I SA/Wr 1048/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia za grudzień 2005 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 350 zł skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniał, że jego wynagrodzenie za pracę jest zajęte przez urząd skarbowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz komornika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzone z żoną i dwojgiem nieletnich dzieci w mieszkaniu o powierzchni 63 m², rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia skarżącego za pracę w kwocie 5.000 zł, zajętego przez komornika sądowego, jest właścicielem nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] [...], która jest "zajęta przez komornika sądowego", aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Podał także, że zawarł z żoną umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej. Zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 18 lipca 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) wezwano skarżącego do przedłożenia zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2012 r., aktualnych zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń obojga małżonków, wydruku z księgi podatkowej z wykazanym przychodem i dochodem/ stratą z prowadzonej działalności gospodarczej za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2013 r., kopii deklaracji VAT-7 za wskazane wyżej miesiące, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków przez rodzinę skarżącego (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów, inne), ze wskazaniem źródeł ich finansowania, wydruków historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez skarżącego i jego zonę, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za wskazane wyżej miesiące, kopii dokumentów potwierdzających zajęcia egzekucyjne, innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie zostało doręczone w dniu 29 lipca 2013 r. Skarżący nie zareagował na to wezwanie. Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia 29 września 2013 r. skarżący podniósł, że nie ma możliwości zdobycia środków finansowych z dotychczas prowadzonej działalności gospodarczej, albowiem zmuszony został do zaprzestania jej prowadzenia, co było następstwem ogólnego zastoju w branży budowlanej, co jest okolicznością powszechnie znaną. Podniósł także, że nie uchylał się od wykazania swojej sytuacji materialnej w sposób określony w wezwaniu. Brak odpowiedzi na wezwanie nie był zamierzonym działanie strony, lecz spowodowany został aktualnym stanem zdrowia skarżącego. Dla oceny zdolności finansowej skarżącego nie powinien mieć także wpływu zadeklarowany w oświadczeniu dochód. Został on bowiem zajęty w trybie egzekucji administracyjnej. Pozostała wolna od zajęcia kwota, pozwala na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb wnioskodawcy i jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Stwierdzić bowiem należy, iż skarżący uchylił się od przedstawienia informacji żądanych od niego w wezwaniu z dnia 18 lipca 2013 r. Nie przesłał też żądanej dokumentacji wraz ze sprzeciwem z dnia 29 września 2013 r. Twierdzenia skarżącego, iż jego trzyosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty jego wynagrodzenia wolnej od zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi zaś budzić oczywiste wątpliwości. W 2013 r, kwota ta wynosi bowiem 1.600,00 zł brutto [art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zw. z § 1 rozporządzenia rady ministrów z dnia 14 września 2012 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2013 r. (Dz. U. 2012 r., poz. 1026) w zw. z art. 9 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015)]. Obowiązkiem osoby wnoszącej o przyznanie jej prawa pomocy jest wyczerpujące przedstawienie swojej sytuacji. Skarżący nie uczynił zadość temu obowiązkowi. Sąd nie posiada więc wystarczających informacji, na podstawie których mógłby ocenić jego rzeczywiste możliwości finansowe. Nie jest wiadome gdzie skarżący obecnie mieszka, kto i w jakiej ponosi koszty utrzymania tego lokalu. Nie przesyłając żądanych od niego dokumentów, skarżący nie wykazał deklarowanej wysokości wynagrodzenia oraz jego zajęcia ani też braku innych ewentualnych dochodów. Reasumując, prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak też postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148). Skarżący nie wykazał zaś, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, które w postępowaniu sądowoadministracyjnym zwykle ograniczają się do wpisu sądowego (w niniejszej sprawie – 350,00 zł). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.