VIII SO/Wa 7/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 11 lipca 2017 r. M. M., S. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy, w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. opłaty od skargi na przewlekłość postępowania. Skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do matki i utrzymuje się z alimentów od niej i ojczyma w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 4 września 2017 r. zobowiązano skarżącego m.in. do: wyjaśnienia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy, złożenia dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanych alimentów, złożenia wyciągów z rachunku bankowego oraz udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że alimenty od matki i ojczyma otrzymuje "do ręki" dobrowolnie za porozumieniem ustnym, w związku z tym nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wysokość otrzymywanych środków, co do wykazania wydatków na bieżące utrzymanie podał, że dowody opłat posiada matka, gdyż to ona opłaca rachunki. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja ta ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Podkreślić również należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższych regulacji uznać należy, że ani oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza, ani też odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia wniosku nie pozwalają na obiektywną ocenę jego sytuacji materialnej. Skarżący nie jest formalnie osobą bezrobotną, nie wyjaśnił jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej. Oświadczył, że utrzymuje się ze środków pochodzących od matki, których wysokości w żaden sposób nawet nie uprawdopodobnił. Nie złożył wyciągu z rachunku bankowego, jak również oświadczenia, że takowego nie posiada. W kwestii natomiast wydatków na bieżące utrzymanie wyjaśnienia skarżącego są niekonsekwentne. W treści formularza podaje on, że alimenty od matki przeznacza m.in. na opłaty za energię, gaz, wodę, by następnie w piśmie z dnia 26 września 2017 r. twierdzić, że nie jest w stanie udokumentować tych wydatków, bo dowody opłat posiada matka, która je ponosi. Twierdzenia skarżącego należy uznać w tej sytuacji za gołosłowne i niewiarygodne. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło nawet w niewielkiej części wykonane przez skarżącego wezwanie do uzupełnienia wniosku. Odstępując od należytego wykonania rzeczonego wezwania, skarżący uniemożliwił obiektywną ocenę złożonego wniosku. Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawcę stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niewiarygodnych i niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.