I SA/Wr 1084/18
WyrokWSA we Wrocławiu2019-03-14
Skład orzekający: Annetta Makowska-Hrycyk, Dagmara Dominik-Ogińska, Daria Gawlak-Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wydana na podstawie uchwały rady gminy, której nieważność została następnie stwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny ze skutkiem ex tunc, może zostać uznana za nieważną z powodu braku podstawy prawnej?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana na podstawie uchwały rady gminy, której nieważność została stwierdzona ze skutkiem ex tunc, nie jest automatycznie nieważna z powodu braku podstawy prawnej. Brak podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej odnosi się do naruszenia prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji. Jeśli w dacie wydania decyzji uchwała była obowiązująca, a jej nieważność stwierdzono później, nie można stwierdzić nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym z powodu braku podstawy prawnej, choć może ona podlegać wzruszeniu w zwykłym trybie.Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Spółka argumentowała, że decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej W., która upoważniała Zarząd B do wydawania takich decyzji, ze skutkiem ex tunc. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że w dacie wydania decyzji uchwała była obowiązująca, a jej późniejsze unieważnienie nie skutkuje nieważnością decyzji w trybie nadzwyczajnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi A spółki z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Spółka, Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] października 2017 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Zarząd B spółki z o.o. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r.
Z akt sprawy wynika, że Zarząd B spółki z o.o. z siedzibą we W. (dalej: Zarząd B lub B), działając z upoważnienia Rady Miejskiej W. udzielonego w oparciu o uchwałę nr XXIX/657/12 z 5 lipca 2012 r., wydała w dniu [...] stycznia 2017 r. decyzję nr [...] określającą Spółce jako zarządcy nieruchomości miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do nieruchomości położonej we W. przy ul. O. [...] (dalej też|: decyzja wymiarowa) wskazując okresy i wysokość opłat za każdy miesiąc. Spółka nie złożyła bowiem deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstającymi na ww. nieruchomości. Decyzję tę Skarżąca odesłała listem zwykłym w dniu 25 stycznia 2017 r. W dołączonym piśmie podała, że nieruchomością przy ul. O. [...] we W. zarządzała do dnia 31 grudnia 2016 r. Ponadto podała nowy adres do korespondencji, wskazany przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej. W dniu 8 września 2017 r. Skarżącej doręczono odpis ww. decyzji. Spółka nie wniosła od niej odwołania. Natomiast w dniu 12 września 2017 r. złożyła wniosek o stwierdzenie jej nieważności powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu wniosku argumentowała, że B nie miał podstaw prawnych do wydania jakiejkolwiek decyzji wobec stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 28 czerwca 2017 r. o sygn. II FSK 1980/16 nieważności ex tunc uchwały Rady Miejskiej W. (z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12) w przedmiocie upoważnienia zarządu B do wydawania decyzji z zakresu utrzymania czystości i porządku w Gminie W.
Decyzją z [...] października 2017 r. odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji określającej wysokość należnej miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W pierwszej kolejności rozważyło, czy decyzja weszła do obrotu prawnego, wobec braku w aktach sprawy potwierdzenia jej doręczenia. W tym zakresie stwierdziło, że skoro na zwróconej decyzji znajduje się prezentata Skarżącej z datą "24 stycznia 2017 r.", a ze stempla pocztowego odciśniętego na kopercie wynika data "25 stycznia 2017 r.", przyjął, że decyzja został skutecznie doręczona Spółce i weszła do obrotu prawnego. Ponadto wyjaśniło, że Skarżąca po doręczeniu jej odpisu decyzji nie złożyła odwołania, zatem decyzja stała się ostateczna.
Następnie rozważyło, czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej, na co powołała się Skarżąca we wniosku. Oceny tej dokonało w oparciu o przepis art. 247 § 1 pkt 1-3 Ordynacji podatkowej (mylnie przywołując numerację artykułu jako 227 – uwaga Sądu), tzn. czy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bądź bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r. o sygn. II FSK 1980/16 wywiodło, że wobec stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej W. (z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12 w przedmiocie upoważnienia zarządu B do wydawania decyzji z zakresu utrzymania czystości i porządku w Gminie W.) ze skutkiem ex tunc, B nie był w dniu wydania decyzji upoważniony do wydania tej decyzji, ale skutki tej sytuacji prawnej powinny być ocenione z uwzględnieniem aspektów zasady praworządności: ochrony praw nabytych, pewności prawa obowiązującego na terenie gminy, dopuszczalności eliminowania decyzji w trybach nadzwyczajnych. W tym zakresie SKO doszło do przekonania, że kontrola ostatecznej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności ma charakter następczy. Co oznacza, że wady tej decyzji powinny zaistnieć w przeszłości, najpóźniej w dniu wydania decyzji. Tymczasem decyzja ta była wydana w dacie, gdy ww. uchwała Rady Miejskiej W. była obowiązującym prawem miejscowym i w związku z tym kompetencja B do wydania decyzji w tamtym czasie istniała. Ujawniona zaś wadliwość prawna ww. uchwały Rady Miejskiej W. stała się znana B dopiero w momencie stwierdzenia jej nieważności. Ponadto SKO dokonało analizy, czy decyzja wymiarowa zawiera inne wady, skutkujące stwierdzeniem jej nieważności. W tym zakresie uznało, że decyzja ta odpowiada prawu i nie zawiera wad skutkujących jej nieważnością . Podkreśliło też, że rozstrzygnięcie to określa prawidłową, ostateczną wysokość zobowiązania Skarżącej, które nie może być większe i w tym sensie jest decyzją, na podstawie której strona nabyła prawo.
W rezultacie, uznało że wydanie decyzji wymiarowej na podstawie unieważnionej uchwały Rady Miejskiej W. przenoszącej kompetencje orzecznicze na podstawie art. 39 ust. 4 o samorządzie gminnym nie jest przyczyną nieważności, określoną w art. 247 Ordynacji podatkowej, ani w art. 147 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO - działając jako organ wyższego stopnia - zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wymiarowej.
W uzasadnieniu podało, że w świetle wyroku NSA o sygn. II FSK 1980/16 nie można rozciągać skutków prawnych stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej W. z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12 upoważniającej zarząd B do orzecznictwa na akty i inne czynności dokonane przed stwierdzeniem jej nieważności. Uznał, że pogląd ten odnosi się także do decyzji wydanych na podstawie unieważnionej uchwały. Wedle SKO przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wynikająca z art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie może być rozumiana w sposób pozwalający na stwierdzenie nieważności decyzji, która w dacie jej wydania znajdowała umocowanie w akcie prawa miejscowego, którego nieważność została następnie stwierdzona. Wskazało również, że w takiej sytuacji nie zachodzi też naruszenie przepisów o właściwości ani rażące naruszenie prawa. W tym poglądzie organ odwołał się do uchwały NSA z 19 grudnia 2016 r. o sygn. II FPS 3/16. Wskazało ponadto, że konsekwencją stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego dla decyzji wydanej na jego podstawie jest - zgodnie z art. 147 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sankcja wzruszalności, a nie sankcja nieważności takiej decyzji.
W skardze na tę decyzję Skarżąca wniosła o jej zmianę oraz o zmianę decyzji ją poprzedzającej poprzez stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej z [...] stycznia 2017 r. wydanej przez Zarząd B.
Zarzuciła utrzymanie w mocy decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, mimo że w dacie orzekania o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi brak było podstawy prawnej obciążenia nimi Skarżącej. Jako uzasadnienie tego zarzutu Spółka wskazała na wyrok NSA z 28 czerwca 2017 r., który stwierdził brak podstawy prawnej ex tunc do wydawania decyzji przez Zarząd B, w tym decyzji względem Skarżącej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na braki formalne, a w przypadku ich uzupełnienia przez Skarżącą – o oddalenie skargi. Podtrzymało też stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie podlega uwzględnieniu, bowiem zgłoszone zarzuty są bezzasadne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób nakazujący jej eliminację z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podstawy prawne uwzględnienia skargi przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) ogranicza do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Spór dotyczy kwalifikowanej wady decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami.
Skarżąca uważa, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, bowiem NSA wyrokiem z 28 czerwca 2017 r. o sygn. akt II FSK 1980/16 stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej W. (z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12) w przedmiocie upoważnienia Zarządu B do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. Zdaniem Skarżącej wyrok ten potwierdził brak podstawy prawnej ex tunc do wydania przez Zarząd B jakichkolwiek decyzji administracyjnych z zakresu objętego upoważnieniem, w tym decyzji dotyczącej Skarżącej w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r.
Organ odwoławczy jest zdania natomiast, że zgłoszona przez Skarżącą przesłanka nieważności tej decyzji nie zaistniała w sprawie. W dacie jej wydania bowiem uchwała Rady Miejskiej była obowiązującym w Gminie prawem, zatem B miał kompetencję do wydania spornej decyzji wymiarowej. Nie zaistniały też inne przesłanki nieważności, wskazane w art. 247 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.). Ponadto, wedle SKO, art. 147 § 2 p.p.s.a. pozwala na wzruszenie, a nie - stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana na podstawie unieważnionego prawa miejscowego. Wyjaśnił też, że decyzją tą Spółka nabyła prawo do nie wyższej wartości opłaty za gospodarowanie odpadami.
Sąd na podstawie akt sprawy stwierdza, że w dniu [...] stycznia 2017 r. Zarząd B wydał Spółce jako zarządcy nieruchomości decyzję wymiarową w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 stycznia 2015 r. (dalej też: decyzja wymiarowa). Upoważnienie do wydania tej decyzji wynikało z uchwały Rady Miejskiej W. z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12 i oparte było na treści art. 39 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.; dalej: u.s.g.).
W aktach sprawy brak odrębnego dokumentu potwierdzającego doręczeni decyzji wymiarowej. Akta te dowodzą jednak, że doręczenie decyzji wymiarowej nastąpiło przez pracownika, o czym świadczy prezentata Skarżącej na egzemplarzu decyzji pozostawionym w aktach sprawy. Skarżąca natomiast przyjęła przesyłkę zawierającą decyzję w dniu 24 stycznia 2017 r. (o czym świadczy prezentata odciśnięta wraz z datą na przyjętym egzemplarzu decyzji), a następnie ją odesłała B drogą pocztową w dniu 25 stycznia 2017 r. (o czym świadczy stempel pocztowy na kopercie nadawczej). Niewątpliwie, decyzja wymiarowa została Skarżącej doręczona, a Skarżąca z tą decyzja się zapoznała, skoro odesłała ją nadawcy z informacją o utracie statusu zarządcy nieruchomości położonej we W. przy ul. O. [...]. Nie ma przy tym istotnego znaczenia data tego doręczenia w tym konkretnym przypadku. Istotny jest sam fakt doręczenia, bowiem Spółka nie wniosła odwołania i z prawa tego nie zamierzała skorzystać, skoro zamiast tego złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności. I sama Skarżąca więc nie kwestionuje ostateczności decyzji wymiarowej. Błędnie natomiast SKO, dokonując analizy tej okoliczności w pierwszej instancji wskazał na przepisy art. 46 i n. Kodeksu postępowania administracyjnego zamiast przepisów Ordynacji podatkowej. Błąd ten nie ma wpływu na wynik sprawy.
Sąd w tej sytuacji uznał, że decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności z [...] września 2017 r. funkcjonuje w obrocie prawnym i jest ostateczna. Są to pierwszorzędne warunki uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i rozstrzygania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 247 § 1 o.p. stwierdzenie nieważności dotyczy wyłącznie decyzji ostatecznych, czyli takich, od której nie służy już żaden środek odwoławczy w instancyjnym toku postępowania podatkowego.
Nie ma też wątpliwości, że Skarżąca jest właściwym adresatem decyzji wymiarowej.
Sąd dodatkowo podkreśla, że prawidłowo SKO (w ramach postępowania w I oraz w II instancji) zastosował w sprawie odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej oraz art. 147 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, choć Skarżąca wskazywała na przepis art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach do spraw dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. W opinii Sądu, postępowania nadzwyczajne dotyczące decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mieszczą się w tym odesłaniu ustawowym.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji co do meritum Sąd podkreśla, że spór w sprawie dotyczy istnienia przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej w postaci istnienia podstawy prawnej jej wydania przez Zarząd B. Rozstrzygnięcie tego sporu wymaga uwzględnienia wiążących Sąd orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a. jest związany uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2016 r. o sygn. akt II FPS 3/16 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA), zgodnie z którą w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepis art. 6q ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016 r., poz. 250 ze zm., dalej: u.c.p.g.) wyłącza stosowanie art. 39 ust. 4 u.s.g. NSA przyjął w tej uchwale ograniczenie wyrażonej wykładni prawa tylko na przyszłość tj. wiąże ona od dnia podjęcia uchwały przez NSA. Zasadniczo więc, mocą uchwały NSA, rada gminy nie może przekazać kompetencji na podstawie u.c.p.g. wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi innym podmiotom w oparciu o art. 39 u.s.g.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że art. 39 ust. 4 u.s.g. dopuścił ogólnie udzielanie przez rady gmin upoważnień do załatwiania spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej, bez kategoryzacji ich przedmiotu. W sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się - z mocy odesłania zamieszczonego w art. 6q ust. 1 ab initio u.c.p.g. - przepisy O.p. Regułę tę uzupełniono zastrzeżeniem, że "uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego". Okoliczność posłużenia się przez ustawodawcę kwalifikatorem pozwalającym wyodrębnić rodzaj spraw podlegających - z racji zastosowanego odesłania - załatwieniu w myśl przepisów Ordynacji podatkowej, nakazuje uznać u.c.p.g. za lex specialis w stosunku do art. 39 ust. 4 u.s.g. Wyraźne zakreślenie w pierwszym z uregulowań kręgu podmiotów dysponujących uprawnieniami organów podatkowych musi być wobec tego traktowane jako ograniczenie zakresu swobody decyzyjnej rad gmin, wyznaczonego przez przepis art. 39 ust. 4 u.s.g. Kierując się założeniami racjonalnego ustawodawcy, przyjęto, że w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. nieprzypadkowo użyto skorelowanego z brzmieniem m.in. art. 2 § 3 i art. 13a o.p. zwrotu "z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują". Wynika z niego, że wójt, burmistrz lub prezydent posiadają atrybut wyłączności działania jako organ podatkowy. Podmioty te są zatem umocowane do realizowania jego kompetencji, jednakże bez prawa delegowania ich w ramach dekoncentracji zewnętrznej. Przepisom Ordynacji podatkowej, posługującej się w art. 13 o.p. pojęciem organu podatkowego, nie jest bowiem znana taka konstrukcja. W świetle zaś art. 143 § 1 o.p., dopuszczalne jest jedynie upoważnienie funkcjonariusza celnego lub pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w imieniu organu i w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń (dekoncentracja wewnętrzna). Zdaniem NSA, opowiedzenie się za odmiennym poglądem prowadziłoby do rozszerzenia, z naruszeniem granic zakreślonych przez ustawodawcę, listy podmiotów traktowanych jako organy podatkowe w sprawach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
W pkt 2 uchwały NSA stwierdził ponadto, że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od dnia jej podjęcia. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu opowiedzenie się w tym przypadku za retrospektywnym oddziaływaniem wykładni w odniesieniu do budzących wątpliwości interpretacyjne przepisów prawa, w sytuacji zarysowania się rozbieżności w orzecznictwie NSA, mogłoby podważyć zaufanie do organów władzy publicznej, w tym sądów. Oddziaływanie wykładni na przyszłość rodzi po stronie rad gmin obowiązek zmiany w rozsądnym terminie podjętych uchwał w celu uwzględnienia w nich stanowiska zajętego przez NSA. Skutek odroczenia został powiązany z obowiązkiem rady miejskiej, aby w rozsądnym terminie zmieniła uchwałę, która będzie uwzględniać stanowisko NSA. W tej sprawie taka uchwała Rady Miejskiej Wrocławia nie została jednak podjęta.
Jednocześnie też Sąd, na podstawie art. 170 p.p.s.a., jest związany wyrokiem SNA z 28 czerwca 2017 r. o sygn. akt II FSK 1980/16 (CBOSA), który stanowi w istocie uzasadnienie skargi. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny - mimo zawarcia w uchwale z 19 grudnia 2016 r. rozstrzygnięcia ograniczającego stosowanie przyjętej w niej wykładni prawa na przyszłość – stwierdził jednak nieważność uchwały Rady Miejskiej W. z Rady Miejskiej W. (z 5 lipca 2012 r. nr XXIX/657/12) w przedmiocie upoważnienia zarządu B do wydawania decyzji z zakresu utrzymania czystości i porządku w Gminie W. przekazującej kompetencje orzecznicze Zarządowi B ze skutkiem retrospektywnym. Przyczyny odstąpienia przez NSA w tym wyroku od reguły temporalnej wskazanej w uchwale NSA z 19 grudnia 2016 r. sąd kasacyjny uzasadnił opieszałością organu stanowiącego Miasta Wrocławia w dostosowaniu prawa miejscowego do wykładni prawa wyrażonej w tej uchwale. NSA zbadał bowiem, czy Gmina Wrocław podjęła niezbędne działania do uchylenia zaskarżonej uchwały i uwzględnienia w przyszłych okresach wykładni dokonanej w uchwale NSA z 19 grudnia 2016 r. Zobowiązał w związku z tym Radę Miejską W. do przedstawienia czynności, które miały doprowadzić do tego celu i terminów ich wykonania. Po otrzymaniu od organu harmonogramu takich działań NSA wskazał, że oddziaływanie wykładni na przyszłość, o którym mowa w pkt 2 uchwały NSA z dnia 19 grudnia 2016 r., II FPS 3/16, rodziło po stronie organów stanowiących gmin obowiązek zmiany w rozsądnym terminie podjętych uchwał w celu uwzględnienia w nich stanowiska zajętego przez NSA. Uznano, że pojęcie "rozsądnego terminu" jako podjęcie niezwłocznie działań legislacyjnych, zmierzających do przejęcia przez organy wskazane w art. 6q ust.1 u.c.p.g. załatwiania spraw w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem ewentualnie dłuższego okresu wejścia w życie nowego aktu prawa miejscowego. Podkreślono także, że zaplanowanie rozpoczęcia prac legislacyjnych dopiero po upływie 10-11 miesięcy od podjęcia uchwały przez NSA i jednocześnie zaplanowanie długiego (7-8 miesięcy) vacatio legis, mimo toczącego się postępowania dotyczącego ważności aktu prawa miejscowego, którego podstawę prawną stanowił art. 39 ust. 4 u.c.p.g. nie dawało gwarancji, że naruszenie prawa zostanie usunięte w wyniku działań własnych Gminy W. Tym samym uznano, że taka sytuacja uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. z uwagi na naruszenie art. 39 ust. 4 u.s.g .w zw. z art. 13 o.p. i art. 143 § 1 o.p. i art. 6q u.c.p.g.
Sąd w kontrolowanej sprawie - z uwagi na przedmiot i granice tej sprawy tj. stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Zarząd B, musi zatem ocenić, czy SKO właściwie ustaliło brak przesłanek nieważności decyzji wymiarowej, w tym zgłoszony przez Skarżącą – brak podstawy prawnej wydania decyzji ws. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec stwierdzenia nieważności uchwały upoważniającej Zarząd B w tym zakresie.
Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu co do rozstrzygnięcia.
W sprawie istotna jest podstawa, na którą powołała się Skarżąca w celu wykazania nieważności decyzji wymiarowej. Skarżąca wskazała na brak kompetencji Zarządu B do wydania tej decyzji wobec stwierdzenia nieważności uchwały upoważniającej. Jest to przypadek, który reguluje art. 147 § 2 p.p.s.a. Przepis ten konkretnie stanowi, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Oznacza to, że wyeliminowanie uchwały jednostki samorządu terytorialnego z obrotu prawnego umożliwia wzruszenie rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych opartego na tej wadliwej uchwale, we właściwym trybie postępowania przed organami administracji publicznej. W przypadku rozstrzygnięć z zakresu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wzruszenie jest możliwe w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej. Pomijając wątpliwości co tego, jakie tryby postępowania mieszczą się w dopuszczalnym zakresie wzruszenia, o którym mowa w art. 147 § 2 p.p.s.a. (co w sprawie nie jest istotne), zasadniczo pozwala on na zastosowanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w oparciu o unieważnioną uchwałę jako wydaną bez podstawy prawnej, w kontrolowanej sprawie – na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 o.p. Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego działa bowiem z mocą ex tunc, przyjmując fikcję, że zakwestionowany akt nie wywołał skutków prawnych.
Zgodnie z art. 247 § 1 o.p. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) została wydana bez podstawy prawnej;
3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa;
8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.
W opinii Sądu w składzie orzekającym, wydana 23 stycznia 2017 r. decyzja wymiarowa narusza przepisy kompetencyjne z uwagi na przywołany wyrok NSA o sygn. akt II FSK 1980/16 stwierdzający nieważność ex tunc uchwały Rady Miejskiej W. w przedmiocie upoważnienia Zarządu B do wydawania decyzji z zakresu utrzymania czystości i porządku w Gminie W. Ustalenie to miałoby znaczenie dla wyniku sprawy, gdyby prowadzona była w zwykłym trybie – nie nadzwyczajnym. W trybie stwierdzenia nieważności pozostaje jednak bez wpływu na wynik kontrolowanej sprawy. Nie wypełnia bowiem przesłanki z art. 247 1 pkt 2 o.p. tj. brak podstawy prawnej. Decyzja wymiarowa wydana została bowiem na podstawie unieważnionego później (tzn. po jej wydaniu) aktu prawa miejscowego. W doktrynie przyjmuje się, że brak podstawy prawnej w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 2 o.p. odnosić należy tylko do naruszenia prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji (B. Adamiak, Nieważność aktu prawa miejscowego a wadliwość decyzji administracyjnej, PiP 2002, z. 9, s. 15). W rozstrzyganej sprawie w dacie wydawania decyzji wymiarowej ([...] stycznia 2017 r.) przez Zarząd B podstawa prawna istniała (nieważność jej NSA stwierdził dopiero 28 czerwca 2017 r.).
Sytuację tę można – wobec późniejszego stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej W. upoważniającej Zarząd B do załatwiania spraw w niej wskazanych – oceniać w kontekście innej przesłanki stwierdzenia nieważności, na co słusznie wskazywało SKO w zaskarżonej decyzji. Chodzi tu przesłankę z art. 247 § 1 pkt 3 o.p., tj. rażące naruszenie prawa. Skoro jednak kompetencja Zarządu B do załatwiania spraw przekazanych przez Gminę W. wymagała aż uchwały NSA, to nie można uznać, że naruszenie prawa było oczywiste. Ponadto kierując się w tym przypadku przyczyną, dla której NSA w wyroku o sygn. akt II FSK 1890/18 stwierdził nieważność uchwały (kompetencyjnej) Rady Miejskiej W., także ona (opieszałość organów stanowiących Gminy W.) nie pozwala na uznanie, by w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Poglądy takie wynikają też z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 września 2017r., I SA/Wr 78/17 oraz z 12 grudnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Wr 831/17, a także z wyroku NSA z 24 października 2018 r. o sygn. akt II FSK 1070/18 (oba dostępne w CBOSA), a Sąd w składzie orzekającym je podziela.
Takie wnioski skutkują brakiem wypełnienia przesłanki stwierdzenia nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 2, ale i łączącej się z nią przesłanki z pkt 3 o.p.
Sąd stwierdza, że prawidłowo SKO ustaliło brak innych wad decyzji, które skutkowały stwierdzeniem nieważności decyzji wymiarowej.
W tym stanie rzeczy, niesprecyzowany co do podstawy prawnej, zarzut Skarżącej o nieważności decyzji wymiarowej - jako wydanej bez podstawy prawnej -jest nieuzasadniony.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło