I SA/Wr 1129/12

WyrokWSA we Wrocławiu2013-03-20

Skład orzekający: Zbigniew Łoboda, Lidia Błystak, Anetta Chołuj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może ponosić odpowiedzialność podatkową za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku VAT, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a on nie wykazał spełnienia przesłanek ekskulpacyjnych określonych w art. 116 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a on nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, oraz nie wskazał majątku spółki umożliwiającego egzekucję. W sprawie te warunki zostały spełnione, a skarga została oddalona.
Stan faktyczny
J.B., były członek zarządu spółki A, został obciążony odpowiedzialnością podatkową za zaległości spółki z tytułu podatku VAT za styczeń 2007 r. Egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Skarżący nie wykazał, że zgłoszono wniosek o upadłość spółki lub że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał majątku spółki umożliwiającego egzekucję. Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i błędy w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant: Katarzyna Wilczek, Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. przy udziale sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 oraz art. 116 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] Nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej J.B. jako byłego członka zarządu A za zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. w wysokości 339,00 zł. wraz z odsetkami w wysokości 198,00 zł. W związku z nieuiszczeniem przez spółkę A wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. zostało wszczęte postępowanie przeciwko J.B. w zakresie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki. Strona w toku postępowania wskazała, że do czasu zakończenia pełnienia funkcji członka zarządu w Spółce znajdowała się ona w kondycji finansowej umożliwiającej jej regulowanie zobowiązań oraz, że przedmiotowe zobowiązanie zostało przez Spółkę uregulowane, a inwestor, który przejął przedsiębiorstwo nadal prowadzi działalność gospodarczą. W związku z tym strona wniosła o skierowanie egzekucji do majątku Spółki – jej rachunku bankowego, przysługujących Spółce wierzytelności i ruchomości znajdujących się w siedzibie przedsiębiorstwa. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności podatkowej strony jako byłego członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. Wskazał organ, że Spółka nie uregulowała zobowiązania w podatku VAT za styczeń 2007 r., które powstało w okresie, gdy strona była członkiem zarządu Spółki, egzekucja z majątku podmiotu głównego okazała się bezskuteczna, a strona nie wykazała, aby w sprawie zachodziły przesłanki ekskulpacyjne, nie wykazała, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego temu nastąpiło bez jej winy, nie wskazała również mienia Spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja zaspokajająca zaległości Spółki w znacznej części. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy przedstawił przepisy art. 107, art. 108 § 1 , § 2 pkt5 2 lut. a) Ordynacji podatkowej, wyjaśnił, że decyzja w zakresie zobowiązania Spółki z tytułu podatku VAT za styczeń 2007 r. została doręczona na wskazany w dokumentach rejestrowych adres Spółki, a nadto wyjaśnił organ, że na podstawie deklaracji podatkowej złożonej przez Spółkę Naczelnik Urzędu Skarbowego jako wierzyciel wystawił w dniu [...] tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji, co zgodnie z art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej umożliwia wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej. Omówił organ przepis art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, wskazując na warunki orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej, a to bezskuteczność egzekucji wobec podmiotu głównego i pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, w którym powstała dochodzona należność podatkowa. Jak wynika z materiału dowodowego egzekucja w stosunku do Spółki okazała się bezskuteczna. Omówił organ poszczególne czynności egzekucyjne, wskazując, iż żadne z zajęć zgłoszonych w urzędzie skarbowym rachunków bankowych nie doprowadziło do pokrycia należności. Nie dały także rezultatu poszukiwania rachunków Spółki w losowo wybranych bankach. Ustalił organ, iż Spółka nie posiada środków transportu, powołując się na potwierdzające ten fakt dokumenty, nie figuruje w rejestrach gruntów miasta, ani też nie prowadzi działalności w W., po zmianie siedziby, nie złożyła tam zgłoszenia rejestracyjnego ani żadnych deklaracji w podatku od towarów i usług, nie zlokalizowano ani Spółki, ani żadnego jej składnika majątkowego. Natomiast podany a niezgłoszony do Urzędu rachunek Spółki w [...] nie został ujawniony w toku postępowania egzekucyjnego, nie został zajęty. Podkreślił organ, że zawiadomienia o zajęciach dnia 9 marca 2007 r. w 16 losowo wybranych bankach odebrała osobiście strona, miała więc świadomość o toczących się w stosunku do Spółki postępowaniach egzekucyjnych i podjętych przez organ próbach zlokalizowania rachunków bankowych, nie zgłosiła jednak o posiadaniu przez Spółkę rachunku bankowego w [...], na który wpływały środki pieniężne umożliwiające egzekucję. Mając informację w tym zakresie od strony przeprowadzono, w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej, postępowanie, które wykazało, że rachunek ten został zamknięty. Odnośnie wyroku SR Wydział Gospodarczy z dnia [...] (sygn. [...], [...] oraz [...]) stwierdzającego brak wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki stwierdził organ, iż wyrok ten wiąże organy podatkowe rozpoznające przedmiotową sprawę w tym sensie, iż żaden z organów nie może kwestionować wynikającego z sentencji wyroku faktu, iż strona nie odpowiada osobiście za zaległości Spółki wobec spółdzielni mieszkaniowej. Moc wiążąca wyroku nie rozciąga się na jego uzasadnienie, a tym samym ocenione przez sąd dowody. Wyroki dotyczą odpowiedzialności strony jako członka zarządu za nieuregulowane wobec spółdzielni mieszkaniowej należności na podstawie art. 299 kodeksu spółek handlowych. Natomiast w nin. sprawie przedmiotem jej jest odpowiedzialność strony jako członka zarządu za określone zaległości podatkowe w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Podniósł organ, że w sprawie zaistniała także druga przesłanka pozytywna orzeczenia odpowiedzialności strony – strona pełniła funkcje wiceprezesa zarządu Spółki od dnia [...], a odwołana została uchwałą z dnia [...], przy czym ponownie powołana została na tę funkcję uchwałą z dnia [...], a odwołana została z funkcji w dniu [...] (zmiany wprowadzono w KRS w dniu 24 kwietnia 2009 r.), była więc w okresie powstania zaległości podatkowych członkiem zarządu Spółki. Omówił organ skutek dokonania wpisu w KRS-ie. Wskazał organ, że również w stosunku do drugiego członka zarządu Spółki, J.R., wszczęto postępowanie i orzeczono jego odpowiedzialność za zaległość Spółki w podatku od towarów i usług za objęty postępowaniem miesiąc. Omówił organ przesłanki ekskulpacyjne wyłączające odpowiedzialność członka zarządu, stwierdzając, że w okresie sprawowania funkcji członka zarządu przez stronę zaistniały w odniesieniu do Spółki przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości w postaci zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, bowiem Spółka nie regulowała na bieżąco zobowiązań w zakresie podatku VAT za niektóre miesiące 2005 r., 2006 r. i styczeń 2007 r., a także zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące II-III, VII-XII 2004 r., co doprowadziło do postępowań egzekucyjnych, które okazały się bezskuteczne. Prowadzona była też egzekucja składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne do ZUS, FP i FGŚP za poszczególne miesiące 2004 i 2006 r. Nie regulowała także Spółka należności cywilnoprawnych, egzekwowanych przez komorników sądowych. Już w momencie ponownego powołania strony jako członka zarządu Spółka nie regulowała swoich należności. Zachodziły więc podstawy do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, co było tym bardziej uzasadnione, że jak przyznała strona, Spółka dysponowała jeszcze majątkiem na pokrycie zobowiązań. Strona nie wykazała w toku postępowania zaistnienia wskazanych przesłanek zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, w celu uwolnienia się od odpowiedzialności. W skardze od powyższej decyzji skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie przepisów art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej przez utrzymanie w mocy decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe wraz z odsetkami spółki A, w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, o której mowa w tym przepisie, w okresie w którym upływał termin płatności zobowiązań, których dotyczą zaległości podatkowe, zarząd Spółki był wieloosobowy, zaś odpowiedzialność, o której mowa w art. 116 § 1 Ordynacji ma charakter odpowiedzialności solidarnej, skarżący nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki, albowiem w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było ku temu podstaw; naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) Ordynacji przez wszczęcie, prowadzenie postępowania i orzeczenie odpowiedzialności skarżącego przed uprzednim skutecznym doręczeniem Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania; błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, skarżący był jedynym członkiem zarządu Spółki w okresie, w którym upływał termin płatności zobowiązań oraz że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość Spółki; naruszenie przepisów postępowania, a to art. 6, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa, wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego, wyjście poza granice dopuszczalnej swobody oceny dowodów oraz prowadzenie postępowania i orzeczenie o odpowiedzialności wyłącznie skarżącego, z pominięciem solidarnej odpowiedzialności innych osób pełniących funkcje członków zarządu Spółki w okresie, w którym upłynął termin płatności przedmiotowych zobowiązań. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację i ustosunkowując się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w ramach przysługującej Sądowi kognicji nie stwierdził Sąd, aby decyzja ta naruszała prawo procesowe lub materialne w sposób mający lub mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawę materialnoprawną orzekania stanowił przepis art. 116 Ordynacji podatkowej, który w § 1 stanowi, iż "Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. § 2. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu." Przytoczony przepis ustala warunki odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe spółki: 1/ zobowiązania muszą powstać w okresie, gdy osoba trzecia pełniła funkcje członka zarządu spółki, 2/ egzekucja w stosunku do spółki okazała się bezskuteczna, 3/ członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszona została upadłość spółki lub wszczęto postępowanie układowe, albo, że nie ponosi winy za niepodjęcie działań w tym kierunku, 4/ członek zarządu nie wskazał mienia, z którego możliwa jest egzekucja. Dwa pierwsze z wymienionych warunków obciążają, w zakresie ich dowodzenia, organy podatkowe. Natomiast pozostałe, stanowiące okoliczności, na które może powoływać się członek zarządu spółki w celu uwolnienia się od odpowiedzialności za zadłużenia spółki, przenoszą ciężar ich dowodzenia na zainteresowanego członka zarządu. Z niepodważalnych ustaleń wynika, że skarżący J.B., w okresie, którego dotyczą zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w zakresie podatku od towarów i usług - za styczeń 2007 r. był członkiem zarządu tej spółki. Wykazanym zostało także, że postępowanie egzekucyjne wdrożone przeciwko spółce A okazało się bezskuteczne, podjęte w ramach tego postępowania czynności nie doprowadziły do zaspokojenia należności Skarbu Państwa. Jak wynika z ustaleń wszczętego postanowieniem z dnia [...] w stosunku do skarżącego postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległość Spółki, doręczonego mu w dniu 2 listopada 2011 r., skarżący pełnił funkcję członka zarządu - wiceprezesa zarządu Spółki od dnia [...], odwołany został uchwałą z dnia [...], przy czym ponownie powołany został na tę funkcję uchwałą z dnia 3 stycznia 2005 r., a odwołanie z funkcji nastąpiło w dniu [...] (zmiany wprowadzono w KRS w dniu 24 kwietnia 2009 r.), był więc w okresie powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za styczeń 2007 r. i upływu terminu ich płatności członkiem zarządu Spółki. Uzasadnił organ także zaistnienie drugiej z wymaganych, a obciążających organ w zakresie dowodzenia, przesłanek – bezskuteczności egzekucji w stosunku do Spółki. Jak wyjaśnia organ na podstawie dokonanych ustaleń, wynikających ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, ustalono, iż zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2007 r. określono decyzją z dnia [...] Nr [...], która skutecznie doręczona została w dniu 27.09.2011 r., na zgłoszony do właściwego wówczas dla Spółki urzędu skarbowego adres, wynikający także z Krajowego Rejestru Sądowego, w trybie art. 150 w zw. z art. 151 Ordynacji podatkowej, a więc przed wszczęciem postępowania przeciwko skarżącemu w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu Spółki. Ponadto, jak słusznie zauważył organ II instancji odwołując się do przepisu art. 108 § 2 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej, nawet gdyby decyzja wymiarowa nie weszła do obrotu prawnego, to przedmiotowe zobowiązanie (określone w tożsamej kwocie) wynikałoby ze złożonej przez podatnika deklaracji, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy skierowany do egzekucji. Wskazuje to na fakt, iż wymóg z art. 108 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej został spełniony. Bezskuteczność prowadzonej przeciwko majątkowi Spółki postępowania egzekucyjnego została wykazana. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do miesięcy – grudnia 2005 r., stycznia, marca, lipca, sierpnia, września, października – grudnia 2006 r., a także za styczeń 2007 r., w ramach którego dokonał zajęcia zgłoszonych w urzędzie skarbowym rachunków, które nie doprowadziły do pokrycia dochodzonych należności, ponadto dokonał organ zajęcia rachunków bankowych w wybranych losowo 16 bankach, które także nie dały pozytywnych rezultatów. Przeprowadził także organ postępowanie w zakresie ustalenia posiadania przez Spółkę ewentualnych środków transportu lub nieruchomości umożliwiających prowadzenie egzekucji w celu zaspokojenia Skarbu Państwa, nie uzyskując pozytywnych dla postępowania egzekucyjnego rezultatów. W związku ze zmianą siedziby Spółki do W., w wyniku przeprowadzonego postępowania mającego na celu prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, okazało się, że nie prowadzi ona i nie prowadziła działalności pod wskazanym nowym adresem siedziby, nie posiada tam żadnego majątku, nie dokonała zgłoszenia rejestracyjnego ani też nie złożyła żadnych deklaracji w podatku od towarów i usług. Ustalone okoliczności pozwoliły na uznanie za spełnioną przesłankę wymagającą dla postępowania o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki spełnienia przesłanki uznania bezskuteczności egzekucji. Ustawodawca w art. 116 § 1 – 4 Ordynacji podatkowej uzależnił nie tylko prowadzenie egzekucji z majątku członka zarządu, ale także wydanie decyzji o jego odpowiedzialności podatkowej od uznania iż egzekucja z majątku spółki jest bezskuteczna (uchwała 7 sędziów z dnia 8.12.2008 r. sygn. II FPS 6/08- ONSA/WSA 2009/2/19). W podlegającej kontroli Sądu sprawie organy obu instancji wymagania te spełniły, ustalając, iż Spółka nie posiada żadnego majątku mogącego w drodze egzekucji doprowadzić do zaspokojenia należności Skarbu Państwa. Wśród przesłanek egzoneracyjnych, określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, których wykazanie uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki występuje wymaganie wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Dla uniknięcia odpowiedzialności niezbędne jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu (§2). Przepis ten wprowadza zatem alternatywne przesłanki, które zwalniają członka zarządu od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. Skutek taki wywołuje bowiem zarówno zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość, jak i wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości lub wykazanie, że niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu. Skarżący przesłanki tej nie spełnił, nie wykazał, że we właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości, ani też, że brak zgłoszenia nastąpił bez jego winy. Jak wynika z akt sprawy organ zawiadomienia o zajęciach rachunków bankowych dotyczących tytułów wykonawczych poprzednich okresów skarżący odebrał osobiście w dniu 16 marca 2007 r., a więc jako członek zarządu miał pełną świadomość toczącego się postępowania egzekucyjnego. Mimo to skarżący nie zgłosił wówczas organom egzekucyjnym o posiadaniu przez Spółkę rachunku bankowego w [...], na którym dokonywano rozliczeń i na którym znajdowały się środki pieniężne umożliwiające przymusowe wyegzekwowanie należności podatkowych Spółki. Informację o tym rachunku skarżący zawarł dopiero w odwołaniu, a następnie w skardze. Podjęte postępowanie mające na celu zajęcie tego rachunku (obecnie [...]), niezgłoszonego wcześniej w urzędzie skarbowym, zaowocowało uzyskaniem wiadomości, iż rachunek został zamknięty. Ma rację organ odwoławczy, co znajduje poparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że organ podatkowy nie ma obowiązku prowadzenia w nieskończoność postępowania mającego na celu ustalenie składników majątku dłużnika aby uzasadnić tezę o bezskuteczności egzekucji. Jak wyżej podniesiono, skarżący nie zgłosił również wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki mimo, że zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w postaci zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Istotą postępowania upadłościowego jest maksymalna ochrona interesów wierzycieli. Stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., od dnia 9 października 2012 r. t. j. poz. 1112) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, a zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy stan niewypłacalności zachodzi wówczas, gdy dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co oznacza, że stan niewypłacalności dłużnika jest związany z jego zachowaniem – zaniechaniem płacenia długów, a nie jego stanem majątkowym. Prawidłowo ocenił organ, iż zaprzestanie regulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych stanowiło przesłankę do złożenia przez skarżącego – członka zarządu – wniosku o ogłoszenie upadłości. Spółka, jak podkreślił organ, nie uiściła w ustawowym terminie należności m.in. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące II-III, V-XII 2004 r., I-VII, IX-X, XII 2005 r., I, III, VII-XII 2006 r., I 2007 r. oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące II-III, VII-XII 2004 r., co doprowadziło do wszczęcia postępowań egzekucyjnych. Ponadto wobec Spółki prowadzona była egzekucja tytułem wyegzekwowania nieopłaconych składek ZUS na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za poszczególne miesiące 2004 i 2006 r., Spółka nie regulowała wymagalnych należności cywilnoprawnych, egzekwowanych przez komorników sądowych. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Spółka od 2004 r. przestała dobrowolnie regulować wymagalne zobowiązania. Sytuacja ta musiała być znana skarżącemu, powołanemu po raz drugi uchwałą z dnia [...] na funkcje wiceprezesa zarządu, a więc dla zwolnienia z odpowiedzialności za powstałe w tym czasie zaległości Spółki skarżący winien złożyć skutecznie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki czy też wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Nie może skarżący powoływać się na brak po jego stronie winy w niezgłoszeniu wniosku ze względu na fakt, iż przez rachunki bankowe Spółki przepływały duże środki finansowe. Jak wyżej podkreślono, prawo upadłościowe i naprawcze przewiduje dwie przesłanki obligujące do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i każda z nich ma charakter samodzielny. Tak więc w sytuacji, gdy nastąpiła realizacja jednej z nich – zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań, odnosząca się do określonego działania dłużnika polegającego na zaprzestaniu uiszczania wymagalnych należności cywilno i publicznoprawnych, obligowało to skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki, co stanowiłoby przesłankę wyłączającą odpowiedzialność skarżącego. Skarżący w toku postępowania nie wskazał także mienia Spółki, do którego organy egzekucyjne mogłyby skierować egzekucję, która doprowadziłaby do pokrycia w znacznej części zaległości podatkowych ciążących na Spółce. Poza omówionymi, zarzutem skarżącego pod adresem zaskarżonej decyzji jest objęcie postępowaniem dotyczącym odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Spółki za zaległości podatkowe Spółki, z pominięciem solidarnej odpowiedzialności innych osób pełniących funkcje członków zarządu Spółki w okresie, w którym upłynął termin płatności przedmiotowych zobowiązań. Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej ustanawiając odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wyraźnie wskazuje, że odpowiadają oni "solidarnie". W kwestii skutków, jakie dla postępowania w sprawie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania (zaległości) spółki, ma zapis o solidarnej odpowiedzialności wszystkich członków zarządu, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 marca 2009 r. (sygn. akt: I FPS 4/08, publ. ONSAiWSA 2009/3/47), formułując tezę, iż przepis art. 116 § 1 O.p. nakłada obowiązek na organ podatkowy - prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Uznając, że analiza art. 116 § 1 O.p., w połączeniu z regulacjami procesowymi (art. 122 i art. 133 § 1 O.p.) sprawia, że organ podatkowy nie ma jakiejkolwiek dyskrecjonalnej możliwości wyboru osoby, wobec której wszczyna postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, NSA przyjął, że postępowanie winno być wszczęte i prowadzone przeciwko wszystkim osobom, które w danym przypadku mogą ponosić odpowiedzialność po myśli art. 116 § 1 O.p., gdyż potrzeba taka wynika z samej istoty stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu w trybie wskazanego przepisu, który w ten sposób determinuje zakres podmiotowy postępowania. Jednocześnie NSA zajął stanowisko, iż kwestia, czy powinno toczyć się jedno postępowanie podatkowe wobec wszystkich członków zarządu ma w gruncie rzeczy charakter techniczny i chociaż pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 O.p., to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd-prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem, że postępowania te obejmą wszystkich zobowiązanych. Z powyższej uchwały można wywieść, że zasadnicze znaczenie ma więc sam fakt objęcia postępowaniem wszystkich osób trzecich, potencjalnie odpowiedzialnych za zobowiązania podatnika z danego tytułu z czego nie wynika jednak, że obowiązek ten ma być realizowany wobec wszystkich tych osób w ramach jednego postępowania. To, czy należy prowadzić jedno wspólne postępowanie w stosunku do wszystkich członków zarządu, czy kilka odrębnych postępowań, jest w istocie kwestią techniczną (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. I FSK 110/12, Lex nr 1232963). Jak wynika zarówno z akt sprawy, jak i ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji, w okresie powstania zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc, którego dotyczy zaskarżona decyzja, funkcję członka zarządu pełnił również J.R., który, z mocy wskazanego przepisu, ponosi solidarną ze skarżącym odpowiedzialność za zobowiązania Spółki. Decyzją z dnia [...] Nr [...] orzeczono jego odpowiedzialność jako byłego wspólnika za zaległość A w zakresie podatku od towarów i usług. Podnoszone przez skarżącego zarzuty odnoszące się do naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 6, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80) nie mogą zostać podzielone, albowiem w sprawie przepisy tej ustawy nie mają zastosowania. Odnosząc jednak te zarzuty do regulujących tę samą materię przepisów Ordynacji podatkowej, a to art. 120 – zasada praworządności, art. 121 – zasada budzenia zaufania do organów podatkowych, art. 187 § 1 – zasada prawdy materialnej, art. 191- zasada swobodnej oceny dowodów stwierdzić należy wbrew stanowisku skarżącego, co przedstawione zostało powyżej, że powołane zasady nie zostały w toku postępowania naruszone. Powyżej przeprowadzone rozważania wskazują, iż Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, nie naruszając norm prawa materialnego jak i procesowego, a w pełni zgromadzony materiał dowodowy poddany został ocenie, która nie przekroczyła granic swobodnej oceny dowodów, o których mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uznaniem skargi za nieuzasadnioną i jej oddaleniem na podstawie art. 151 powołanej na wstępie rozważań ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło