I SA/Wr 1214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za II – XII 2002 r. na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 września 2007 r. (sygn. akt I SA/Wr 1214/07) postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.040 zł, skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu zgłoszonego wniosku skarżący wskazał, że decyzje organów skarbowych, dotyczące prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wydane na koniec 2006 r. oraz odmowa wstrzymania ich wykonania spowodowały paraliż oraz konieczność przerwania tej działalności, która była zasadniczym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny skarżącego. Wystawione przez Urząd Skarbowy – P. – P. tytuły egzekucyjne uniemożliwiają funkcjonowanie firmy. Wskazując na powyższe skarżący podniósł, iż od kilku miesięcy nie prowadzi dotychczasowej działalności gospodarczej. Jedynym źródłem dochodu trzyosobowej rodziny skarżącego jest wynagrodzenie żony skarżącego oraz skromna pomoc rodziców i teściów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo z żoną i córką (ur. w 2005 r.), nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Żona wnioskodawcy uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie [...] zł netto ([...] zł brutto). Na wezwanie Sądu skarżący złożył zeznania podatkowe za rok 2005 i 2006 r. z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął za rok 2005 dochód w wysokości [...] zł (przychód wyniósł [...] zł), zaś za rok 2006 r. w kwocie [...] zł (przychód wyniósł [...] zł). Żona skarżącego, rozliczająca się oddzielnie, w 2005 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie [...] zł. W roku 2006 r. nie osiągnęła natomiast żadnych dochodów. Od stycznia 2007 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o prace na czas nieokreślony i uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie [...] zł netto miesięcznie ([...] zł brutto). W odniesieniu do ponoszonych przez stronę wydatków na utrzymanie skarżący oświadczył, że nie zbiera paragonów dokumentujących wydatki ponoszone na zakup żywności, ubrań, środków higieny, lekarstw itp. Oświadczył również, że ani on, ani żona nie posiadają żadnego środka transportu, nie korzystają też z pomocy społecznej, ani innych form wsparcia państwowego. Zajmowana przez nich nieruchomość stanowi natomiast własność ojca skarżącego – J. M. Postanowieniem z dnia 10 września 2007 r. (sygn. akt I SA/Wr 1214/07) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] (data stempla pocztowego) skarżący od w/w postanowienia złożył sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270; Nr 162 poz. 1692; Nr 94 poz. 788; Nr 169 poz. 1417 zwanej dalej u.p.s.a..) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosowanie do treści art. 245 § 1 u.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 u.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego, sformułowanie " osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" oznacza, iż ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Zgodnie z powyższym, przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, nie pozostawiających wątpliwości, iż zdobycie przez stronę środków niezbędnych do jej udziału w postępowaniu sadowym jest rzeczywiście tj. obiektywnie niemożliwe. Nawiązując do wniosku skarżącego, G. M. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do powyższego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony całkowicie środków do życia. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącego Sąd nie dostrzegł okoliczności pozwalających uznać zasadność wniosku o zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu, brak było przesłanek także na częściowe zwolnienie skarżącego od ponoszenia takiego obowiązku. U podstaw tego stanowiska legło przekonanie Sądu, że skarżący pomimo ciążącego na nim obowiązku udokumentowania swojej trudnej sytuacji finansowej nie wykazał, iż w istocie sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny uzasadniała przyznanie skarżącemu pomocy ze środków publicznych. Zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie jej tego prawa (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 165/04 niepubl.). Skarżący, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, przedłożył – zeznania podatkowe za 2005 i 2006 rok z których wynika, że dochody skarżącego w badanym okresie nie były niskie i wyniosły odpowiednio – [...] zł oraz [...] zł. Żona skarżącego, rozliczająca się oddzielnie, za rok 2005 uzyskała dochód ze stosunku prawy w kwocie [...] zł. Skarżący nie przedstawił zeznania podatkowego żony za rok 2006 r. twierdząc, że J. B. - M. nie uzyskała w tym roku żadnych dochodów. Nie przedłożył również wyciągów z kont bankowych za ostatnie trzy miesiące, utrzymując że nie posiada konta bankowego. Pomimo wezwania Sądu, skarżący nawet szacunkowo nie wskazał ile przeciętnie przeznacza na koszty utrzymania trzyosobowej rodziny. Należy podkreślić, iż ważąc przesłanki przemawiające za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd nie mógł oprzeć się na samych twierdzeniach strony co do deklarowanej przez nią sytuacji materialnej. Wobec braku jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby trudną sytuację materialną strony, jak i nie przedstawienia przez wnioskodawcę choćby szacunkowo kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny skarżącego, Sąd nie mógł domniemywać wydatków jakie ponosi skarżący, a tym samym domniemywać, iż uiszczenie wpisu sądowego wymaganego w sprawie stanowić będzie uszczerbek w domowym budżecie w stopniu uzasadniającym zwolnienie skarżącego od obowiązku jego ponoszenia. W istocie skarżący nie wykazał bowiem zarówno wysokości osiąganych dochodów, jak i wysokości udzielonego wsparcia finansowego ze strony rodziców. Nie wykazał również, ile wynoszą ponoszone przez niego wydatki na zaspokojenie potrzeb życiowych. W odniesieniu do dochodów rodziny skarżącego nie można pominąć faktu, iż skarżący w żaden sposób nie udokumentował, iż w istocie nie prowadzi już działalności gospodarczej. Skarżący przedstawił jedynie zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez swoją żonę, z którego wynika, że J. B. – M. od 31 stycznia 2007 r. jest zatrudniona na czas nieokreślony, i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł netto. Wynagrodzenie to jest wprawdzie skromne, ale zgodnie z twierdzeniami wnioskodawcy jego rodzina korzysta ze wsparcia finansowego rodziców i teściów. Przy czym, skarżący nie wykazał choćby w przybliżeniu wysokości środków pieniężnych jakie pozostają co miesiąc do dyspozycji skarżącego i jego rodziny. Nie można również – w ocenie Sądu – wykluczyć, iż skarżący ma możliwość uzyskania dodatkowych środków pieniężnych z tytułu zaległych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, na co wskazuje jego oświadczenie w piśmie z dnia [...] (data stempla pocztowego), dotyczące rozliczeń z kontrahentami i ewentualnej konieczności wystawienia faktur korygujących wzajemne rozliczenia z okresu, gdy jako dealer skarżący sprzedawał usługi podłączenia do sieci "A" S.p. z o.o. Oceniając powyższe, Sąd miał na uwadze także okoliczność, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Sąd ważył przy tym także okoliczność, iż udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. FZ 478/04 (niepubl.)). Skoro zatem skarżący nie uzasadnił swojego wniosku w sposób należyty, tj. nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie posiada wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia tego wniosku , zgodnie z oczekiwaniami skarżącego. Powoływanie się w tym stanie faktycznym na pozbawienie prawa do Sądu jest bezzasadne. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 u.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.