I SA/Wr 1123/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A Sp. z o. o. z siedzibą we W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca spółka wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych. Wpis od skargi wynosi 100.000 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podała, że nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi z powodu braku płynności finansowej, zabezpieczenia kont bankowych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Rok 2015 spółka zakończyła odnotowując stratę w wysokości 87.878.24 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 105.000 zł i brak jest środków trwałych. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 2.888,69 zł. W odpowiedz na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień spółka nadesłała m. in. wydruk z konta bankowego za sierpień i wrzesień. Z nadesłanego rachunku zysku i strat na koniec lipca 2016 r. wynika, że koniec lipca 2016 r. spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży 99.378, wykazała koszty działalności operacyjnej 88,611,55 zł i zysk ze sprzedaży 10.766,45, a zysk netto wyniósł 10.616,17 zł. Z bilansu na koniec września za 2016 r. wynika, że Spółka nie posiada aktywów trwałych, natomiast aktywa obrotowe wyniosły 1.022.673,87 zł, w tym należności krótkoterminowe 1.024.191,22 zł. W bilansie tym wykazała stratę -3.222,46 zł, zobowiązania długoterminowe 24.000 zł, zobowiązania krótkoterminowe 1.530.487,10 zł, fundusz rezerwowy 13.770 zł i ujemny fundusz własny -515.110,86 zł. Z nadesłanego rachunku zysku i strat na koniec września 2016 r. wynika, że spółka uzyskała przychody netto ze sprzedaży 132.928 zł, wykazała koszty działalności operacyjnej 135.815,13 zł i stratę ze sprzedaży - 2.893,91 zł i stratę netto – 3.222,46 zł. W deklaracji podatku VAT za wrzesień 2016 r. wykazała dostawę towarów i usług 15.500 zł i nabycie towarów 32.577 zł, a w deklaracji za sierpień 2016 r. wykazała dostawę towarów i usług 18.050 i nabycie towarów 7.087 zł. Nadesłała także dwa tytuły wykonawcze oraz 5 zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, z których wynika, że dochodzone należności wynoszą ogółem 1.704.257,95 zł Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści art 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wskazała, aby konieczność poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w wysokości 100.000 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) przekraczała jej możliwości finansowe. Przepisy ustawy nakazują wykazania, że nie posiada się dostatecznych środków na koszty sądowe (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków), nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie czy też subiektywne przekonanie władz spółki o braku takich środków. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, znajdującą zastosowanie tylko w stosunku do podmiotów pozbawionych w ogóle możliwości uzyskania środków na ich pokrycie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia wykazana strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Przychód netto ze sprzedaży wyniósł bowiem w lipcu 99.378 zł, a we wrześniu 132.928 zł O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na co wskazują powyższe przychody i nadesłane deklaracje podatku VAT za sierpień i wrzesień 2016 r. z wykazaną wartością towarów i usług odpowiednio 18.050 zł i 15.500 zł oraz nadesłane rachunki bankowe za sierpień, gdzie suma uznań wynosi 49.601,47 zł, a suma obciążeń 48.050,08 zł, i za wrzesień, gdzie suma uznań wynosi 4.552 zł , a suma obciążeń wynosi 6.119,265. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08; postanowienia NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotne jest, że na rachunku bankowym odnotowano nie tylko wpłaty od kontrahentów, ale tez wpłaty udziałowca w kwocie 30.000 zł (11 sierpnia 2016 r.) i 1600 zł (14 września 2016 r.). Ponadto Spółka wykazała w bilansie na koniec września 2016 r. pozycja nr IV fundusz rezerwowy wynoszący 13.770 zł. Fundusz w tej wysokości wykazała także w tej pozycji tj. IV dotyczącej stanu na koniec ubiegłego roku. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz osobowe, a więc także skarżąca, nie mają obowiązku tworzenia funduszy zapasowych i rezerwowych. Często jednak tworzą je dobrowolnie. W przeciwieństwie do spółki akcyjnej, pozostałe spółki nie są ograniczone co do sposobu wykorzystania kapitału zapasowego. Nie istnieje bowiem dotyczący ich przepis, analogiczny do ww. art. 396 § 5 k.s.h. (zob. np. Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 154; Kidyba Andrzej, Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych Komentarz aktualizowany do art. 301-633 Kodeksu spółek handlowych, opubl.: LEX/el. 2016, art. 396; Prezentacja kapitałów (funduszy) własnych w bilansie wg załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości - Zeszyty Metodyczne Rachunkowości http://www.gofin.pl/bilans/17,8,565,460,prezentacja-kapitalow-funduszy-wlasnych-w-bilansie.html; Rutkowski A., Zarządzanie finansami, PWE, 2003 s. 46-47). Kapitał zapasowy (rezerwowy ) powinny więc stanowić realne środki finansowe, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Oprócz tego należy wskazać na możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych poprzez zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 k.s.h., umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Sąd stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, CBOSA). Postanowienia dotyczące dopłat zostały zwarte w paragrafie 11 umowy spółki. Wpłaty jednego z udziałowców na rachunek bankowy świadczą o tym, że możliwe jest poniesienie dopłat przez wspólników. Co do zaś prowadzenia egzekucji i postępowań zabezpieczających wobec skarżącej należy zauważyć, że okoliczność ta nie miała dużego wpływu na prowadzoną przez stronę działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, że w 2016 r. spółka nadal prowadziła działalność. Dodać trzeba, iż z nadesłanych zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wynika, że zostały one skierowane do pięciu różnych banków, lecz nie do banku w którym spółka posiada rachunek bankowy. Ponadto z rachunku bankowego spółki wynika, że kwota środków zablokowanych wynosi 0,00 zł. Prowadzenie działalności gospodarczej pomimo wykazania straty we wrześniu oraz uzyskania zysku w lipcu świadczy o tym, że skarżąca spółka nie utraciła wbrew twierdzeniom zawarty we wniosku o prawo pomocy płynności finansowej i jest w stanie ponieść koszty sądowe. Dodać trzeba, iż spółka nie nadesłała wszystkich żądanych dokumentów np. sprawozdania za 2015 r. oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz rachunku zysków i strat i bilansu za sierpień i październik, a także nie nadesłała rachunku bankowego za październik oraz oświadczenia o źródłach finansowania pełnomocnika. Powyższe pozwala przyjąć, ż strona uchyla się od nadesłania tych dokumentów, Natomiast wybiórcze wykonanie wyzwanie referendarza sądowego do nadesłania dokumentów źródłowych nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzec jak w sentencji.