I SA/Wr 1039/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak –Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych postanawia I. odrzucić skargę, II. oddalić wniosek o prawo pomocy. Pismem z dnia 26 września 2017 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na decyzję wskazaną w sentencji postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał jednakże, że w związku z problemami technicznymi uniemożliwiającymi doręczenie pism drogą elektroniczną, organ ponownie doręczył decyzję w formie papierowej ( data doręczenia 27 września 2017 r. ) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Zgodnie zaś z art. 152a § 1 O.p., w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma, 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570). Według art. 152a § 2 O.p., w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Na mocy zaś art. 152a § 3 O. p., w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Należy podkreślić, że ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, określa zasady wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów, pomiędzy podmiotami publicznymi. Powyższa ustawa wraz z wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych z dnia 14 września 2011 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 971) określa zasady doręczania dokumentów elektronicznych za pośrednictwem ePUAP. Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia doręczenie dokumentu elektronicznego na nośniku informatycznym może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia) - automatycznie przez system, bez udziału człowieka - natomiast w § 14, 15 i 16 rozporządzenie reguluje sposób tworzenia poświadczenia doręczenia. Ten drugi proces przebiega inaczej, gdyż doręczenie wymaga świadomego przyjęcia przesyłki przez adresata i dokonania potwierdzenia odbioru przez złożenie podpisu. Podpis elektroniczny, o którym mowa w § 15 rozporządzenia, może być złożony z wykorzystaniem certyfikatu kwalifikowanego lub danych potwierdzonych profilem zaufanym ePUAP. Dopiero zaś po opatrzeniu poświadczenia doręczenia podpisem elektronicznym system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń bezpośrednio po zakończeniu procesu weryfikacji podpisu elektronicznego adresata: udostępnia adresatowi do pobrania doręczany dokument elektroniczny wraz z podpisanym przez niego poświadczeniem doręczenia; udostępnia organowi doręczającemu podpisane poświadczenie doręczenia (§ 16 rozporządzenia). Z powyższego wynika, że doręczanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie w celu doręczenia pisma w postaci dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres e-mail strony postępowania informację, że adresowana do niej korespondencja czeka na odebranie i w mailu tym organ podatkowy musi przekazać pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma ze wskazaniem adresu elektronicznego (link), pod którym przesyłkę można pobrać. Natomiast kolejny drugi etap doręczenia pisma to jego pobranie i podpisanie przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru pisma. Niezbędne jest zatem ustalenie, czy sposób doręczenia decyzji w niniejszej sprawie odpowiadał przepisom ordynacji podatkowej i czy doszło do skutecznego jej doręczenia w trybie powołanych ww. przepisów. Stosowanie do art. 144 § 3 O.p. w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy celnych lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Stosownie do przedstawionych wyżej wymogów, w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na problemy techniczne z doręczeniem pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (platformy e-PUAP), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej– w oparciu o art. 144 § 3 O.p. winien doręczyć decyzję za pośrednictwem operatora pocztowego. Takiego też doręczenia organ dokonał w niniejszej sprawie w dniu 27 września 2017 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślono, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów obywateli (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15; postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, CBOSA). W ocenie Sądu, uznać należało, że decyzja doręczona za pomocą platformy epuap w dniu 26 września 2017 r. dotknięta była istotną wadą i konsekwencją tego jest, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych, a tym samym jako niedopuszczalna (przedwczesna) podlega odrzuceniu. Przy doręczeniu decyzji naruszono bowiem przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa regulujące kwestię doręczeń pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Podkreślenia wymaga przy tym, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili jego wydania do chwili jego doręczenia akt ten nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Choć już istnieje w przepisanym kształcie, to jednak nie wyszedł na zewnątrz, poza organ administracyjny. Przed doręczeniem decyzja istnieje, natomiast wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia. Z tą chwilą wobec strony powstają skutki w postaci nabycia praw lub wykonania obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1326/07, Lex nr 489638). W doktrynie i orzecznictwie aprobowany jest pogląd, że decyzje nie doręczone to decyzje nie istniejące (nieakty), które nie korzystają z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzą do obrotu prawnego. Nie ma w tym zakresie znaczenia prawnego okoliczność, że strona uzyskała informację o treści decyzji, jeżeli nie nastąpiło to drogą oficjalnego doręczenia. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja, nie weszła do obiegu prawnego, uznać należy, że decyzja nie wywołuje skutków prawnych, a skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Tym samym na organie spoczywa obowiązek prawidłowego doręczenia stronie decyzji albowiem dopiero prawidłowe doręczenie decyzji otworzy bieg terminu do wniesienia skargi i umożliwi skarżącemu skorzystanie z tego prawa. Jak wynika z akt decyzja została ponownie doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 27 września 2017 r. i od tej decyzji strona w terminie wniosła skargę, która została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wr 1172/17. Jednocześnie w pkt. 2 sentencji, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem stanowi art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie, m.in. gdy są podstawy do odrzucenia skargi przewidziane w art. 58 § 1 p.p.s.a. (vide np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 700/14). W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że zaistniała podstawa do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że zaistniała przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, która - w myśl art. 247p.p.s.a. - wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie badał sytuacji finansowej strony i jej możliwości płatniczych W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.