I SA/Wr 124/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Paulina Wódka, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17, art. 18 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r., wynikających z decyzji z dnia [...] Nr [...] orzekającej o odpowiedzialności T. T. jako osoby trzeciej, wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A. Pismem z dnia [...] strona wystąpiła do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania zaległości Spółki z o.o. A z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r., za które strona ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia na mocy decyzji [...], wskazując na przepis art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, iż możliwość przymusowego dochodzenia przedmiotowych należności ustała z końcem 2007 r. oraz kwestionując żądanie zapłaty odsetek za zwłokę liczonych po dniu wydania powołanej decyzji i opłaty dodatkowej oraz kosztów upomnienia, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy. Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił umorzenia postępowania. Organ II instancji utrzymując postanowienie w mocy podniósł, iż o odpowiedzialności strony za powyższe zaległości wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi jako wspólnika spółki z o.o. A orzekł decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału ZUS. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne i stanowiło podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...] do [...]. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń... (Dz. U. Nr 241, poz. 2074) należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. i do tej daty nie uległy przedawnieniu wg przepisów dotychczasowych, stosuje się dziesięcioletni okres przedawnienia. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym jak wyrok SN z dnia 8.07.2008 r. (sygn. IUZP 4/08), uchwała SN z dnia 2.07.2008 r. (sygn. II UZP 5/08), wyrok SN z dnia 12.11.2007 r. (sygn. I UK 147/07), wyrok SN z dnia 12.07.2007 r. (sygn. I UK 37/07). Wyjątki od powyższej zasady przewiduje przepis art. 24 ust. 5 – 5d ustawy. Jak wynika z akt sprawy, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej – strony zostało zawieszone od dnia [...], dnia doręczenia stronie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia z dnia [...] nr [...]; okres zawieszenia trwa nadal ze względu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Przepis art. 24 ust. 4 ustawy nie oznacza, że przepis art. 24 ust. 5b ustawy nie ma zastosowania do przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt uregulowania przez stronę nieopłaconych za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. składek, zasądzonych wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. [...]. Wystawione tytuły dotyczą składek za okres od czerwca do listopada 1997 r. W skardze od niniejszego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie art. 24 ust. 5 d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na jego niezastosowaniu, w sytuacji, gdy należność z tytułu składek wynikająca z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej uległa przedawnieniu oraz naruszenie art. 24 ust. 5b ustawy polegające na uznaniu, że wyszczególnione w tym przepisie zastrzeżenie odnosi się do sytuacji określonej w art. 24 ust. 5d ustawy oraz naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. przez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazał skarżący na termin przedawnienia należności z tytułu składek, który wynosi 10 lat, jednakże należność z tytułu składek wynikająca z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej przedawnia się z upływem 5 lat. Zastrzeżenia zawarte w art. 24 ust. 5 – 5d ustawy odnoszą się do reguły, o której mowa w art. 24 ust. 4 ustawy. Ustawodawca nie wskazuje jak te zastrzeżenia odnoszą się do siebie, norma. Która mówi o przerwie i zawieszeniu biegu przedawnienia odnosi się zatem jedynie do należności dłużnika, które przedawniają się z upływem 10 lat, nie zaś do należności osoby trzeciej. W ocenie skarżącego wskazane w art. 24 ust. 4 ustawy zastrzeżenia wymienione w ust. 5-5d odnoszą się do ogólnej reguły dziesięcioletniego terminu przedawnienia i nie znajdują zastosowania do ustanowionego w ust. 5d wyjątku, który nie został przez ustawodawcę obwarowany żadnymi zastrzeżeniami, które powodowałyby np. przerwę czy zawieszenie biegu przedawnienia. Podniósł, że dochodzone przed sądem powszechnym od niego żądanie dotyczyło składek za okres, który podlega obecnie egzekucji. Żądanie pozwu zostało przez sąd uwzględnione w całości, a skarżący spełnił zasądzone świadczenie,. W toku przesłuchania strona okazałaby dokument, z którego okoliczność ta wynika. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie wyżej wskazanej kognicji pozwala na stwierdzenie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] znak [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998r., Nr 137, poz. 887 ze zm.), art. 332 Ordynacji podatkowej oraz art. 47 ust. 2 w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (j. t. Dz. U. z 1993 r. nr 108, poz. 486 ze zm.), orzeczono o odpowiedzialności T. T. jako wspólnika Spółki z o.o. [...] za jej zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnionych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca do listopada 1997 r. Zadłużenie, z tytułu którego w przedmiotowej decyzji obciążono odpowiedzialnością skarżącego wynosiło: należność główna – 3.407,84 zł.; odsetki za zwłokę od tej należności – 6.641,00 zł. oraz koszty postępowania egzekucyjnego – 0,39 zł. plus dalsze odsetki należne od zobowiązań podatkowych, naliczane do dnia zapłaty włącznie. Zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust. 5d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) "Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana." Skoro zatem przedmiotowa decyzja została wydana w 2002 r., zgodnie z treścią zacytowanego przepisu do przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności T. T. winno dojść z upływem 5 lat od końca 2002 r., a więc z końcem 2007 roku. Rację ma skarżący kwestionując zastosowanie regulacji z art. 25 ust. 5b ustawy do jego odpowiedzialności orzeczonej decyzją ZUS z dnia 16 lipca 2002 r. Przy czym zauważyć należy, że zarówno organ egzekucyjny jak i skarżący przeoczyli treść przepisu art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wg którego "Do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio: art. 12, art. 26, art. 29 § 1 i 2, art. 33, art. 33a, art. 33b, art. 51 § 1, art. 55, art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8 i 9, art. 60 § 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1, 3-5, art. 72 § 1 pkt 1 i 4 i § 2, art. 73 § 1 pkt 1 i 5, art. 77b § 1 i 2, art. 91, art. 93, art. 93a-93c, art. 93e, art. 94, art. 97 § 1, art. 98 § 1 i 2 pkt 1, 2, 5 i 7, art. 100, art. 101, art. 105 § 1 i 2, art. 106 § 1 i 2, art. 107 § 1, 1a, i 2 pkt 2 i 4, art. 108 § 1 i 4, art. 110 § 1, § 2 pkt 2, § 3, art. 111 § 1-4 i 5 pkt 1, art. 112, art. 113, art. 114, art. 115, art. 116, art. 116a, art. 117, art. 118 § 1 i 2 oraz art. 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa." Wg przepisu art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej, mającego zastosowanie do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, stosuje się odpowiednio przepis art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4, z tym, że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata. Natomiast z treści przepisu art. 70 § 4 wynika, że "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Bezspornym w sprawie jest ustalenie, że w dniu [...] doręczono skarżącemu zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia z dnia [...] nr [...]. Z tym dniem więc nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, który rozpoczął biec na nowo od dnia [...]. Koniec biegu przedawnienia, które wynosi 3 lata, przypadnie na dzień [...] 2009 r. Tak więc przedawnienie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej – wspólnika – wynikające z decyzji ZUS z dnia [...] nastąpi z dniem [...] 2009 r.. Z tego też względu zarzut skargi dotyczący przedawnienia odpowiedzialności skarżącego, orzeczonej wskazaną decyzją z dnia [...], nie zasługuje na podzielenie. Także drugi zarzut skargi odnoszący się do zbiegu egzekwowanej należności z należnością, która była dochodzona przed sądem powszechnym - żądanie pozwu zostało przez sąd uwzględnione w całości, a skarżący spełnił zasądzone świadczenie - nie zasługuje na podzielenie. Jak słusznie zauważył organ egzekucyjny, objęte tytułami wykonawczymi należności, których podstawą jest decyzja o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej, dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne zatrudnianych pracowników, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od czerwca do listopada 1997 r. Zarówno ze znajdującego się w aktach administracyjnych, jak i przedłożonego przez skarżącego, uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] (sygn. [...]) w części ustaleń wynika, że "Decyzją z dnia [...] ZUS Oddział w W. obciążył T. T., jako członka zarządu Spółki A z/s w W. częściowym zadłużeniem Spółki za nie opłacanie składek pracowniczych za okres od czerwca 1997 r. do listopada 1997 r. w kwocie 10.049,23 zł., co stanowiło 19,42 % ogólnej kwoty zadłużenia Spółki za ten okres." i dalej Sąd stwierdza, że "Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) dochodzi od T. T. częściowej spłaty zadłużenia Spółki A za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r., jako że pozostałe należności dochodzone są przez ZUS w drodze innych postępowań." (uzasadnienie faktyczne wyroku k. 4). W dalszej części uzasadnienia Sąd zważa, że "(...) pozwany uczynił dopiero w dniu [...] (k. 68), a co dawało możliwość stronie powodowej obciążenia Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w W. składkami za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r., a więc za okres, za który dochodzone są należności niniejszym pozwem." W sentencji opisywanego wyroku zasądzono od skarżącego na rzecz ZUS dochodzoną kwotę 10.000,90 zł. wraz z ustawowymi odsetkami. Dokonując analizy przedmiotowego wyroku na tle akt sprawy administracyjnej będącej przedmiotem kontroli Sądu bez wątpienia należy przyznać rację organowi egzekucyjnemu, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego są należności ZUS dotyczące okresu od czerwca do listopada 1997 r., i wbrew stanowisku skarżącego, nie były one objęte postępowaniem przed sądem cywilnym, które dotyczyło obciążenia skarżącego należnościami na rzecz ZUS za okres od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. Również z treści pozwu skierowanego do sądu cywilnego wynika, że cała należność z tytułu składek na ubezpieczenie pracowników za okres od czerwca 1997 r. do marca 1998 r., bez odsetek, wynosiła kwotę 20.716,08 zł., a ZUS dochodził od T. T. kwoty 10.000,90 zł., a więc żądanie pozwu nie obejmowało, wbrew twierdzeniu skarżącego, różnicy między pełną zaległością – 20.716,08 zł. a kwotą zasądzoną – 10.000,90 zł. Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do obligatoryjnych przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego należą przypadki, w których nie istnieje obowiązek, który mógłby stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej; taka sytuacja zachodzi, gdy obowiązek podatkowy został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, gdy obowiązek nie istniał, gdy obowiązek podatkowy był związany z osobą zobowiązanego, który zmarł. Pojęcie obowiązku w znaczeniu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym ze wskazanych przypadków. W sprawie nie zachodzą również przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, dotyczące sytuacji gdy obowiązek podlegający egzekucji wprawdzie istnieje, jednak egzekucja lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne; nie występuje też trzecia grupa przesłanek umorzeniowych - gdy egzekucja jest co prawda dopuszczalna, ale nie może być prowadzona ze względu na poważne naruszenia przepisów proceduralnych, nie nastąpiło określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji, nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, którą z mocy decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jest skarżący. Skarżący domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na przepis art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując, że egzekwowany obowiązek zapłaty należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, obciążający go na podstawie decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej, wygasł. Jak wynika z przytoczonych wyżej rozważań, sytuacja taka nie wystąpiła, bowiem nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności skarżącego, a także, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie podlegała ona zasądzeniu w drodze postępowania przed sądem cywilnym i nie uregulował on obciążającej go należności. W związku z powyższym, uznając, iż zaskarżone postanowienie, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego, nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.