I SA/Wr 1123/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi A. J. na pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. 1. Postępowanie przed organami podatkowymi. 1.1. Jak wynika z akt sprawy, powołując się na art. 237 § 3 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; dalej: kpa) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. pismem z dnia [...] września 2017 r. (nr [...]) zawiadomił A. J. (dalej: strona, kontrolowany, skarżący) o niezasadności skargi jaką strona złożyła na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. W uzasadnieniu tego pisma organ podatkowy przedstawił stan faktyczny z którego wynika, że w okresie od dnia [...] listopada 2016 r. do dnia [...] lipca 2017 r. przeprowadzono u strony kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za okres od dnia 1 lipca do dnia 30 września 2015 r. oraz aktualizacji danych rejestracyjnych. Protokół z tej kontroli został doręczony kontrolowanemu w dniu 21 lipca 2017 r. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2017 r. kontrolowany zawarł zastrzeżenia do protokołu kontroli, a nadto, skargę na działania (uchybienia) urzędników upoważnionych do kontroli. Skarga ta została zakwalifikowana jako skarga z art. 227 kpa na działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.. 1.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. po zapoznaniu się z przebiegiem kontroli podatkowej nie stwierdził żadnych uchybień ani nieprawidłowości w jej przeprowadzeniu. W ramach tej argumentacji organ podatkowy wskazał m.in. na to, że strona była informowana o prawach i obowiązkach kontrolowanego, organ podatkowy informował ją każdorazowo o przyczynach niezakończenia kontroli w terminie, a także, o nowym terminie załatwienia sprawy. Stronie doręczony został również protokół kontroli podatkowej, a w następstwie wniesionych zastrzeżeń do tego protokołu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ustosunkował się do tych zastrzeżeń. Organ podatkowy zwrócił jednocześnie uwagę na to, że podniesione w ramach skargi zarzuty charakteryzują się dużym stopniem ogólnikowości. Na tej łącznej podstawie uznał, że skarga jaką strona wniosła w trybie art. 227 kpa nie jest zasadna. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zaskarżył pismo z dnia 7 września 2017 r. W ramach zarzutów skargi skarżący podniósł, że zaskarża kontrolę skarbową jako całkowicie bezzasadną z uwagi na to, że zarówno wszczęcie kontroli tej kontroli, jak i wszelkie czynności oraz ustalenia nastąpiły z naruszeniem art. 9 i art. 82 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584). Skarżący zarzucił, że wbrew zakazowi z art. 82 ww. ustawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął wobec strony kontrolę podatkową, pomimo że wcześniej wszczęta została kontrola przez Placówkę Straży Granicznej we W.. Podniósł, że w książce kontroli braku jest wpisu o toczącej się już wobec strony kontroli Straży Granicznej. Podkreślił, że prowadzenie kontroli w okresie od dnia 27 czerwca 2016 r. do dnia 21 lipca 2017 r. (bez jakiejkolwiek przerwy) uniemożliwiło stronie prowadzenie działalności gospodarczej, prowadząc do jej całkowitego zawieszenia. Wyraził pogląd, że "szczytem cynizmu organów kontrolnych jest obarczanie winą za podwójną kontrolę kontrolowanego czyli przerzucanie winy instytucji i ich zaniedbań na obywatela [...]". Dodatkowo skarżący zakwestionował właściwość Dyrektora Izby Skarbowej we W. w przedmiocie załatwienia wniosku skarżącego. W skardze skarżący zawarł nadto wniosek o zwolnienie go w całości od kosztów sądowych oraz o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu (radcę prawnego). Do skargi skarżący załączył m.in. kserokopię orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w sprawie kontrolnego badania inwalidy. 2.2. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego z art. 227 kpa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga podlega odrzuceniu. 3.2. Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Za dopuszczalną uznaje się skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Gliwicach z dnia 20 listopada 2017 r., II SA/Gl 1040/17, CBOSA). W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Niewątpliwie, wniesiona w sprawie skarga nie dotyczy żadnych z ww. form działalności czy też bezczynności organu administracji publicznej. Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi z art. 227 kpa, czego w istocie dotyczy objęte skargą pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017r., stanowi jedynie realizację obowiązku procesowego z art. 237 § 3 kpa i nie ma charakteru sprawy administracyjnej podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Stanowisko to powszechnie aprobowane jest w orzecznictwie sądowym gdzie zwraca się uwagę, że działania podejmowane przez organ w trybie postępowania normowanego przepisami działu VIII kpa nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 ppsa, a jedynie informują o sposobie załatwienia sprawy (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 października 2017 r., IV SA/Wa 1855/17, CBOSA). Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2010 r., II OSK 1578/10 (LEX nr 737711), że tryb tzw. "ogólnoskargowy" (regulowany treścią art. 221-240 kpa) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi), a skarga z art. 227 kpa jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że poza sądową kontrolą pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ. Pogląd prawny o niedopuszczalności skargi w takim przypadku jest jednolicie reprezentowany w orzecznictwie sądowym gdzie podkreśla się, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII kpa, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA: w Gliwicach z dnia 18 września 2017 r., IV SA/Gl 723/17 oraz w Warszawie z dnia 12 września 2017 r., IV SA/Wa 1849/17, CBOSA). Powyższe prowadzi do wniosku, że wniesiona przez stronę skarga jest niedopuszczalna albowiem nie odnosi się do – podlegającej kontroli sądu administracyjnego - prawnej formy działania organu administracji publicznej. 3.3. Wskazując na powyższe Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w punkcie I postanowienia. 3.4. Zawarte w punkcie II postanowienia orzeczenie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy znajduje swoje umocowanie w treści art. 247 ppsa, który stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Przepis art. 247 ppsa wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która oderwana jest od sytuacji materialnej strony. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać ona uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego, przy stanie faktycznym i prawnym, który nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wniesiona skarga kwalifikuje się do odrzucenia (postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r., II OZ 998/14, LEX nr 1530922). Z taką sytuacja mamy do czynienia wówczas, gdy sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2016 r. I OZ 1497/16, CBOSA). 3.5. Z tych powodów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 247 ppsa Sąd orzekł jak w punkcie I i II postanowienia.