I SA/Wr 1119/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2017 r. w Wydziale I w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 10 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r., postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem datowanym na dzień 28 lipca 2016 r. (data stempla pocztowego: 29 lipca 2016 r.) skarżąca A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. wniosła w ustawowym terminie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 10 czerwca 2016 r., znak sprawy [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 28 lipca 2015 r., znak sprawy [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2012 r. Pismo zostało opatrzone podpisem przez adw. A.R. – K. Mając na uwadze, że do wywiedzionej skargi nie został dołączony dokument potwierdzający umocowanie osoby wnoszącej skargę do działania w imieniu skarżącej, w dniu 9 września 2016 roku adw. A.R. – K. została wezwana do uzupełnienia braków formalnych m.in. poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz dokumentu, wykazującego sposób reprezentacji skarżącej spółki, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 20 września 2016 r. adw. A.R. – K. przedstawiła poświadczony za zgodność z oryginałem dokument pełnomocnictwa, datowany na dzień 1 grudnia 2014 roku, podpisany przez prezesa zarządu spółki I.W., jak również informację z bazy danych Krajowego Rejestru Sądowego, z której wynikało, że do reprezentacji spółki uprawniony jest jednoosobowo prezes zarządu lub członek tego organu, zaś prokurent samoistny przy współudziale członka zarządu. Jednocześnie w treści nadesłanego pisma pełnomocnik skarżącej wskazała, że prezes zarządu A. sp. z o.o. z siedzibą we W. zmarła, przy czym do chwili obecnej nie dokonano zmian personalnych w zarządzie spółki. Z pozyskanego w toku postępowania odpisu skróconego aktu zgonu wynikało nadto, że I.W. zmarła w dniu 26 maja 2015 r. W dalszej kolejności pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia braków w organie reprezentującym spółkę poprzez powołanie członka zarządu (członków zarządu) zgodnie z umową spółki, w terminie 2 miesięcy pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika w dniu 9 stycznia 2017 r. Braki w organie reprezentującym spółkę nie zostały uzupełnione. Niezależnie od powyższego pismem z dnia 14 listopada 2016 roku skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 83.880 złotych. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej wskazała, że spółka nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym na podstawie art. 29 p.p.s.a. organ lub osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, sąd odrzuca skargę. Zgodnie zaś z § 2 art. 58 p.p.s.a, z powodu m.in. braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej skarżącym, uniemożliwiającego jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony. Z analizy powyższych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że strona będąca osobą prawną może dokonywać czynności w toku postępowania przed sądem administracyjnym, a więc korzystać z posiadanej zdolności procesowej, jedynie za pomocą swoich organów. Okoliczność, iż organ taki nie funkcjonuje, choćby z uwagi na braki w jego składzie, które uniemożliwiają reprezentację podmiotu, wyłącza zatem możliwość korzystania przez osobę prawną z posiadanej zdolności procesowej. Stroną skarżącą w niniejszej sprawie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.; dalej: k.s.h.), sprawy tego podmiotu prowadzi zarząd, ten organ jest również uprawniony i jednocześnie zobowiązany do reprezentowania spółki. Warto również nadmienić, że zarząd może składać się z jednego lub większej liczby członków (art. 201 § 2 k.s.h.), przy czym - w myśl art. 204 § 1 k.s.h. - prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Oczywistym jest przy tym, że jeżeli członkiem zarządu jest osoba fizyczna to posiada ona zdolność do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania wyłącznie wówczas, gdy sama nie utraciła zdolności do pełnienia obowiązków lub też zdolności prawnej czy do czynności prawnych. W realiach niniejszej sprawy ustalono, że Iwona Wiśniewska – zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Sądowego aktualną na dzień 21 września 2016 roku – widniała w tymże rejestrze jako prezes zarządu i zarazem jedyny jego członek, a dodatkowo jedyny udziałowiec A. Sp. z o.o. Ta sama osoba, działając jako prezes zarządu tego podmiotu, udzieliła w dniu 1 grudnia 2014 roku pełnomocnictwa adw. A.R. – K. do występowania w imieniu spółki w postępowaniu m.in. przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie nie budziło wątpliwości, że I.W. zmarła w dniu 26 maja 2015 roku, przy czym do chwili obecnej nie zostały dokonane zmiany personalne w składzie zarządu spółki. W związku z powyższym, z uwagi na zgon prezesa zarządu i zarazem jedynego członka tego organu, zarząd spółki A. sp. z o.o. pozbawiony jest obecnie możliwości działania, a zatem nie jest zdolny do realizowania zdolności procesowej w imieniu spółki. Zaistniał zatem tego rodzaju brak w składzie organu spółki, który uniemożliwiał jej działania, w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Należy jednak podkreślić, że samo stwierdzenie wystąpienia takiego braku nie obliguje automatycznie sądu do odrzucenia skargi. Wcześniej bowiem, adekwatnie do art. 58 § 2 p.p.s.a., w razie stwierdzenia nieprawidłowości w składzie organu, które mają charakter usuwalny, sąd zobowiązuje stronę do usunięcia braków w tym zakresie w wyznaczonym terminie. W postanowieniu NSA z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 261/07 podkreślono, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy strona zostanie wcześniej wezwana do uzupełnienia takiego braku, przy czym wezwanie w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a. można wystosować wówczas, gdy brak w postaci zdolności sądowej daje się uzupełnić. Uwagi powyższe niewątpliwie odnoszą się również do zdolności procesowej strony skarżącej. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wprawdzie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nakazuje zawiesić postępowanie, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, to jednak obowiązek taki dotyczy wyłącznie postępowań wszczętych skutecznie wniesioną skargą, a więc czyniącą zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a także spełniającą inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Do takich wymogów należy m.in. wykazanie przez stronę skarżącą, że na dzień wniesienia skargi posiadała organ uprawniający do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym. Braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują zatem odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania. Nie można przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że umocowanie do działania w niniejszej sprawie zostało udzielone skutecznie przy założeniu, że w chwili jego sporządzenia zarząd spółki działał prawidłowo, a dopiero w dniu wniesienia skargi braki w składzie tego organu uniemożliwiały stronie skarżącej działanie. Należy bowiem podkreślić, że zdolność procesowa, jak również możliwość jej realizowania za pomocą prawidłowo ukonstytuowanych organów, jest oceniania na dzień wniesienia skargi. Jako niewątpliwa jawi się zatem konstatacja, że udzielenie pełnomocnictwa we wcześniejszym okresie nie może przysłonić braku w składzie organu, ocenianego na ten właśnie moment. Reasumując, należy wskazać, że w ocenie Sądu w niniejszej sprawie, w związku ze śmiercią jedynego członka zarządu i zaniechaniem podjęcia przewidzianych prawem działań mających na celu uzupełnienie składu organu, skarżąca spółka utraciła zdolność do podejmowania skutecznych czynności procesowych. Co więcej ów brak nie został uzupełniony również pomimo wyznaczenia stronie dwumiesięcznego terminu. Nie może zatem budzić wątpliwości, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez skarżącą spółkę w momencie, gdy nie posiadała już organu uprawnionego do jej reprezentacji. Nie został też usunięty brak w organie skarżącej spółki, uniemożliwiający jej działanie. W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu. Mając zatem powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w pkt. I sentencji. W pkt II orzeczenia Sąd, na podstawie art. 247 p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z powołanym przepisem prawo pomocy nie przysługuje w przypadku oczywistej bezzasadności skargi, przy czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukonstytuował się pogląd, że regulacja ta znajduje zastosowanie również wówczas, gdy zaistnieją podstawy do odrzucenia skargi. Okoliczność, iż skarga została wniesiona w sytuacji braków w składzie zarządu skarżącej spółki, które nie zostały uzupełnione w terminie, w ocenie Sądu umożliwiała skorzystanie z dyrektywy, zawartej w omawianym przepisie i oddalenie niniejszego wniosku.