I SA/Wr 1093/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki akcyjnej wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia 2010 r. do kwietnia 2011 r. i za grudzień 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, zastępowana przez adwokata, wnosząc skargę kasacyjną, wniosła jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jej obecne wynagrodzenie jest zajęte przez komornika i do wypłaty pozostaje kwota 1.459,48 zł. Przy czym wypłata wynagrodzenia następuje nieregularnie. Jej obecny koszt utrzymania wynosi 1.400 zł bez wydatków na wyżywienie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach rubryki dotyczące stanu rodzinnego, posiadanych nieruchomości i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł zostały zakreślone. Strona oświadczyła, że posiada akcje spółki A S.A. - 1.421.065 akcji imiennych, które również zostały zajęte przez komornika sądowego. Spłaca kredyt hipoteczny udzielony w 2011 r. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienione zostały: czynsz miesięczny 550 zł, koszty utrzymania mieszkania 400 zł, rata kredytu 300 zł, koszty leczenia 200 zł. W wyniku wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżąca oświadczyła, że mieszka sama, a właścicielem mieszkania jest jej matka. Nie posiada żadnego środka transportu. Pełnomocnik zastępujący stronę w niniejszej sprawie na etapie postępowania kasacyjnego świadczy usługi bezpłatnie. Z przedłożonych dokumentów wynika, że strona w 2016 r. uzyskała przychód ze stosunku pracy w kwocie 12.950 zł. Jest zatrudniona w B Sp. z o.o. na pełny etat, na stanowisku Dyrektora Generalnego, z wynagrodzeniem brutto 3.000 zł. Pensja wypłacana jest w gotówce. Miesięczne wydatki skarżącej to: opłata czynszowa 600 zł, opłata za telewizję kablową 133 zł, prąd 171,89 zł, żywność, środki higieny, odzież 500 zł - pokrywane ze środków własnych. Rodzina pomaga w spłacie kredytu hipotecznego - rata 202 zł i pokrywa koszty leczenia 200 zł. Przedłożone zostały nadto wydruki rachunków bankowych, dokumenty dotyczące zajęć egzekucyjnych oraz stanu zdrowia skarżącej, która poddana jest leczeniu zachowawczemu, bez napadów padaczkowych od stycznia 2010 r. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania kosztem sądowym podlegającym uiszczeniu jest wpis od skargi kasacyjnej, którego kwota stanowi równowartość połowy wpisu od skargi wyznaczonego na kwotę 500 zł. Wskazać też należy, że postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. odmówiono stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez tutejszy Sąd. Strona uiściła wpis od skargi 22 lutego 2017 r. Mając na uwadze powyższe, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2017 r., poz. 1369 - dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, strona nie wykazała powyższych przesłanek. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że strona ubiega się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kwoty 250 zł. Co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym powyższe przesłanki powinien wykazać sam wnioskodawca w sposób logiczny i wiarygodny, poprzez dokładne wyjaśnienie całokształtu sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej, nie ograniczając się tylko i wyłącznie do tych okoliczności, które miałyby uzasadnić jego żądanie i tylko takich, które są udokumentowane. W ocenie referendarza sądowego, strona nie podała wszystkich okoliczności, które mają wpływ na jej możliwości płatnicze. Skarżąca powołuje się na pomoc rodziny w utrzymaniu. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o miesięcznie ponoszonych wydatkach i źródłach ich finansowania, skarżąca stale uzyskuje pomoc finansową ze strony rodziny, która regularnie opłaca jej raty kredytowe i koszty leczenia – około 400 zł miesięcznie. Przy czym, pomimo podkreślenia w wezwaniu, iż źródła finansowania miesięcznych wydatków powinny być wskazane dokładnie, skarżąca ograniczyła się do ogólnikowego wskazania "pomoc rodziny". Poza tym, jeżeli skarżąca otrzymuje wsparcie finansowe ze strony rodziny na ww. cele, oznacza to, że jest w stanie zgromadzić środki z tego źródła na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. Jeszcze raz podkreślić należy, że chodzi tutaj o kwotę 250 zł na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że poza stanem posiadania, dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy istotna też jest jego zdolność do zgromadzenia środków na pokrycie kosztów swego udziału w sprawie (przykładowo: postanowienia NSA z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 107/14, publ. LEX nr 1452885, z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 1535/13, publ. LEX 1450453 i z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 821/14, publ. LEX nr 1479183). Tak zajęte stanowisko podyktowane jest tym, że koszty sądowe stanowią formę daniny publicznej, daniny takie z kolei – zgodnie z konstytucyjnie wyrażoną zasadą – każdy jest obowiązany ponosić (art. 84 Konstytucji). W istocie, każdy też ma konstytucyjnie zapewnione prawo do obrony swoich praw przed sądem, dlatego też w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest wyważenie pomiędzy tymi dwoma regułami na podstawie rzetelnie ustalonych rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, a nie tylko tych, które są udokumentowane. Zaznaczyć też trzeba, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie toczy się już od lipca 2016 r. Strona miała zatem znaczną ilość czasu na zgromadzenie środków pieniężnych celem opłacenia nie tylko wpisu od skargi, ale również od skargi kasacyjnej. Tym bardziej, ze miała ku temu możliwości. Z dokumentów, które zostały przedłożone w niniejszej sprawie na etapie rozpoznania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w sierpniu i we wrześniu 2016 r. (a więc już, gdy toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie) skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi w kwotach od kilku do kilkunastu tysięcy. Ten fakt potwierdza zatem, że była w stanie pozyskać i zabezpieczyć środki na opłacenie kosztów swego udziału w sprawie. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.