I SA/Wr 1022/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Radom, sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kruś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Przedmiotem skargi K. K. (dalej: strona) jest powołane w sentencji wyroku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO, Kolegium), odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. SKO stwierdziło, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: o.p.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Uznało, że w sprawie strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Wskazało, że: 1) decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona stronie - w trybie zastępczym - 16 maja 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru; 2) ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upływał 30 maja 2014 r.; 3) odwołanie zostało wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej 8 listopada 2014 r., tj. wniesione z przekroczeniem ustawowo określonego terminu. W ocenie Kolegium, w sprawie strona nie uczyniła zadość, określonym w art. 162 o.p., przesłankom pozwalającym przywrócić termin do dokonania czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, tj. nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi. W skardze, skarżąc postanowienie w całości, strona zarzuciła rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 150 o.p., przez niewłaściwe jego zastosowanie, w sytuacji, gdy organ nie wykazał, aby podjęto próbę doręczenia w trybie art. 148 i art. 149 o.p., co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (z ostrożności procesowej - dodatkowo - strona zarzuciła rażące naruszenie tego przepisu przez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że doręczyciel dwukrotnie zawiadomił ją o pozostawieniu przesyłki w miejscu określonym w tym przepisie). Tak stawiając zarzuty, strona wniosła o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Strona zauważyła, że: 1) organ nie podjął dodatkowo próby doręczenia decyzji na - ogólnie dostępny w rejestrze - adres siedziby jej firmy; 2) doręczyciel nie pozostawił awizo, tak więc nie można było uznać fikcji doręczenia; 3) skoro decyzja nie została doręczona, termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczął biegu. Stwierdziła, że skuteczne doręczenie w trybie zastępczym następuje wówczas, gdy spełnione zostaną warunki przewidziane w art. 150 o.p. (m.in. adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, adresat powinien być dwukrotnie zawiadomiony o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej), co w sprawie nie miało miejsca. Podkreśliła, że wszelkie okoliczności związane z doręczeniem winny wynikać bezspornie z pocztowego potwierdzenia odbioru, co w sprawie nie występuje. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO odmawiające stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Sąd stwierdza, że procedowaniu w zakresie przywrócenia terminu powinna towarzyszyć pewność, że termin dla dokonania czynności procesowej został faktycznie uchybiony. Zgodnie bowiem z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - § 2). W konsekwencji, w sprawie, owo procedowanie winny poprzedzać wyjaśnienia skierowane na ustalenie, czy upłynął czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, wynikający z art. 223 § 2 o.p., liczony od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Podstawowym obowiązkiem organu odwoławczego było zatem ustalenie daty doręczenia stronie decyzji organu I instancji i dnia, w którym upływa termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie rozpoznawanie wniosku w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne, z uwagi na brak wyjaśnienia kwestii pierwotnej, dotyczącej samego uchybienia terminowi dla dokonania tej czynności (wcześniej prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji, od której wniesiono odwołanie). Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej równolegle sprawie strony, dotyczącej uchybienia terminowi do wniesienia ww. odwołania, tutejszy Sąd uchylił postanowienie SKO stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (wyrok z 28 sierpnia 2015 r., I SA/Wr 994/15). W sprawie organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu I instancji skutecznie została doręczona stronie w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 o.p., w dniu 16 maja 2014 r., a termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 30 maja 2014 r. Skarżący wniósł natomiast odwołanie 8 listopada 2014 r., tj. po ustawowym terminie. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma wyjaśnienie kwestii, czy zostały spełnione wymogi dotyczące doręczenia decyzji organu I instancji, wynikające z art. 150 o.p. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1; powtórne awizowanie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Powyższy przepis - ustanawiając zastępczy tryb doręczenia pism - umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał w określonym terminie z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta), zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Ze względu na doniosłe skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, że ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 o.p., przepis ten powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów, warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami o.p. wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (por. wyrok NSA z 12 lipca 2012 r., II FSK 20/11, dostępny: CBOSA ). W sprawie, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 23 akt organu I instancji) wynika, że była ona awizowana dwukrotnie: 2 i 12 maja 2014 r. (wskutek nie podjęcia przesyłki nastąpił jej zwrot 21 maja 2014 r.). Z potwierdzenia odbioru nie wynika jednak, gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, tj. czy nastąpiło to w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, czy też w innym miejsce wskazanym w § 2 art. 150 o.p. Brak pewności co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o przesyłce czyni przedwczesnym przyjęcie fikcji, że przesyłka została doręczona. Innymi słowy, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 16 maja 2014 r. w trybie doręczenia zastępczego. Słusznie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (wyrok z 14 listopada 2013 r., III SA/Lu 567/13, LEX nr 1494014), że: "Instytucja doręczenia zastępczego, jako wywierająca istotne skutki dla praw uczestników postępowania, musi być stosowana bardzo restrykcyjnie i każde odstępstwo od przewidzianych w niej unormowań musi skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. Ustalenie spełnienia tego warunku daje podstawę do przyjęcia, że adresat miał faktycznie możliwość uzyskania wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy oraz że swoim zaniechaniem uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw". Stwierdzone wyżej uchybienia stanowią, że procedowanie SKO, jako organu odwoławczego, w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne i naruszało art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 150 § 2 w zw. z art. 162 o.p., w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, SKO winno podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia, czy przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została skutecznie doręczona stronie. W szczególności należy ustalić, gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie dla strony o nadejściu przesyłki. Wyjaśnienie powyższych kwestii jest niezbędne dla ewentualnego rozstrzygania w przedmiocie przywrócenia terminu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 ww. ustawy.