I SA/Wr 1091/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do września 2014 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka, zastępowana przez doradcę podatkowego, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 52.678 zł, wniosła o zwolnienie jej z tego obowiązku wskazując, że w latach 2014-2016 osiągnęła dochód w kwotach odpowiednio: 1.160.091 zł, 322.916 zł, 384.585 zł. Długotrwałe prowadzenie postępowania doprowadziło do zmniejszenia obrotów. Obecnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w którym zabezpieczone zostały wszystkie rachunki bankowe, w związku z czym spółka nie posiada środków na pokrycie przedmiotowego wpisu. Jest w stanie uiścić 4.000 zł. Spółka nie zatrudnia pracowników i nie prowadzi działalności gospodarczej – zamierza zgłosić wniosek o jej zawieszenie do czasu rozstrzygnięcia sporów z organami podatkowymi, gdyż na ogłoszenie upadłości nie posiada środków pieniężnych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że kapitał zakładowy spółki wynosi 300.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 182.372 zł, przy czym zaznaczono, że obecnie spółka posiada jedynie naczepę cysterny o wartości 20.000 zł. Dochód w 2016 r. wyniósł 384.585 zł. Saldo rachunku w banku A na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 0 zł. Strona dodała, że ma zobowiązanie wobec organu podatkowego w kwocie 5.267.748 zł oraz odsetki naliczone od 2014 r. Zobowiązania wobec kontrahentów wynoszą 300.000 zł. Do wniosku załączono wydruk rachunku bankowego z odnotowanymi zajęciami egzekucyjnymi w październiku i listopadzie 2017 r. Z dokumentów przedłożonych na wezwanie wynika, że spółka na koniec 2016 r. odnotowała przychody netto w wysokości 25.476.780,35 zł, wartość jej należności krótkoterminowych wynosiła 2.782.513,47 zł, a zobowiązań krótkoterminowych – 947.008 zł. W kasie i na rachunkach spółka dysponowała kwota 739.188,36 zł. Nie przedłożono dokumentacji z powyższymi danymi za sierpień, wrzesień i październik 2017 r. Strona natomiast przedłożyła rachunek zysków i strat za wrzesień, październik i listopad 2017 r. (pominęła pomimo wezwania dane za sierpień), z którego wynika że we wrześniu uzyskała przychód w kwocie 9.288,65 zł, w październiku 3.955 zł, a w listopadzie przychód był zerowy. Zgodnie z deklaracjami VAT-7 za sierpień, wrzesień, październik i listopad 2017., spółka dokonała w tych miesiącach dostaw towarów i usług na kwoty odpowiednio 239.272 zł, 9.289 zł zł i 56.801 zł i 0 zł oraz zakupów związanych z działalnością opodatkowaną na kwoty: 12.881 zł, 43.502 zł, 15.732 zł i 9.107 zł. Przedłożono wydruki historii dwóch rachunków bankowych z odnotowanymi wpłatami i wypłatami związanymi z działalnością gospodarczą, wypłatami dywidend na rzecz wspólników spółki, zapłatą faktury na rzecz doradcy podatkowego zastępującego stronę w niniejszej sprawie oraz zajęciami egzekucyjnymi. Przedłożona została też umowa spółki oraz dokumenty potwierdzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego z początkiem października 2017 r. W ocenie referendarza sądowego dane wynikające z przedłożonej dokumentacji nie dają podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej spółki. Podstawą rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z brzmieniem tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że pojęcie "środków" użyte w przytoczonej regulacji nie obejmuje wyłącznie środków pieniężnych. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, pojęcie to zostałoby w ten sposób doprecyzowane. Chodzi tutaj jednak zarówno o środki finansowe, jak i majątkowe. Wywieść to należy z treści art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Pierwszy z nich stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, zaś zgodnie z treścią art. 255, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się nadto, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, zdaniem referendarza, spółka nie wykorzystała wszystkich swoich możliwości zgromadzenia środków na opłacenie wpisu do skargi w niniejszej sprawie. Podkreślenia wymaga, że kosztów swego udziału w sprawie strona winna się spodziewać najdalej z dniem wniesienia skargi. W przypadku spółki konieczność poczynienia rezerw na ten cel powinna była być przewidziana jeszcze wcześniej, choćby ze względu na fakt, że spółka jest cały czas – również na etapie postępowania podatkowego – zastępowana przez tego samego doradcę podatkowego. Jak wynika z udostępnionej dokumentacji, jeszcze w sierpniu, przed wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, spółka prowadziła działalność gospodarczą na dużą skalę, z obrotami na poziomie prawie 300.000 zł, co potwierdzają nie tylko dane deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r., ale również dane z poprzedniego roku. Przed 2017 r. obroty te wynosiły ponad 25.000.000 zł. Wartości te drastycznie spadły natychmiast po wydaniu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. datowanej na [...] r., którą określone zostały zobowiązania podatkowe na łączną kwotę ponad 5.000.000 zł. Niemal całkowicie działalność została wstrzymana w październiku 2017 r., gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne wobec spółki. W istocie na rachunkach odnotowane są przejęcia środków pieniężnych przez organ egzekucyjny, jednak z danych historii rachunków bankowych bynajmniej nie wynika, że spółka została pozbawiona środków pieniężnych na skutek zajęć w postępowaniu egzekucyjnym. Z historii jednego z rachunków bankowych wynika, że w dniach [...] i [...] sierpnia 2017 r., to jest na krótko przed wejściem do obrotu ww. decyzji, spółka wypłaciła tytułem dywidend na rzecz swoich dwóch wspólników łącznie 640.000 zł. Na marginesie zauważyć trzeba, że strona jednocześnie powołała się na spadek dochodów spowodowany postępowaniami wobec spółki, a kwota dochodu za 2016 r. jest prawie dwukrotnie niższa od wypłaconych dywidend. Zaznaczyć również należy, że jedynymi udziałowcami w spółce są małżonkowie, I. i S. S., co wynika z treści umowy spółki. W tak ustalonych okolicznościach – w ocenie referendarza sądowego – spółka będąca firmą małżonków posiadających wspólność majątkową (co również wynika z powyższej umowy) może uzyskać pożyczkę od swoich wspólników na opłacenie wpisu w niniejszej sprawie. Poczynione ustalenia natomiast nie budzą wątpliwości, że pokrycie kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie mieści się w granicach możliwości płatniczych ww. wspólników. Poza tym strona nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów. Z historii jednego z rachunków bankowych wynika bowiem, że spółka dysponuje jeszcze trzecim rachunkiem, na który w dacie [...] sierpnia 2017 r. dokonała przelewu kwoty 169.060,17 zł, wskazując jako tytuł "przelew środków". Jak zostało już wyżej wspomniane, brak jest również rachunku zysków i strat za sierpień 2017 r. oraz bilansu za sierpień, wrzesień i październik 2017 r., który umożliwiłby ocenę aktualnej sytuacji majątkowej, a nie tylko finansowej, skarżącej spółki. Jeśli zaś chodzi o dokumentację za rok 2016, to wynika z niej, iż spółka nie dość, że odnotowywała bardzo wysokie przychody – na koniec roku ponad 25.000.000 zł, to również w aspekcie majątkowym była w bardzo dobrej kondycji. Kapitał własny (w tym kapitał zapasowy) miał wartość ponad 4.000.000 zł, z kolei należności krótkoterminowe były wielokrotnie wyższe od zobowiązań krótkoterminowych Reasumując dokumenty, które zostały udostępnione, dają podstawę do przyjęcia, iż strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia środków na pokrycie wpisu do skargi w niniejszej sprawie w całości. W tym stanie rzeczy przedmiotowy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym postanowiono jak w sentencji postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a.