I SA/Wr 1015/07

WyrokWSA we Wrocławiu2007-12-12

Skład orzekający: Halina Betta, Lidia Błystak, Marek Olejnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie zasądzone wyrokiem sądu za bezumowne korzystanie z gruntu, obejmujące utracone korzyści, korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) updof?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie zasądzone za bezumowne korzystanie z gruntu, które obejmuje utracone korzyści (lucrum cessans), nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) updof. Zwolnienie to dotyczy odszkodowań za szkodę rzeczywistą (damnum emergens), a nie za utracone zyski. Odszkodowanie za wycięcie drzew, które stanowiło szkodę rzeczywistą, korzystało ze zwolnienia.
Stan faktyczny
Strona skarżąca H. R. wniosła o interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą opodatkowania odszkodowania zasądzonego wyrokiem sądu za bezumowne użytkowanie gruntu i wycięcie drzew. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał wniosek za nieprawidłowy, twierdząc, że odszkodowanie stanowi przychód z innych źródeł. Dyrektor Izby Skarbowej zmienił postanowienie, uznając, że odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu (utracone korzyści) podlega opodatkowaniu, natomiast odszkodowanie za wycięcie drzew (szkoda rzeczywista) jest zwolnione z podatku. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i niezrozumiałość decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędzia WSA Marek Olejnik (spr.), Protokolant Katarzyna Gierczak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez H. R. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...], którą organ zmienił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] nr [...] stwierdzające, że wniosek strony skarżącej o udzielenie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego jest nieprawidłowy. W sprawie, pismem z dnia [...], uzupełnionym pismem z dnia [...], strona wystąpiła w trybie art. 14 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej w skrócie Op, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji dotyczącej zasad opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zasądzonych wyrokiem sądu: odszkodowania za bezprawne wycięcie drzew znajdujących się na jego nieruchomości oraz kwoty za bezumowne użytkowanie gruntu zajętego przez linię energetyczną. We wniosku strona przedstawiła następujący stan faktyczny: Kilkanaście lat temu A S.A. zajęła część należącej do skarżącego działki leśnej, "wycinając młody las i wkopując w jego miejsce słupy elektryczne". Ponadto w 1991 r. ponownie wycięto z lasu podatnika drzewa znajdujące się bezpośrednio pod linią elektryczną, co było przyczyną sformułowania pod adresem A S.A. dwóch zarzutów oraz skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Pierwsze z roszczeń wnioskodawcy dotyczyło odszkodowania za wycięcie przez A S.A. drzew znajdujących się na działce podatnika bez jego zgody. Natomiast drugie roszczenie dotyczyło niezapłaconego przez spółkę czynszu dzierżawnego z tytułu bezumownego korzystania z jego działki. W konsekwencji na podstawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi przyznano podatnikowi "odszkodowanie kilkakrotnie mniejsze niż oczekiwał, tj. [...]". Jednak wnioskodawca podniósł, że nie potrafi dokonać rozróżnienia, jaka część tej kwoty odnosi się do czynszu dzierżawnego, a jaka do odszkodowania za wycinkę drzew. Z załączników do niniejszej wniosku (w tym kserokopii wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. akt I ACa 690/05) wynika, że na zasądzoną należność [...] składają się: kwota [...] z tytułu bezumownego użytkowania gruntu, oraz kwota [...] z tytułu odszkodowania za wycięte drzewa. Wysokość odszkodowania za wyrąb drzew wyceniono według cen obowiązujących we wrześniu 1991 r. w kwocie [...] wraz z odsetkami wyliczonymi za okres od 1991 r. do czasu wyrokowania tj. kwotę [...]. W oparciu o wartość przedwcześnie wyciętych drzew wyliczono również wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. W ocenie podatnika, zasądzona na jego rzecz kwota [...] korzysta w całości ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że zasądzona na rzecz wnioskodawcy kwota [...] stanowi przychód z innych źródeł, który należy wykazać do opodatkowania w zeznaniu podatkowym. Podkreślono, że przychód ten nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.) – zwanej dalej updof, bowiem dotyczy on odszkodowania za utracone przez podatnika korzyści. W zażaleniu strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenie, zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3b updof, polegające na jego błędnym zastosowaniu. W ocenie skarżącego zasądzona na jego rzecz kwota [...] jest świadczeniem, którego celem jest naprawienie szkody w majątku właściciela, a nie jak ocenił organ podatkowy "odszkodowaniem za korzyści, które podatnik mógłby uzyskać gdyby szkoda nie została mu wyrządzona". Podatnik zarzucił organowi pierwszej instancji niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności nie rozważenie kwestii bezprawnego zajmowania przez zakład energetyczny gruntu należącego do wnioskodawcy oraz nie rozdzielenia kwestii szkody faktycznej, (spowodowanej wycinką drzew) a korzyściami, które mógłby uzyskać, gdyby szkoda nie została wyrządzona. W ocenie podatnika "z całą pewnością zasądzona kwota nie stanowi odszkodowania za korzyści, które w przyszłości mógłby otrzymać, ale stanowi swoiste świadczenie którego celem jest naprawienie szkody wyrządzonej na majątku H. R.". Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. zmienił na podstawie art. 14b § 5 pkt 1 Op postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść przepisu art. 11 ust. 1 updof, wskazał, że przychodami z zastrzeżeniem art. 14-16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W konsekwencji, w ocenie organu, do przychodów zalicza się również otrzymane przez podatnika odszkodowania. Niektóre z tego typu świadczeń objęte zostały przez ustawodawcę zwolnieniem od podatku dochodowego. Powołując się na treść przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) updof, wskazał, iż wolne od podatku są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Jednocześnie organ – powołując się na literaturę cywilistyczną - wskazał, że w prawie cywilnym "wszelka szkoda rozpatrywana jako uszczerbek o charakterze majątkowym, może mieć w świetle przepisów kodeksu cywilnego postać dwojaką: - może obejmować stratę, jakiej doznaje mienie poszkodowanego – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas: jest to tzw. damnum emergens (niekiedy dla tego rodzaju uszczerbku używane jest określenie "szkoda rzeczywista"); - może obejmować utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono; wskutek doznania tej postaci uszczerbku poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się, mógł go oczekiwać; jest to tzw. lucrum cessans" Zdaniem organu, czynnikiem decydującym o możliwości zastosowania omawianego zwolnienia podatkowego (o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit b) updof) jest ustalenie, czy przy obliczaniu wysokości określonego świadczenia odszkodowawczego posłużono się wielkościami tzw. utraconych korzyści, czy też szkody rzeczywistej. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny w Łodzi zasądził na rzecz skarżącego łączną kwotę [...], wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia [...] do dnia zapłaty. Kwota ta dotyczy dwóch odrębnych roszczeń: za bezumowne korzystanie z gruntu zajętego pod budowę linii energetycznej oraz odszkodowania za bezprawne wycięcie drzew znajdujących się na tym gruncie. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej uzyskane przez wnioskodawcę należności nie mają jednolitego charakteru, bowiem z wniosku strony wynika, że Sąd Apelacyjny nie przyznał charakteru odszkodowawczego zasądzonej podatnikowi należności za bezumowne korzystanie z gruntu zajętego przez A S.A. Fakt ten powoduje, że zdaniem organu, w stosunku do tego świadczenia nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) updof. Świadczenie to nie spełnia również innych przesłanek uprawniających podatnika do zwolnienia od podatku dochodowego, określonych w pozostałych przepisach art. 21, jak również 52, 52a, 52b, 52c updof. W konsekwencji wielkość ta powoduje powstanie przychodu z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 updof, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Natomiast drugie z uzyskanych przez skarżącego świadczeń, dotyczące bezprawnego wycięcia drzew przez A S.A., zostało określone przez Sąd, jako odszkodowanie za wycięcie drzew, co oznacza, że ma ono charakter odszkodowawczy. Zdaniem organu odwoławczego, sposób wyliczenia wysokości tego odszkodowania wskazuje jednak, że świadczenie to obejmuje szkodę rzeczywistą, jaką wnioskodawca poniósł na skutek wycięcia drzew przez A S.A., a nie jak uznał organ pierwszej instancji – utracone korzyści. Organ podatkowy podkreślił, że z załączonego do wniosku wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, wynika, iż "(...) z uwagi na szczególne okoliczności tj. kilkunastoletni okres pomiędzy wyrządzeniem szkody, a wyrokowaniem, relatywnie niski w stosunku do innych cen – wzrost cen drewna w tym czasie, przemawiają za wyliczeniem szkody w ten sposób, że za wartość szkody należy przyjąć wartość drewna z roku 1991 przyjętą przez biegłego (...) w kwocie [...] wraz z odsetkami wyliczonymi za okres od 1991 do czasu wyrokowania tj. + [...] – co łącznie daje kwotę [...]. Taką kwotę Sąd Apelacyjny uznał za najbardziej zbliżoną do faktycznie poniesionej szkody, mając na uwadze kompensacyjny charakter odsetek oraz okoliczności, że policzenie wartości odszkodowania w ten sposób wskazuje, iż powód faktycznie wygrał proces w dużo większym zakresie, niż przy wyliczeniu zastosowanym przez Sąd I instancji". Oznacza to, że kwota [...] uzyskanego przez podatnika odszkodowania korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) updof. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że zasądzone na rzecz wnioskodawczy ustawowe odsetki od łącznej kwoty [...] liczone od dnia [...] do dnia ich zapłaty, stanowią dla podatnika przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt. 9 w zw. z art. 20 updof. W związku z powyższym podatek dochodowy z tego tytułu winien być uiszczony przez podatnika w ramach rocznego rozliczenia podatku dochodowego do 30 kwietnia następnego roku (art. 45 updof). Pismem z dnia [...] podatnik skierował do organu odwoławczego wniosek o precyzyjne wskazanie od jakiej kwoty powinien zapłacić podatek dochodowy od uzyskanego na mocy wyroku sądowego odszkodowania, podnosząc, że część uzasadnienia niniejszej decyzji jest dla niego niezrozumiała. W postanowieniu z dnia [...] nr [...] wydanym w trybie art. 215 § 2 Op Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega uzyskana przez skarżącego kwota [...], powiększona o ustawowe odsetki naliczane od dnia [...] do dnia otrzymania niniejszej kwoty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji na korzyść skarżącego, ewentualnie o uchylenie i sprecyzowanie rozstrzygnięcia we "właściwy i zrozumiały sposób", zarzucając naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa procesowego tj.: - art. 107 § 1 kpa, polegające na tym, że treść decyzji i jej uzasadnienie nie zawiera wszystkich elementów określonych przepisami prawa, a w szczególności, wydana decyzja, zmieniająca postanowienie, nie określa w jakim zakresie postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty zostało zmienione, a także treść uzasadnienia jest niezrozumiała i nie wynika z niej, od jakiej konkretnie kwoty odwołujący winien podlegać obowiązkowi podatkowemu, a jaka kwota zwolniona jest od podatku; - art. 111 § 1 kpa, poprzez nieuzupełnienie treści zaskarżonej decyzji, pomimo że wniosek o jej uzupełnienie został złożony w ustawowym terminie. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że treść zaskarżonej decyzji zmieniającej uprzednie postanowienie zawiera w sobie sprzeczności, nie dające się pogodzić i ustalić podstawy wymiaru podatku, od którego winien być zapłacony podatek dochodowy lub kwoty wolnej od podatku oraz nie zawiera wyjaśnienia, czy podatnik jest zobowiązany do zapłaty jakiegokolwiek podatku od otrzymanego odszkodowania. Strona wskazała, że z uwagi na powyższe wątpliwości, skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o uzupełnienie wydanej decyzji, poprzez jej sprecyzowanie i wyszczególnienie podstawy naliczenia podatku dochodowego, jednak do dnia dzisiejszego decyzja nie została uzupełniona. Odpowiadając na zarzuty skargi Dyrektor Izby Skarbowej we W. podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ podatkowy wskazał, że bezzasadny jest zarzut strony dotyczący nieuzupełnienia treści zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że wniosek strony dotyczący "precyzyjnego wskazania od jakiej kwoty powinien zapłacić podatek dochodowy od uzyskanego na mocy wyroku sądowego odszkodowania" wpłynął do organu odwoławczego w dniu [...] i rozpatrzony został w trybie art. 215 § 2 Op., zgodnie z którym "organ podatkowy, który wydał decyzję, na żądanie strony lub organu egzekucyjnego wyjaśnia w drodze postanowienia wątpliwości co do treści decyzji". Organ podkreślił, że postanowienie w niniejszej sprawie zostało wydane w dniu [...] i odebrane przez skarżącego w ustawowym terminie tj. w dniu 27 kwietnia 2007 r. Wraz z pismem informacyjnym z dnia [...] strona przesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pismo (oraz płytkę CD) z otworzeniem przebiegu rozprawy, jaka odbyła się przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi w dniu 10 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji w następstwie tej kontroli może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1) lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie Sąd, oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, nie dopatrzył się naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało oddaleniem skargi. W myśl art. 14a Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.) stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Wnioskodawcy, którymi od 1.1.2005 r. obok podatnika, płatnika lub inkasenta, są także, na podstawie dodanego art. 14d Ordynacji, następcy prawni podatnika oraz osoby trzecie odpowiedzialne za zaległości podatkowe są zobowiązani do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego oraz własnego stanowiska w sprawie (art.14a §2). Zdaniem Sądu w niniejszym składzie specyfika postępowania w sprawie udzielania wiążących interpretacji, w sytuacji, gdy to na podatniku (wnioskodawcy) ciąży obowiązek wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego (art.14a §2) zasadniczo wyklucza możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organy podatkowe (art.180-199a Ordynacji podatkowej). To na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedstawienia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego, a organy podatkowe jedynie w oparciu o przedstawiony stan faktyczny dokonują jego oceny prawnopodatkowej – rolą organów podatkowych nie jest weryfikowanie poprawności przedstawionego we wniosku stanu faktycznego. Jeżeli podatnik we wniosku o udzielenie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego błędnie przedstawi elementy stanu faktycznego lub pominie mające znaczenie okoliczności, udzielona interpretacja nie będzie pełniła funkcji ochronnej (art.14b §1-2, art.14c Ordynacji podatkowej). Jeżeli natomiast zdaniem organu podatkowego wnioskodawca nie przedstawił wyczerpująco stanu faktycznego co uniemożliwia jego prawnopodatkowa ocenę i udzielenie interpretacji, wówczas działając w trybie art.14a§5 w związku z art.169§1 Ordynacji podatkowej obowiązany jest wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Spór między organem podatkowym a Strona koncentruje się wokół wykładni art.21 ust.1 pkt 3b lit.b) updof. Stosownie do treści art. 9 ust. 1 updof opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3b wyżej powołanej ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań: 1. otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, 2. dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Z uregulowań art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b updof wynika jednoznacznie, iż nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia przedmiotowego korzystają bowiem jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, bądź wyroków lub ugód sądowych, z wyjątkiem odszkodowań wyraźnie wyłączonych ze zwolnienia. Z przedstawionego przez Stronę stanu faktycznego oraz dołączonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi sygn. akt I ACa 690/05 z dnia 10.04.2006 r. wynika, iż na podstawie wyroku sądowego H. R. otrzymuje od A S.A. odszkodowanie w łącznej kwocie [...], na które składa się [...] za wycięte drzewa oraz [...] za tzw. bezumowne korzystanie z gruntu. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie zgodnie z wyrokiem Sądu określone zostało za przedwczesny wyrąb drzewostanu, które obejmuje faktycznie wszystkie straty wynikłe z zajęcia gruntu przez A (za okres od wycięcia drzewostanu do roku 2057, tj. za okres gdy wycięty drzewostan osiągnąłby wiek dojrzałości). Sąd Apelacyjny przyjmując taki sposób ustalenia odszkodowania uznał, że grunt pod linią energetyczną nadal nadaje się w pewnym zakresie do wykorzystania. Może tam nadal rosnąć las lub [...] plantacje choinkowe. Za podstawą prawną żądania odszkodowania, Sąd uznał przepisy regulujące kwestie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Z bezumownym korzystaniem z rzeczy mamy do czynienia, gdy osoba trzecia bez tytułu prawnego wchodzi w sferę uprawnień właścicielskich, w wyniku czego właściciel zostaje pozbawiony faktycznego władztwa nad rzeczą oraz możliwości czerpania z niej pożytków. Naprawieniu uszczerbków spowodowanych pozbawieniem właściciela możliwości korzystania z rzeczy służą uregulowane w art. 224-225 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. nr 16, poz. 93 ze zm.) - tzw. roszczenia uzupelniające. Treścią tych roszczeń jest żądanie wynagrodzenia za korzystnie z rzeczy oraz zwrot pożytków lub ich równowartości. Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości obejmuje spodziewane korzyści z tytułu umowy najmu lub dzierżawy, która zostałaby zawarta gdyby nieruchomość nie została zajęta. Przepisy prawa przyznają właścicielowi prawo do roszczenia o odszkodowanie, które obejmuje kompensatę utraconych korzyści, jakie właściciel uzyskałby, gdyby rzecz wynajął. Utratą korzyści jest w szczególności szkoda polegająca na nie uzyskaniu pożytków cywilnych, które rzecz przynosi. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku. Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega bowiem wyłącznie odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Z powyższego wynika jednoznacznie, iż wynagrodzenie otrzymane przez H. R. na postawie wyroku sądowego za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest roszczeniem rozliczeniowym. Obejmuje ono wszystko, co uzyskałby właściciel, gdyby rzecz wynajął, wydzierżawił lub oddał do odpłatnego korzystania. Nie ma więc podstaw aby zakwalifikować wypłacone kwoty do odszkodowań, które na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b updof korzystają ze zwolnienia od opodatkowania tym podatkiem, bowiem zostało wymienione art.21 ust.1 pkt 3b lit.b) updof. Jednocześnie należy wskazać, iż katalog zwolnień zawarty w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie obejmuje również odsetek od przedmiotowych wynagrodzeń. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej we W. zasadnie uznał, że odszkodowanie w części dotyczącej tzw. bezumownego korzystania nie jest z uwagi na regulacje art.21 ust.1 pkt 3b lit.b) updof zwolnione od opodatkowania. Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art.107§1 KPA, którego odpowiednikiem w Op jest art.210§1. Wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. decyzja z dnia [...] nr [...] zmieniająca postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] Nr [...] w swoim uzasadnieniu wskazuje w jakim zakresie zmienia zaskarżone postanowienie z powołaniem przepisów prawa. Ponadto wniosek Strony z dnia [...] dotyczący "precyzyjnego wskazania od jakiej kwoty powinien zapłacić podatek dochodowy od uzyskanego na mocy wyroku sądowego odszkodowania" rozpatrzony został przez Dyrektora izby skarbowej we W. w trybie art. 215 § 2 Op., zgodnie z którym "organ podatkowy, który wydał decyzję, na żądanie strony lub organu egzekucyjnego wyjaśnia w drodze postanowienia wątpliwości co do treści decyzji". Postanowienie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało wydane w dniu [...] i odebrane przez skarżącego w ustawowym terminie tj. w dniu 27 kwietnia 2007r. W tych okolicznościach zarzut Strony dotyczący naruszenia art.107§1 KPA (art.210§1 Op) oraz art.111§1 KPA (art.215 Op) nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe należało skargę jako niezasadną oddalić na podstawie art.151 upsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło