I SA/Wr 1207/17
WyrokWSA we Wrocławiu2018-03-06
Skład orzekający: Maria Tkacz-Rutkowska, Zbigniew Łoboda, Annetta Makowska-Hrycyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, złożony po upływie miesięcznego terminu od publikacji wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który ma wpływ na treść ostatecznej decyzji podatkowej, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, mimo iż oparty na wyroku TSUE mającym wpływ na treść decyzji, został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W związku z tym wznowienie postępowania było niedopuszczalne, a organy prawidłowo odmówiły jego wznowienia.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie podatku akcyzowego, powołując się na wyrok TSUE C-418/14. Organy podatkowe odmówiły wznowienia, uznając wniosek za złożony po terminie. Spółka zaskarżyła decyzję odmawiającą wznowienia, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zasad konstytucyjnych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów co do niedopuszczalności wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi A spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podatku akcyzowego za miesiące IV, VIII, XII 2009 r., IV,V i XI 2010 r. oraz umorzenia postępowania w tym podatku za III 2009 r. oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...] września 2017 r. nr [...] skierowana do A spółki z o.o. we W. (dalej: spółka, skarżąca) utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za kwiecień, sierpień i grudzień 2009 r. oraz kwiecień, maj i listopad 2010 r. oraz umarzającą postępowanie w zakresie określenia zobowiązania podatkowego za marzec 2009 r.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. określił Skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym:
- za kwiecień 2009 r. w kwocie 121 218 zł
- za sierpień 2009 r. w kwocie 58 304 zł
- za grudzień 2009 r. w kwocie 154 524 zł
- za kwiecień 2010 r. w kwocie 78 734 zł
- za maj 2010 r. w kwocie 81 626 zł
- za listopad 2010 r. w kwocie 70 238 zł
oraz umorzył postępowanie w zakresie określenia zobowiązania podatkowego za marzec 2009 r. Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Decyzję odwoławczą doręczono Skarżącej w trybie art. 150 ordynacji podatkowej w dniu 29 marca 2012 r. Decyzja jest ostateczna.
Sądowi z urzędu wiadomo, że od decyzji tej Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który postanowieniem z dnia 15 października 2012 r. o sygn. akt I SA/Wr 747/12 odrzucił skargę. Postanowieniem z dnia 29 września 2012 r. o sygn. akt I GZ 242/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącej na to postanowienie sądu.
W dniu 13 marca 2017 r. Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ww. decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej we W. Jako podstawę wznowienia podała art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 2 czerwca 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej – TSUE) wydał wyrok C-418/14, który ma wpływ na treść tej decyzji.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. – działając jako organ I instancji – odmówił wznowienia postępowania w sprawie. Zgodził się ze Spółką, że wyrok TSUE ma wpływ na treść ostatecznej decyzji wymiarowej w podatku akcyzowym. Powodem niedopuszczalności wznowienia była natomiast okoliczność, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu, wyznaczonego art. 240 § 2 pkt 2 o.p. Publikacja wyroku TSUE w sprawie C-418/14 nastąpiła w dniu 8 sierpnia 2016 r., wyrok zaś został ogłoszony w dniu 6 czerwca 2016 r. Skarżąca natomiast wniosek o wznowienie postepowania złożyła w dniu 13 marca 2017 r., czyli siedem miesięcy po dacie publikacji wyroku TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jakkolwiek więc organ potwierdził, że wyrok ten ma wpływ na treść decyzji ostatecznej organu - bowiem i wyrok TSUE, i decyzja dotyczą zastosowania stawki podatku akcyzowego przewidzianej dla paliw silnikowych w przypadku braku złożenia w terminie zestawienia oświadczeń nabywców oleju do celów opałowych – to z uwagi na ww. uchybienie terminu wznowienie postępowania uznał za niedopuszczalne. Decyzję doręczono Spółce w dniu 26 maja 2017 r.
Pismem z dnia 8 czerwca 2017 r. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] organ odwoławczy wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 września 2017 r. z uwagi na konieczność rozpoznania zażalenia w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Skarżąca bowiem w dniu 2 czerwca 2017 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy – po rozpoznaniu odwołania – utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wznowienie spełnia przesłanki art. 240 § 1 pkt 11 o.p., tj. dotyczy decyzji ostatecznej, a wyrok TSUE ma wpływ na treść tej decyzji. Nie spełnia jednak przesłanki art. 241 § 2 pkt 2 o.p., tzn. został wniesiony z uchybieniem miesięcznego terminu od dnia publikacji wyroku w sprawie C-418/14 w dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Organ odwoławczy podkreślił, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie został załatwiony przez organy podatkowe obu instancji odmownie. W dniu [...] września 2017 r. organ odwoławczy postanowieniem nr [...] nie uwzględnił zażalenia Spółki i utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. o odmowie przywrócenia tego terminu. Na zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 121 art. 122 i art. 210 § 4 o.p. organ odwoławczy odpowiedział, że badanie przyczyn uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie jest przedmiotem tego postępowania. Ponadto wyjaśnił, że organy podatkowe – zgodnie z art. 121 o.p. – są obowiązane udzielać informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, a sprawie podatku akcyzowego (którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania) postępowanie to było zakończone. Za nieuzasadniony uznał również zarzut niewyjaśnienia Spółce zasady proporcjonalności, co mogłoby być przedmiotem oceny we wznowionym postępowaniu, do czego w sprawie nie doszło z uwagi na uchybienie terminu z art. 241 § 2 pkt 2 o.p.
Sąd z urzędu podaje, że w wyniku skargi Spółki na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. o sygn. akt I SA/Wr 1177/17 skargę tę oddalił.
Pismem z dnia 7 listopada 2017 r. spółka złożyła skargę na ww. decyzję odwoławczą w przedmiocie wznowienia postępowania wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego. W skardze tej zarzuciła naruszenie prawa procesowego:
– art. 121 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do stron postępowania, w szczególności poprzez nieinformowanie stron postępowania o terminie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz o wyroku TSUE, co miało zasadniczy wpływ na wynik postępowania,
– art. 122 o.p. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i ich nierozważenie, a w szczególności nieustalenie dlaczego strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i czy w tym przypadku twierdzenie o uchybieniu terminu nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego,
– art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 121 o.p. poprzez nie wyjaśnienie stronom zasady proporcjonalności pomiędzy uchybieniem podatnika, a zastosowaną wobec podatnika sankcją w postaci niezgodnego z prawem zapłacenia podatku w stawce 1 822 zł/1000 litrów i niemożliwością odzyskania nienależnie wyegzekwowanego podatku.
Zarzuciła także naruszenie prawa materialnego:
– - art. 2 i art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenia zasad demokratycznego państwa prawnego i zasad sprawiedliwości społecznej, w wyniku nierównego traktowania podatników i karanie podatników, którzy zapłacili podatek akcyzowy w podwyższonej stawce, co stoi w jawnej opozycji do zasady równości wobec prawa i sprawiedliwości społecznej,
– art. 8 konstytucji RP poprzez bezpośrednie niezastosowanie art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca argumentowała, że na skutek ostatecznej decyzji organu podatkowego w sprawie podatku akcyzowego Spółka zapłaciła podatek w łącznej wysokości 714 148, 41 zł. Podstawa prawna decyzji od początku była wadliwa i niezgodna z przepisami prawa Unii Europejskiej. Spółka zastosowała się do tej decyzji i zapłaciła podatek z niej wynikający wraz z odsetkami. Wedle Skarżącej odmowa zwrotu podatku, która jest oczywistą konsekwencją odmowy wznowienia postępowania, nie może zyskać aprobaty. Skarżąca podnosi, że państwo i jego organy z deliktu legislacyjnego oraz deliktu administracyjnego wywodzi dla siebie pozytywne skutki prawne odmawiając podatnikowi zwrotu bezprawnie wyegzekwowanego podatku, co w żadnej płaszczyźnie jurydycznej nie może zasługiwać na działanie w zgodzie z Konstytucją RP i umowami międzynarodowymi. Podatnik, który nie uchylał się od zobowiązania podatkowego i w sposób uczciwy zapłacił należność ponosi konsekwencje negatywne. Z kolei podatnicy będący w identycznej sytuacji prawnej i ekonomicznej, którzy zaniechali przez różne działania spełnienia zobowiązania podatkowego są przez organy podatkowe promowane i nie ponoszą negatywnych konsekwencji tylko dlatego, że nie zapłaciły należnego podatku. Organy podatkowe naruszyły w sprawie konstytucyjne zasady i wartości.
Spółka podkreśla, że organy podatkowe rażąco naruszyły zasadę zaufania do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 o.p.. Po pierwsze, nie powiadomiły Spółki o wystąpieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu do TSUE, a wyrok w tej sprawie może być korzystny dla podatnika i ten będzie mógł ubiegać się o zwrot podatku poprzez wznowienie postępowania. A organ wiedzę taką posiadał już w 2014 r. Spółka podkreśla, że należności z decyzji wymiarowej zakończyła spłacać w marcu 2016 r., kiedy sprawa już zawisła przed TSUE, a mimo to organ nie udzielił podatnikowi wyjaśnień i informacji w tym zakresie. Po drugie, Skarżąca podaje, ze nie była świadoma toczącego się postępowania przed TSUE i jego konsekwencji na sytuację Spółki. Nie wiedziała o terminach złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie była w tym zakresie pouczona przez organ. Organ – rozpoznając wniosek o wznowienie - zaniedbał pouczenia spółki o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Takie postępowanie organów – zdaniem Skarżącej – miało wpływ na wynik postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie Sąd zauważa, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r., poz.1066 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.– dalej p.p.s.a). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego ani prawa materialnego, co skutkowałoby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Tym bardziej nie ma zatem podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.
Sąd nie jest związany zarzutami zgłoszonymi w skardze, a dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że zarzuty Skarżącej są bezzasadne.
Przedmiotem sporu jest niedopuszczalność wznowienia postępowania podatkowego. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie sądowym oraz poglądach literatury, że niedopuszczalność wznowienia postępowania następuje z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych oraz uchybienia terminu do wniesienia żądania wznowienia postępowania w zakresie określonym w art. 241 § 2 pkt 1 i 2 o.p. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych wystąpi, gdy brak jest przedmiotu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, np. w razie gdy żądanie wznowienia postępowania nie dotyczy decyzji lub postanowienia, od którego służy żaden środek odwoławczy. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych zaistnieje, gdy żądanie zostanie złożone przez osobę, która nie jest stroną albo gdy strona nie ma zdolności do czynności prawnych. Niedopuszczalność z powodu niezachowania przez stronę określonego przez ustawodawcę terminu złożenia wniosku w tej sprawie wystąpi, gdy żądanie strony nie zostanie wniesione w terminie miesiąca od dnia publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Ta ostatnia przyczyna zaistniała w rozważanej sprawie.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 o.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, że wyrok TSUE o sygn. C-418 ROZ-ŚWIT Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy Henryk Ciurko, Adam Pawłowski spółka jawna przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej we Wrocławiu ma wpływ na treść decyzji wymiarowej z dnia [...] marca 2012 r. Decyzja ta dotyczyła skutków podatkowych niezłożenia przez Skarżącą w ustawowym terminie zestawienia oświadczeń o przeznaczeniu zakupionego oleju opalowego. Wyrok TSUE nakazał zaś Dyrektywę Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, zmienioną dyrektywą Rady 2004/75/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., oraz zasadę proporcjonalności interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym, na mocy których w braku złożenia takiego zestawienia w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości. Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wymiarową z tytułu podatku akcyzowego po terminie wyznaczonym w art. 241 § 2 pkt 2 o.p. Zgodnie z tym przepisem wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wyrok C-418 ROZ-ŚWIT został ogłoszony w dniu 2 czerwca 2016 r., a opublikowany w dniu 8 sierpnia 2016 r. Najpóźniej więc w dniu 8 września 2016 r. upływał termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie. Skarżąca zaś wniosek taki złożyła w dniu 16 marca 2017 r. (k. 37 akt administracyjnych). Słusznie i prawidłowo wywodzą więc organy obu instancji, że wznowienie postępowania, z uwagi na uchybienie terminu do jego zainicjowania, było niedopuszczalne. Zasadnie zatem odmówiono Skarżącej wznowienia postępowania. Organ odwoławczy nie dokonał przy tym bezrefleksyjnej oceny dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania w drugiej instancji. Decyzję odwoławczą wydał po wyczerpaniu administracyjnego toku sprawy z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie. A trzeba przypomnieć, że Skarżąca wniosek ten złożyła po złożeniu odwołania od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Organ odwoławczy oczekiwał na wynik postępowania ws. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy w tym przedmiocie – rozpoznał odwołanie Skarżącej. Okoliczność ta ma znaczenie w kontekście zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 122 o.p. Sąd stwierdza, że zarzut ten jest niezasadny. Ustalenie, dlaczego strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania było przedmiotem odrębnego postępowania, którego wynik organ wziął pod uwagę rozpoznając odwołanie w niniejszej sprawie.
Naruszenia art. 121 o.p. Skarżąca upatruje w nieinformowaniu Spółki o terminie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz o wyroku TSUE, co – zdaniem Spółki - miało zasadniczy wpływ na wynik postępowania. Sąd stwierdza, że i ten zarzut nie jest trafny. Z akt sprawy wynika, że postępowanie podatkowe w sprawie podatku akcyzowego za okres (którego dotyczy decyzja wymiarowa) zakończyło się w dniu wydania decyzji odwoławczej tj. w dniu [...] marca 2012 r. Pytanie prejudycjalne w sprawie, która stała się przedmiotem wyroku TSUE C-418/14 zostało złożone w dniu 5 września 2014 r., zatem już po zakończeniu postępowania podatkowego w sprawie, w której Spółka miała status strony i gwarancje procesowe, w tym zapewnione art. 121 o.p. Organy podatkowe po zakończeniu postępowania podatkowego nie mają obowiązku informowania podatników o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na ich status podatkowy czy prawa z nim związane. Zgodnie bowiem z art. 121 § 2 o.p. organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Granicą tego obowiązku organu jest zatem zakończenie postępowania podatkowego, czyli w tym przypadku - wydanie decyzji odwoławczej w wymiarowym postępowaniu podatkowym. Skarżąca nie może oczekiwać, że organy podatkowe będą utrzymywały ten obowiązek również po zakończeniu postępowania. Podatnik – jak każdy inny uczestnik obrotu prawnego – objęty jest tzw. fikcją domniemania znajomości prawa, które zostało urzędowo ogłoszone. Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni pogląd, zaprezentowany przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2006 r. o sygn. akt I CK 233/05 (opublikowany w Bazie orzeczeń, www.sn.pl/orzecznictwo), zgodnie z którym ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym nie musi być równoznaczne z rzeczywistym dotarciem do adresatów informacji o jego treści. Nowoczesne systemy prawne korzystają tradycyjnie z maksymy ignorantia iuris nocet, zaczerpniętej z rzymskiego dziedzictwa prawnego Maksymę tę wykorzystuje także orzecznictwo sądowe (np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., II UKN 519/97, OSNAPUS 1999, nr 1, poz. 36) oraz Trybunał Konstytucyjny, który np. w uchwale z dnia 7 marca 1995 r., W 9/94 (Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór Urzędowy 1995, nr 1, poz. 20) wyraził pogląd, że funkcjonowanie prawa, zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, iż wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej – a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania - znają jej właściwą treść (tzw. fikcja powszechnej znajomości prawa) i że nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia tej normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie (ignorantia iuris nocet). Zgodnie z przytoczoną zasadą, nie można się tłumaczyć nieznajomością prawa należycie ogłoszonego, przyjmuje się bowiem, że każdy zainteresowany treścią adresowanych do niego norm prawnych ma możliwość zapoznania się z obowiązującymi aktami prawnymi. Przyjęcie fikcji powszechnej znajomości przepisów prawnych zamieszczonych w należycie ogłoszonych i obowiązujących aktach prawnych jest konieczne ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. (pogląd podany w postanowieniu Sądu Najwyższego. Sąd stwierdza, że w toku postępowania podatkowego zasada ta ulega ograniczeniu, która wynika właśnie z art. 121 § 2 o.p., przy czym ograniczenie to trwa do czasu zakończenia postępowania podatkowego. W tej sytuacji, po zakończeniu postępowania Skarżąca ponownie objęta jest fikcją powszechnej znajomości prawa. Istnieją w porządku prawnym instytucje, które pomagają podatnikom zaznajomić się z obowiązującym prawem i ustalić jego wpływ na status prawny i podatkowy podatnika ogólnie i w danej sprawie. Zatem w rozważanej sprawie nie można uznać, że organy naruszyły art. 121 o.p., a zwłaszcza § 2 tego przepisu, przez nieinformowaniu Spółki o terminie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz o wyroku TSUE. Są to bowiem okoliczności, które wynikają z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, co do znajomości których Skarżąca objęta jest ww. fikcją. Z kolei opublikowanie wyroku TSUE podlega – w ocenie Sądu – takim samym regułom, jak publikacja aktu normatywnego. Wybór, czy wiedza o publikacji wyroku TSUE zostanie wykorzystana procesowo należy do podatnika, o czym świadczy treść art. 241 § 2 pkt 2 o.p. Wznowienie postępowania w tej sprawie może nastąpić wyłącznie na wniosek strony.
Sąd uznał, że zarzut skargi odnoszący się do niewyjaśnienia Skarżącej zasady proporcjonalności jest bezzasadny. Słusznie organ odwoławczy wywodzi, że skoro postępowanie wymiarowe nie zostało wznowione, to brak było kompetencji organów do wypowiadania się organu w kwestii, która mogłaby być przedmiotem dopiero wznowionego postępowania w sprawie podatku akcyzowego.
W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przez Skarżącą przepisów ustrojowych tj. art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 7 Konstytucji RP stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zaś stosownie do art. 32 ust. 1 tego aktu wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W krajowym porządku prawnym, w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. ustawodawca przewidział prawo podatnika do wzruszenia decyzji w przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej miałoby wpływ na treść tej decyzji. Zagwarantowano zatem każdemu podatnikowi, w tym Spółce, prawo żądania ponownej analizy decyzji w kontekście wyroku TSUE. Prawo to jest ograniczone czasowo, co wynika z art. 241 § 2 pkt 2 o.p. Przepis ten był przedmiotem oceny co do zgodności z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2009 r. o sygn. akt SK 36/07 (opublikowany na Internetowym Portalu Orzeczeń, www.otk.trybunal.gov.pl) uznał, że przepis ten jest zgodny z Konstytucja RP. Trybunał Konstytucyjny badał, co prawda konstytucyjność instytucji wznowienia postępowania podatkowego w przypadku, kiedy decyzja ostateczna w sprawie została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Także jednak w tym przypadku ustawodawca przewidział tylko jeden miesiąc na złożenie wniosku o wznowienie postępowania od dnia publikacji wyroku. Sąd stwierdza, że podatnik ma taki sam dostęp do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej jak do Dziennika Ustaw, w którym publikowane są wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Prawo do wiedzy na temat zapadłego wyroku TSUE jest więc zagwarantowane każdemu, kto chce podjąć działania procesowe w związku z wyrokiem TSUE. A działania te może oprzeć na podstawie wznowienia, wynikającej z art. 240 § 1 pkt 11 o.p. Z prawa tego Skarżąca skorzystała, lecz nieskutecznie – wskutek uchybienia terminowi. Organ zaś ma obowiązek zbadania zaistnienia przesłanek wznowienia w sprawie przed uruchomieniem tego nadzwyczajnego postępowania, stanowiącego wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznej.
Nie było podstaw stosowania wprost wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP, skoro Ordynacja podatkowa przyznaje podatnikowi prawo do wznowienia postepowania w przypadku publikacji wyroku TSUE, który ma wpływ na treść decyzji organu podatkowego. Tylko spóźnienie Skarżącej (półroczne) zdecydowało o niedopuszczalności wznowienia postepowania w sprawie.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło