I SA/Wr 1166/13

Wrocław, dnia 07 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 07 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. R. S. (dalej wnioskodawca) został wezwany Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 08 lipca 2013 r. do uiszczenia wpisu w wysokości 2.000 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. W trakcie biegu wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że w jego obecnej sytuacji ekonomicznej nie będzie wstanie zapłacić wpisu bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Jego wynagrodzenie jest zajęte w postępowaniu egzekucyjnym a on sam przebywa na zwolnieniu lekarskich po przebytej operacji kolana. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwójką małoletnich dzieci, jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 63 m2. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Natomiast jego miesięczne zarobki wynoszą 5.000 zł, przy czym według wnioskodawcy, całość wynagrodzenia pozostaje zajęta przez organy egzekucyjne. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dni 06 sierpnia 2013 r. nadesłał szereg dokumentów, zgodnie z którymi w 2012 r. uzyskał, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 4.186.917,88 zł (dochód wyniósł 613.327,81 zł), natomiast w maju, czerwcu i lipcu 2013 r. dokonał dostawy towarów i świadczył usługi o łącznej wartości odpowiednio 28.455 zł, 10.569 zł i 177 zł oraz nabył towary i usługi za odpowiednio 94.052 zł, 15.183 zł i 1749 zł. Wnioskodawca pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną i oświadczył, że nie wyraża ona zgody na podanie wysokości swoich przychodów. Jako miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawca wskazał wydatki na: czynsz za mieszkanie - około 609,87 zł; energię elektryczną - 146,32 zł, wodę i kanalizację około 256,38 zł wreszcie żywność, ubrania, środki higieny i lekarstwa - około od 1.000 do 1.500 zł. Na potwierdzenie powyższego przedstawił wydruki potwierdzenia dokonania przelewu (z rachunku małżonki) oraz fakturę za energię elektryczną. Ponadto do wniosku załączył szereg dokumentów związanych z prowadzonymi przeciw niemu postępowaniami egzekucyjnymi, w tym: wykaz kredytów i pożyczek oraz wykaz zajęć egzekucyjnych na swoim majątku wraz z kopiami zawiadomień o zajęciach wierzytelności i wszczęciu postępowań komorniczych. Zgodnie z tymi dokumentami zaległości publicznoprawne wnioskodawcy wynoszą 3.104.298,48 zł. Wnioskodawca przedstawił także historię posiadanych czterech rachunków bankowych w okresie od czerwca do sierpnia 2013 r., zgodnie z którą na koniec sierpnia zgromadził on na dwóch rachunkach kwoty 10.883 zł i 194,72 zł; z kolei na dwóch następnych debet w kwotach 1.996,40 zł i 225,64 zł. Postanowieniem z dnia 18 września 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia wnioskodawca podniósł, że na skutek wszczętych wobec niego postępowań podatkowych utracił płynność finansową i został zmuszony do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. We wszystkich sprawach wnioskodawcy zawisłych aktualnie przed Sądem - I SA/Wr: 1034/13; 1048/13; 1049/13; 1165/13; 1166/13; 1288/13 - ma on do uiszczenia łącznie kwotę 11.308 zł wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) po skutecznym wniesieniu sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy traci moc a sprawa zostaje rozpoznana przez sąd. Dalej wymaga wskazania, że zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko osoba ubiegająca się o prawo pomocy może znać w pełni swoją sytuację majątkową i faktyczną. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem bądź też ich zgromadzenie byłoby związane z uszczerbkiem dla utrzymania własnej rodziny. Jest to zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie przedstawił w stopniu dostatecznym swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim zabrakło jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej żony wnioskodawcy. Sąd pragnie podkreślić, że zasłanianie się brakiem możliwości uzyskania dokumentów w tym zakresie nie może być skuteczne choćby z uwagi na treść art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1965 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) nakazującego małżonkom przyczyniać się, w miarę sił i możliwości, do potrzeb rodziny i to bez względu na obowiązujący między nimi model małżeńskiego ustroju majątkowego, czy art. 23 zd. 2 tej ustawy nakładający na małżonków obowiązek wzajemnej pomocy. Ponadto jak wskazano wyżej, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest on wstanie ponieść kosztów postępowania przed Sądem. Niewątpliwie zatem nieujawnienie informacji o dochodach drugiego małżonka stanowi działanie na własną niekorzyść. Nie można nie zauważyć, że wnioskodawca w 2012 r. uzyskał znaczny dochód w kwocie 613.327,81 zł. Należy przyjąć, wobec braku jakiejkolwiek informacji o wykorzystaniu tej kwoty, że w 2013 r. wnioskodawca może nadal dysponować większą jej częścią. Wskazane wątpliwości nie pozwalają na dokonanie oceny faktycznych możliwości majątkowych wnioskodawcy. Tym samym nie jest możliwe stwierdzenie, czy wnioskodawca faktycznie nie jest wstanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.