I SA/Wr 1173/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Halina Betta Sędziowie : Sędzia WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. P. działającego przez przedstawiciela ustawowego M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] po wniesieniu odwołania przez S. G. - pełnomocnika przedstawiciela ustawowego małoletniego S. P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] określającą solidarnie stronom zawartej w dniu [...] umowy sprzedaży wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...]. W dniu [...] zawarta została w formie aktu notarialnego (Rep. A Nr [...]) pomiędzy małżonkami M. i K. P. - przedstawicielami ustawowymi małoletniego S. P. (sprzedającymi) a małżonkami A. i F. K. (kupującymi) umowa sprzedaży 1/16 części położonej w B. przy ul. T. K. [...] nieruchomości, w skład której wchodziły działka gruntu o pow. [...] i budynek gospodarczy. Cenę sprzedaży strony czynności ustaliły na [...]. Od tej wartości notariusz obliczył i pobrał według 2% stawki podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...]. Na podstawie złożonego przez Państwa P. w ramach czynności sprawdzających oświadczenia o stanie technicznym nieruchomości oraz analizy cen stosowanych w obrocie nieruchomościami podobnymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. stwierdził, że określona w § 4 wartość przedmiotu umowy sprzedaży nie odpowiada jego wartości rynkowej. Wobec tego postanowieniem z dnia [...] nr [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, a następnie wezwał Strony czynności do podwyższenia wartości udziału w nieruchomości do kwoty [...] (postanowienie z dnia [...] nr [...]. W odpowiedzi Państwo P. działający w imieniu małoletniego syna nie wyrazili zgody na zaproponowaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wartość. W piśmie z dnia [...] Państwo K. zwrócili się o jej zweryfikowanie. W tej sytuacji organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego, zawiadamiając o tym strony. Powołany do wyceny nieruchomości rzeczoznawca majątkowy – A. K. określił wartość powyższej nieruchomości w skład, której wchodzi działka gruntu o pow. [...] zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. [...] oraz przylegającym do niego budynkiem warsztatowym o pow. [...] przy zastosowaniu podejścia porównawczego oraz metody porównywania parami na kwotę [...], natomiast wartość przypadającego małoletniemu S. P. udziału w nieruchomości - na [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...]. określił stronom podatek od czynności cywilnoprawnej w kwocie [...]. W uzasadnieniu podał, że na podstawie złożonego przez Państwa P. w ramach czynności sprawdzających oświadczenia o stanie technicznym nieruchomości oraz analizy cen stosowanych w obrocie nieruchomościami podobnymi Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. stwierdził, że określona w § 4 wartość przedmiotu umowy sprzedaży nie odpowiada jego wartości rynkowej. Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego pełnomocnik przedstawiciela ustawowego małoletniego S. P. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz art. 122, 187 § 1, 191, 210 § 1 pkt 3 i 210 § 4 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu przedstawił zastrzeżenia co do rzetelności sporządzonego przez biegłego operatu szacunkowego zarzucając, że nie można porównywać nieruchomości oddalonych od siebie o [...] – [...], zlokalizowanych w zupełnie innych miejscach. Wskazał, że rzeczoznawca majątkowy dokonując wyceny nieruchomości nie uwzględnił, że w sąsiedztwie znajduje się betoniarnia i Zakłady A. Podniósł, że pominięty został fakt wystawiania nieruchomości na sprzedaż w ciągu ostatnich 5 lat i braku zainteresowanych jej zakupem za [...]. W dalszej wskazał, że ustawa nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych tj. opinia biegłego nie może zawierać stwierdzeń dokonanych poza wiedzą i akceptacją organu prowadzącego postępowanie dowodowe, ponieważ biegły ocenia, ale nie ustala stanu faktycznego. Ponadto zarzucił, że z uwagi na solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych istotne jest, aby decyzja określająca jego wysokość zawierała prawidłowe oznaczenie stron, a tego właśnie brakuje w wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. rozstrzygnięciu. Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i uzasadniając swe rozstrzygnięcie, stwierdził, że podstawę opodatkowania czynności cywilnoprawnej zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 399 ze zm.) określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania tej czynności, bez odliczenia długów i ciężarów. Pojęcie wartości rynkowej jako definicja legalna wiąże organy stosujące prawo i nie może być zastępowane innym rozumieniem ceny rynkowej Z tych względów za bezpodstawny uznał podniesiony zarzut pominięcia w postępowaniu dowodowym faktu wystawiania przedmiotowej nieruchomości na sprzedaż w ciągu ostatnich 5 lat i braku zainteresowanych jej zakupem za [...], jak też przyjęcia do porównania nieruchomości oddalonych od siebie o [...] – [...] w danej miejscowości. Opinia biegłego jest takim samym dowodem, jak każdy inny w sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że z sentencji decyzji wynika wprost, komu określa się zobowiązanie podatkowe (ze wskazaniem imion, nazwisk i miejsc zamieszkania Stron solidarnie zobowiązanych do jego zapłaty), z rozdzielnika - do kogo jest kierowane (z zaznaczeniem, że S. P. otrzymuje ją za pośrednictwem swoich przedstawicieli ustawowych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący S. P. w imieniu i na rzecz którego działa pełnomocnik przedstawiciela ustawowego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, zarzucając: - naruszenie zasady praworządności wymienionej w art. 120 Ordynacji podatkowej, - naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych poprzez bezpodstawne przedłużanie postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, - naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej i wynikającej z niego zasady prawdy obiektywnej oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez błędne zinterpretowanie materiału dowodowego, - wydanie decyzji z naruszeniem art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz z rażącym naruszeniem prawa materialnego. W pozostałej części skargi powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skargę nie można uznać za zasadną. Przedmiotem skargi jest określenie przez organy orzekające w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych tj. umowy sprzedaży 1/16 części nieruchomości, w skład której wchodziły działka gruntu o pow. [...] i budynek gospodarczy. Cenę sprzedaży strony czynności ustaliły na kwotę [...], od której notariusz obliczył i pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...]. Zasadnie organ I jak i II instancji przyjął, że podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży w/w nieruchomości stanowi zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego. Stosownie do art. 6 ust. 2 cyt. ustawy wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności bez odliczania przejętych przez nabywców długów i ciężarów. Z tych względów słusznie Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał strony do podwyższenia ceny sprzedaży (art. 6 ust. 3 ustawy). Wobec odmowy dokonania przez strony zmiany ceny sprzedaży organ podatkowy w oparciu o ust. 4 w/w przepisu określił jej wartość na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego – A. K., który w operacie szacunkowym na dzień [...] określił wartość całej nieruchomości na kwotę [...], natomiast wartość przypadającego małoletniemu S. P. udziału w nieruchomości – na kwotę [...]. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej co do opinii biegłego, że jest dowodem jak każdy inny dowód w sprawie, który podlega ocenie organu podatkowego. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało wiadomości specjalnych z zakresu wyceny nieruchomości, których to organ podatkowy nie posiadał, a które były podstawą do określenia zobowiązania. Ponadto ustawodawca nakłada na organ podatkowy obowiązek określenia ceny sprzedaży na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, gdy strony mimo wezwania przez organ podatkowy do określenia podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej jej nie określiły lub podały jej wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej (art. 6 ust 3, 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Bezzasadny jest zarzut skarżącego, że opinia biegłego jest nierzetelna z powodu porównania nieruchomości oddalonych od siebie o [...] – [...], zlokalizowanych w zupełnie innych miejscach, jak też, że nie uwzględnił, iż w sąsiedztwie znajduje się betoniarnia i Zakłady A oraz to, że nieruchomości została wystawiania na sprzedaż w ciągu ostatnich 5 lat i braku zainteresowanych jej zakupem za [...]. Organy podatkowe postąpiły zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, który stanowi, że przy ustaleniu wartości rynkowej przedmiotu czynności cywilnoprawnych czyni się to na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Opinia biegłego w tym zakresie nie narusza powyższego przepisu, ponieważ przy wycenie przedmiotu nieruchomości oparto się na transakcjach podobnych obiektów dokonanych w tej samej miejscowości ( operat szacunkowy str. 9). W tym kontekście zarzut skarżącego, że porównywane przez biegłego były oddalone od siebie o [...] – [...] i zlokalizowane w zupełnie innych miejscach niż wyceniona nieruchomość położona w sąsiedztwie betoniarni i Zakładów A, nie jest trafny, ponieważ powyższy przepis wyraźnie stanowi o podstawie ustalenia wartość transakcji w oparciu o przeciętne ceny stosowane w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku. Prawo podatkowe stanowi odrębną dziedzinę prawa, mimo że odnosi się do stanów faktycznych powstałych na gruncie prawa cywilnego. Tak więc powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego na gruncie prawa cywilnego rodzi stan faktyczny, z którego zaistnieniem ustawy podatkowe wiążą powstanie obowiązku podatkowego. Skutkiem realizacji norm prawa cywilnego jest najczęściej powstanie takich stanów faktycznych, które rodzą obowiązek podatkowy. Prawo podatkowe w inny sposób kwalifikuje niektóre skutki określonych czynności cywilnoprawnych niż prawo cywilne. Jest to konsekwencją autonomii prawa podatkowego. Inny jest również cel regulacji obu przepisów - o ile w przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych zapłacona cena umowna jest praktycznie nieistotna albowiem wysokość podatku odnosi się do ceny rynkowej (organ ma prawo do ustalenia wartości czynności cywilnoprawnej w oparciu o cenę rynkową bezwzględu na fakt jaka kwota została przekazana zbywcy w sytuacji stwierdzenia odstępstwa od wartości rynkowej). W świetle cytowanych przepisów nie jest istotne, za jaką ostateczną cenę dana rzecz została sprzedana (kupiona), albowiem cenę tę strony na gruncie prawa cywilnego mogą kształtować dowolnie. Prawo podatkowe - w tym wypadku ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych - skutek określonej czynności cywilnoprawnej kwalifikuje w inny sposób wskazując, iż podstawę obliczenia opłaty skarbowej w przedmiotowym zakresie stanowi wartość rynkowa rzeczy. Wartość rynkowa ma charakter obiektywny, wynikający z relacji podaży i popytu na dany rodzaj dóbr. Bezzasadny jest zarzut podatnika bezpodstawnego przedłużenia postępowania, gdyż jak wynika z akt sprawy z powodu toczenia się go z udziałem biegłego wydłużyło to postępowanie, zaś o tym fakcie strona została poinformowana w sposób przewidziany prawem (art. 140 O.p.). W niniejszej sprawie organ podatkowy podjął wszelkie działania mające na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego i tym samym nie naruszono w przedmiotowej sprawie prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.