I SA/Wr 1175/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł, wraz z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazał, że ma 65 lat, obecnie pozostaje bez pracy i oczekuje świadczenia emerytalnego. Nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani samochodu. Jest zadłużony na łączną kwotę 57.300 zł z tytułu niespłaconej pożyczki, zaciągniętej na budowę pawilonu handlowo-usługowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika dodatkowo, że wnioskodawca mieszka z żoną, posiada niedokończony pawilon w budowie o powierzchni 88,80 m2, a dochody uzyskuje z tytułu bezumownego odszkodowania, w wysokości 700 zł. Żona posiada odrębny majątek z pierwszego małżeństwa. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca przedłożył wydruk z własnego rachunku bankowego za okres od 1 do 20 czerwca 2014 r., na którym brak obrotów, a saldo wynosi 86,40 z, a także oświadczenie żony, że nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z poprzedniego małżeństwa. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnego środka transportu, a jego wydatki miesięczne wynoszą 700 zł – tyle samo, co dochód. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 21 października 2013 r. skarżącemu Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie w tym przedmiocie. Obecnie rozpoznawany wniosek – mając na uwadze przedstawione wyżej dane – również nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zwrócić bowiem należy uwagę, że okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca, są tożsame z tymi, w oparciu o które wydane zostały wymienione wyżej rozstrzygnięcia Sądów obu instancji. Nie wskazano żadnych nowych faktów, które dałyby podstawę do zmiany oceny zasadności przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Powyższe obowiązki wnioskodawcy wynikają z brzmienia art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z Co za tym idzie, wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez osobę fizyczną, rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym. Wyjaśnić też trzeba, iż w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy bez znaczenia jest, że wnioskodawca pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Istotne jest, że małżonkowie mieszkają wspólnie, a tym samym partycypują w wydatkach związanych z utrzymaniem jednego gospodarstwa domowego. Inaczej bowiem finansowane jest gospodarstwo jednoosobowe, inaczej kształtują się koszty utrzymania w sytuacji, gdy dwie lub kilka osób mieszka wspólnie, a nadto każda z nich uzyskuje mniejsze lub większe dochody. Poza tym, co do znaczenia majątkowej rozdzielności małżeńskiej w sytuacji ubiegania się o przyznanie prawa pomocy niejednokrotnie wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny, który przykładowo w postanowieniu z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 362/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) zwrócił uwagę, iż "badając zasadność przyznania prawa pomocy istotna jest okoliczność pozostawania przez małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym. Wpływa ona bowiem na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych niezależnie od istniejącego małżeńskiego ustroju majątkowego skarżącego. "Majątek oraz dochody małżonka, pozostającego z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym muszą być wzięte pod uwagę przy badaniu zaistnienia przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy" (por. też postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 112/11)". W tym stanie rzeczy uzasadnione było żądanie oświadczeń i dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze żony skarżącego. Natomiast jej odmowa udzielenia informacji co do swojej sytuacji finansowej i majątkowej, działa tutaj tylko i wyłącznie na niekorzyść wnioskodawcy, gdyż – co należy powtórzyć – to wyłącznie na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jej żądanie. Na urzędowym formularzu przedmiotowego wniosku skarżący podał tylko, że jego jedynym dochodem jest odszkodowanie w kwocie 700 zł miesięcznie. Nie potwierdził tego jednak żadnym dokumentem – jak podał, odszkodowanie wypłacane jest bezumownie, z kolei na wydrukach rachunku bankowego brak wpływów z tego tytułu. Mimo wezwania do przedłożenia szczegółowego, określonego kwotowo, zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków, skarżący podał jedynie, że łączna wartość jego wydatków wynosi 700 zł. W rezultacie nie wiadomo, jakie stałe miesięczne wydatki ponoszą małżonkowie, jakie są ich łączne dochody i możliwości poczynienia rezerw finansowych. Nadto wydruk rachunku bankowego wnioskodawcy obejmuje jedynie okres od 1 do 20 czerwca 2014 r., gdy w wezwaniu wnioskodawca był obowiązany do przedłożenia historii rachunku za kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. Końcowo podkreślenia wymaga, że powyższe braki uniemożliwiające ocenę zasadności wniosku znane były skarżącemu z poprzednich orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, które zapadły w niniejszej sprawie. Mając zatem na uwadze powyższe, przedmiotowy wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.