I SA/Wr 1075/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Trzęsicka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym I. oddala skargę; II. przyznaje adw. A. M. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wynagrodzenie za czynności pełnomocnika wyznaczonego z urzędu w kwocie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych, dwadzieścia groszy) w tym podatek VAT w kwocie 55,20 zł. Przedmiotem skargi J. M. (dalej: strona, podatnik, skarżący) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekającą o odmowie umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym ze sprzedaży nieruchomości w kwocie 3.326,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Jak wynika z niespornego stanu faktycznego sprawy wnioskiem z dnia 3 marca 2010 r. podatnik wystąpił do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego ze sprzedaży nieruchomości ewentualnie o rozłożenie na raty. Oświadczył, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Obecnie jest inwalidą III grupy, źródłem jego dochodów jest renta inwalidzka w kwocie 416,27 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.103,53 zł miesięcznie. Wskazał, że miesięcznie na wydatki przeznacza kwotę 1.249,43 zł. Ponadto na utrzymaniu ma bezrobotną żonę. Na zasadzie wspólności majątkowej skarżący posiada dwa domy jednorodzinne o powierzchni 56 m² i 200 m². Ponadto spłaca kredyty i ubezpieczenie w wysokości 690,43 zł miesięcznie. Organ podatkowy I instancji ww decyzją odmówił umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu wskazując na uznaniowy, a przy tym wyjątkowy i szczególny charakter przedmiotowej ulgi w spłacie organ podkreślił, że jak wynika z materiału zebranego w sprawie w tym oświadczenia o stanie majątkowym podatnik utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty inwalidzkiej oraz wynagrodzenia za pracę. Organ biorąc pod uwagę, że otrzymane przez skarżącego dochody i fakt, że żona jest osobą bezrobotną stwierdził, że podatnik znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jednak znaczną część wydatków stanowią zaciągnięte kredyty. Nie uznał więc, że zaistniała wyjątkowa sytuacja uniemożliwiająca jednorazową spłatę zobowiązania podatkowego, które dotyczy podatku od dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Z istoty swej, przy takim sposobie uzyskania dochodu, z tego tytułu ciąży obowiązek podatkowy. Należy zatem tak dysponować otrzymaną ze sprzedaży kwotą, aby zabezpieczyć spłatę tego zobowiązania. Zdaniem organu w zebranym materiale trudno doszukać się czynników, które w żaden sposób nie są niezależne od sposobu postępowania podatnika lub są spowodowane działaniem tych elementów, których nie można było przewidzieć, na które podatnik nie miał wpływu. W ocenie organu materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że przesłanka "ważnego interesu strony" oraz "interesu publicznego" wymieniona w przepisie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej O.p. została spełniona. Po rozpatrzeniu odwołania - w którym skarżący zarzucił organowi niewłaściwą oceną stanu faktycznego sprawy, przez brak uznania ważnego interesu podatnika w sytuacji, gdy znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej – Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowa decyzja oparta jest na uznaniu administracyjnym, które oznacza, że organ podatkowa w zależności od okoliczności indywidualnej sprawy, może lecz nie jest zobowiązany do przyznania objętej wnioskiem ulgi w spłacie, mając na uwadze nie tylko aktualną sytuację majątkową podatnika, ale również przyczynę i okoliczności powstania zaległości podatkowej, które to czynniki powinny mieć charakter losowy, niezależny od zachowania i sposobu postępowania podatnika. Analizując zebrany materiał dowodowy w sprawie oraz zaskarżoną decyzję organ ocenił, że nie wystąpiły przesłanki z art. 67a § 1 O.p. Oceniając sytuację majątkową podatników organ wskazał, że podatnik wraz z żona posiada dwa domy jednorodzinne. Wskazał także, że zaległość podatkowa związana jest z działaniem samej strony która jest konsekwencją niezapłacenia podatku od sprzedaży nieruchomości. Małżonkowie uzyskali w 2007 r. jednorazowy przychód ze sprzedaży nieruchomości w kwocie 130.882,50 zł i zdeklarowali, że przychód w kwocie 67.500,00 zł w okresie dwóch lat przeznaczą na cele mieszkaniowe. W tej sytuacji podatnicy wiedząc o konsekwencjach podatkowych, winni byli dołożyć wszelkich starań, aby pozostałe zobowiązanie uregulować. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie nie można również dostrzec istnienia przesłanki interesu publicznego, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy odmowa przyznania zawnioskowanej ulgi w spłacie spowodowałaby naruszenie wartości i normo znaczeniu ogólnospołecznym. Podejmując decyzję o niezapłaceniu należnego podatku podatnik doprowadził do powstania zaległości podatkowych. W tych okolicznościach umorzenie tej zaległości byłoby nieuzasadnione i sprzeczne z interesem publicznym W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że pomimo zaistnienia wszelkich podstaw faktycznych i prawnych organ odmówił umorzenia zaległości podatkowej. W skardze ponownie powołuje się na argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej tj. wieloletnie bezrobocie, niskie świadczenie ZUS, zły tan zdrowia, wiek przedemerytalny obojga małżonków. Skarżący wyjaśnia, iż nie traktuje Skarbu Państwa jako instytucji kredytowej czy powszechnej lecz nie chciałby być ukarany karą pieniężną jaką jest zajęcie komornicze. Wyjaśnia również, że w żaden sposób nie uchyla się od zapłaty zaległości podatkowej, jednakże nie posiada środków finansowych na ten cel. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Z akt sprawy wynika, że przyczyną powstania zaległości podatkowej skarżącego było niezapłacenie zryczałtowanego 10% podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości. Zgodzić się zatem należy z organem, że taki sposób obciążenia się długiem podatkowym wyklucza jego przyczynę, jako wynik czynników niezależnych od strony, a więc przyczynę o charakterze losowym – pod kątem której rozpatruje się zasadność przyznania tej szczególnej ulgi w spłacie, jaką jest umorzenie należności podatkowej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, nie można uznać, że nieodprowadzenie podatku od sprzedaży nieruchomości to okoliczności niezależne od podatnika. Zgodzić się w tym zakresie należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w jednym ze swych orzeczeń stwierdził, że w przypadku gdy trudności finansowe podatnika nie są rezultatem zaistnienia niezależnych od niego okoliczności, to nie ma podstaw do odstąpienia przez wierzyciela podatkowego od dochodzenia świadczenia podatkowego (vide wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 375/99). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową strony skarżącej, odnosząc się do uzyskiwanych przez nich dochodów i ponoszonych wydatków oraz poddały ocenie racje, na które powołał się podatnik. Z ustaleń organu wynika, że podatnik utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z renty oraz wynagrodzenia za pracę. Natomiast wśród ponoszonych przez niego wydatków znajdują się znaczne kwoty związane ze spłatą kredytów. Podatnik wraz z żoną są właścicielami dwóch domów jednorodzinnych. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał więc, że nie zaistniała wyjątkowa sytuacja uniemożliwiająca jednorazową spłatę zobowiązania podatkowego, które dotyczy podatku od dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Z istoty swej, przy takim sposobie uzyskania dochodu, z tego tytułu ciąży obowiązek podatkowy. Należy zatem tak dysponować otrzymaną ze sprzedaży kwotą, aby zabezpieczyć spłatę tego zobowiązania. Tym samym w zebranym materiale trudno doszukać się czynników, które w żaden sposób nie są niezależne od sposobu postępowania podatnika lub są spowodowane działaniem tych elementów, których nie można było przewidzieć, na które podatnik nie miał wpływu. Z treści przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wynika, że ocena ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie może być dokonywana w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika o jego krzywdzie. Zgodnie z powszechnie zaakceptowanym orzecznictwem o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (vide wyrok NSA z 14 września 2001 r. sygn. akt III SA 1590/00 LEX nr 79619). Nie może zatem przemawiać za umorzeniem zaległości podatkowych subiektywne przekonanie strony skarżącej o wyrządzonej jej przez organy podatkowe "krzywdzie", odzwierciedlającej się odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Podsumowując organy podatkowe obu instancji w swoich decyzjach wyjaśniły stan sprawy i odniosły się do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które wskazywałyby na istnienie w sprawie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi. Postępowanie przeprowadzono z udziałem strony, dopuszczono i oceniono wszystkie dowody przedłożone w sprawie. Motywy rozstrzygnięcia organów zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach, których uzasadnienia wskazują przyczyny, dla których organy podatkowe obu instancji odmówiły umorzenia wnioskowanej zaległości i z jakich względów okoliczności podnoszone przez stronę nie mogły zmienić rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu organy podatkowe – kierując się zasadą, że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości opodatkowania i mającą zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły od podatnika niezależnych – słusznie uznały, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez stronę ulgi. Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co czyni skargę nieuzasadnioną. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach pomocy prawnej przyznanej z urzędu orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.