VIII SO/Wa 9/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku A. C. o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: postanawia: wymierzyć Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywnę w wysokości 100 (sto): złotych za nieprzekazanie w terminie skargi A.C. z dnia 15 września 2025 r. A. C. (dalej: skarżący) pismem z 16 października 2025 r. 2025 r., w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych grzywny za nieprzekazanie skargi z 15 września 2025 r. W odpowiedzi na wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej: organ) wniósł o oddalenie wniosku. W uzasadnieniu wskazał, że w piśmie z 15 września 2025 r. skarżący wniósł o zwrot części niedoliczonego do przekazu świadczenia. Wobec treści przedmiotowego pisma organ stwierdził, że nie spełnia ono przesłanek odwołania i potraktował je jako wniosek. W wyniku jego rozpoznania organ uznał, że dokonywanie potrąceń z emerytury skarżącego było nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem mniejszego postępowania jest ocena zasadności wniosku o wymierzenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]grzywny z uwagi na niewywiązanie się z obowiązku przekazania do sądu administracyjnego skargi wraz aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W myśl art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z powołanego wyżej art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900). Przepisy te przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Jak zwraca się w uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez skarżącego (wnioskodawcę). W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że organ uchybił trzydziestodniowemu terminowi do przekazania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Warszawie skargi A. C.z 15 września 2025 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co uzasadniało wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga wpłynęła do organu 15 września 2025 r. zatem organ powinien był przekazać skargę do Sądu wraz z aktami i odpowiedzią na skargę najpóźniej w 15 października 2025 r., czego jednak nie uczynił. Skarga ta jak wskazał organ została potraktowana jako wniosek o zwrot części niedoliczonego do przekazu świadczenia, który organ rozpoznał. Skarga z 15 września 2025 r. i akta sprawy zostały przekazane do tut. Sądu 3 listopada 2025 r. wraz z odpowiedzią na wniosek o wymierzenie grzywny W tym miejscu Sąd wskazuje, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależnie od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego czy też uważa, że nie jest organem w rozumieniu p.p.s.a. albo pozostaje w przekonaniu, że wnioskodawca nie posiada legitymacji do wniesienia skargi. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. Nie jest on uprawniony do dokonywania ocen dopuszczalności skargi i żądania jej przekazania, a także zasadności skargi. Dokonuje jej bowiem każdorazowo wojewódzki sąd administracyjny, który na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., może odrzucić skargę, co podlega dalszej ewentualnej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał wniosek za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości stu złotych. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi, okres zwłoki organu -19 dniu, jak również fakt, że skarga wraz z aktami sprawy została przekazana dopiero wskutek złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Sąd wziął jednak pod uwagę także okoliczność, że nieprzekazanie przez organ skargi w terminie było niezamierzone i wynikało z błędnej kwalifikacji charakteru pisma. W ocenie Sądu grzywna w ww. wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Z powyższych względów, na podstawie art. 55 § 1 i art. 154 § 6 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.