I SA/Wr 1197/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Halina Betta Sędziowie: Sędzia WSA – Ireneusz Dukiel Asesor WSA – Dagmara Dominik (sprawozdawca) Protokolant: Edyta Luniak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi Dyrektora Izby Celnej we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: : odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), prowadzone wobec R. R. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wyrokiem z dnia 3 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 1030/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W związku z koniecznością wydania nowych decyzji niezbędnym stało się zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Na skutek wniesionego przez zobowiązanego zażalenia pismem z dnia 7 marca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uchylił postanowienie i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowane postanowienie obarczone jest wadą prawną, która powoduje konieczność jego derogowania z obrotu prawnego. Dyrektor Izby Celnej we W. orzekając o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego powołał w sentencji art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z którego wynika jedna z przesłanek tj. wniosek wierzyciela. Tymczasem analiza akt sprawy pokazała, że w powyższym zakresie wierzyciel nie składał wniosku. Przedstawiona okoliczność stała się przesłanką dla orzeczenia przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W. Zdaniem organu odwoławczego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny winien zbadać czy nie wystąpiły również inne przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnośnie podnoszonej przez zobowiązanego kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazano, że uchylenie przez Sąd decyzji określających zobowiązanie w podatku akcyzowym wywołało jedynie skutki ex nunc, co nie oznacza automatycznie, iż zobowiązanie stało się niewymagalne i że została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w myśl art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt II FSK 351/05 uchylenie decyzji deklaratoryjnej, na podstawie której wydano tytuł wykonawczy, nie tylko nie działa wstecz, ale także nie unicestwia materialnego skutku wywołanego skutecznie dokonaną czynnością egzekucyjną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Dyrektor Izby Celnej we W. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. zarzucając naruszenie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 5 § 1 pkt 1 i 4, art. 19 § 5 oraz art. 26 § 1 i 4 tej ustawy. Wskazano, że w sprawie nie wystąpiła inna przesłanka, oprócz określonej przepisem art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Celnej we W. – w świetle przepisów art. 5 § 1 pkt 1 i 4, art. 19 § 5 ww. ustawy – jest wierzycielem czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia i jednocześnie organem egzekucyjnym tj. organem uprawnionym do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W świetle przepisów art. 26 § 4 ww. ustawy jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu. Realizując jednocześnie funkcje wierzyciela i organu egzekucyjnego w danej sprawie poprzez pracowników wyznaczonej komórki organizacyjnej – Wydziału Egzekucji. Dyrektor Izby Celnej we W. za zbędną uznaje potrzebę sporządzania formalnego wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazano, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. działając w oparciu o normę art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.s.a.") uwzględnił skargę w całości. Realizując powyższe organ nadzoru postanowieniem z dnia 14 czerwca 2007 r. Nr EG 7243/22-1/07/ES uchylił swoje postanowienie Nr EG 7243/22/07/MCz z dnia 11 kwietnia i utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu podzielił argumentację strony skarżącej, w przedmiocie uprawnienia organu pierwszej instancji do zwieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednocześnie wskazał na brak przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. art. 50 § 1 p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.s.a.). Przy ocenie legitymacji procesowej danego podmiotu należy wziąć pod uwagę aspekty obiektywne i subiektywne pojęcia strony. W przypadku aspektu obiektywnego chodzi o wystosowanie przez dany podmiot żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu administracyjnego pod kątem jego zgodności z prawem. Natomiast w sensie subiektywnym stroną jest strona stosunku materialnoprawnego, który był przedmiotem konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. Dla oceny, czy dany podmiot jest stroną wedle przepisu art. 50 § 1 p.s.a. konieczne jest, aby oba aspekty były spełnione łącznie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 355/06, opubl. LEX nr 221869). Należy podkreślić, że istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czyli z obiektywnym porządkiem prawnym. W tym ujęciu o istnieniu legitymacji nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi żądanie oceny przez właściwy sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym stanem prawnym. Jednakże nie wyczerpuje to treści pojęcia "interes prawny" w rozumieniu komentowanego przepisu. Skarżący bowiem musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością (por. A. Kabat . Komentarz do art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II., opubl. LEX). W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej we W. występuje w podwójnej roli jako organ egzekucyjny oraz wierzyciel. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 4 w zw. z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest on podmiotem uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych oraz z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji albo informacji o opłacie paliwowej. Podmiot ten działa zatem w imieniu Skarbu Państwa i na jego rzecz. Jednocześnie zgodnie z art. 19 § 5 ustawy dyrektor izby celnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do których poboru zobowiązane są organy celne na podstawie odrębnych przepisów. Wydając akty procesowe dyrektor izby celnej w sposób władczy rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotów w trakcie postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Celnej we W., który wydał postanowienie w pierwszej instancji nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Organ w tym przypadku nie ma interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 i § 2 p.s.a., a dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie nadawałoby temu organowi uprawnienia z jednej strony władcze, a z drugiej uprawnienia strony, która kwestionuje rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Organ działał w niniejszej sprawie na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji, a nie jako podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić więc należy, że przedmiot sprawy rozstrzyganej postanowieniem nie dotyczy interesu prawnego tego organu, gdyż nie działa on jako nosiciel tegoż w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 50 § 1 p.s.a., lecz jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje. Powyższe stanowisko zostało również potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II GSK 387/05 LEX nr 197511. Należy uznać zatem, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez nieuprawniony podmiot i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a. należało ją odrzucić jako niedopuszczalną.