I SA/Wr 1240/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległość podatkową z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. oraz za odsetki za zwłokę od tej zaległości podatkowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że na skutek różnych zdarzeń związanych z obrotem gospodarczym (które opisał we wniosku), a także, postępowań egzekucyjnych obecnie nie posiada on żadnych środków finansowych, które mógłby bez uszczerbku dla utrzymania rodziny wydatkować na koszty sądowe w sprawie. W kontekście tym skarżący podniósł, że ma na utrzymaniu czworo dzieci w wieku: 13, 10, 2 i 1,5 roku oraz żonę, która nie pracuje, albowiem zajmuje się domem i opieką nad dziećmi. Dodał, że w zaspokajaniu bieżących potrzeb rodziny skarżącego pomaga rodzina obu małżonków. Uzasadniając wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu skarżący wskazał, że ani on, ani jego małżonka nie posiadają ekonomicznego wykształcenia, stąd pomoc profesjonalnego pełnomocnika zapewni równość stron w sporze. Z zawartego we wniosku oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że wnioskodawca nie posiada nieruchomości, wartościowych przedmiotów powyżej 3.000 euro, ani oszczędności. Jako miesięczny dochód swojego gospodarstwa domowego wnioskodawca wskazał dochód z dywidendy w kwocie 2.000,00 zł oraz pomoc finansową rodziny w łącznej kwocie 1.000,00 zł. Łącznie 3.000,00 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej - p.p.s.a.), skarżący złożył do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 1239/15 pismo (z dnia 30.09.2015 r. ), w którym oświadczył, że małżonkowie w 2014 r. nie osiągnęli przychodu podlegającego rozliczeniu w deklaracji PIT, żyjąc z oszczędności uzyskanych z dywidendy wypłaconej skarżącemu we wcześniejszych latach. Otrzymywana dywidenda pochodzi z udziałów skarżącego w dwóch spółkach, tj. A sp. z o.o. oraz B sp. z o.o., przy czym, jak zaznaczył skarżący, problemy prawne związane ze spółką A sp. z o.o. doprowadziły do utraty przez drugą ww. spółkę płynności finansowej (chociaż nie jej niewypłacalności), co doprowadziło do powstania problemów finansowych skarżącego, skutkującego licznymi postępowaniami windykacyjnymi, a także egzekucyjnymi. Skarżący wskazał również, że od lipca 2014 r. zamieszkuje wraz z rodziną u siostry, która ponosi koszty utrzymania domu. Skarżący partycypuje w tych kosztach, przeznaczając w miarę swoich możliwości na ten cel kwotę 1.000,00 zł. Dodatkowo, na ponoszone przez skarżącego koszty składają się: miesięczne wydatki na żywność w kwocie 1.000,00 zł, opłata za przedszkole w kwocie 150,00 zł, opłata związana z wydatkami szkolnymi dwóch córek w wysokości 100,00 zł, inne wydatki związane z utrzymaniem dzieci (odzież, środki pielęgnacyjne, inne) w kwocie 700,00 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, jego rodzina nie korzysta ze wsparcia Pomocy Społecznej, korzysta natomiast ze zwolnienia z opłat za obiady oraz z ulgi w opłacie za przedszkole z uwagi na wielodzietność rodziny. Korzysta również ze zwolnienia za korzystanie z dodatkowych świadczeń szkoły (jak wycieczki) oraz dopłat na zakup książek. Z przedłożonych przez skarżącego wraz z tym pismem dokumentów (odpisów z KRS ww. spółek) wynika że skarżący jest prezesem zarządu A sp. z o.o. i posiada w tej 100 udziałów o łącznej wartości 50.000,00 zł. Zaś w drugiej spółce (w której także sprawuje funkcję prezesa zarządu) skarżący posiada 26 udziałów o łącznej wysokości 26.000,00 zł. Z dołączonej przez skarżącego historii rachunków bankowych wynika zajęcie egzekucyjne na kwotę 26.066,13 zł. Postanowieniem z dnia 12.10.2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W terminie skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, w którym zawarł polemikę ze stanowiskiem referendarza, argumentując m.in. że nie może zbyć przysługujących mu udziałów z uwagi na toczące się wobec spółki postępowania administracyjne (egzekucyjne). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając w tych granicach złożony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskował skarżący, uwarunkowane jest, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1) p.p.s.a. stwierdzeniem wykazania przez wnioskodawcę (osobę fizyczną), że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. To zatem na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się on w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądowym, wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01.2015 r., sygn. akt II OZ 13/15). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że analiza akt sprawy nie daje dostatecznych podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący podkreślał swoją sytuację rodzinną (czworo dzieci na utrzymaniu) oraz fakt, że jest jedynym żywicielem rodziny z miesięcznym dochodem brutto (przy wliczeniu pomocy rodziny) w wysokości 3.000,00 zł. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku, skarżący nie posiada oszczędności na uiszczenie kosztów sądowych w sprawie. Tymczasem z pisma skarżącego datowanego na dzień 30.09.2015 r. i złożonego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z małżonką utrzymują się z dywidendy wypłaconej skarżącemu w latach ubiegłych. Okoliczność ta pozostaje bezspornie w sprzeczności z wcześniejszym oświadczeniem skarżącego (zawartym na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy), w którym zadeklarował on brak jakichkolwiek oszczędności. Ponadto, wątpliwości budzi oświadczenie dotyczące kosztów utrzymania sześcioosobowej rodziny (w tym półtora rocznego dziecka) w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie. Nawet bowiem dając wiarę wnioskującemu co do tego, że nie ponosi on kosztów zamieszkiwania (przebywa z rodziną u siostry) to w takim wypadku na każdy dzień wyżywienia sześcioosobowej rodziny w miesiącu przypada mniej niż 33,50 zł, co daje około 5,55 zł na jedną osobę. Ta okoliczność pozwala natomiast Sądowi, odwołując się do realiów rynkowych, ocenić podaną okoliczność jako mało wiarygodną. Mając na uwadze ceny rynkowe niezbędnego utrzymania cześcioosobowej rodziny nie można zatem wykluczyć, że skarżący posiada środki pieniężne, których nie ujawnił. Uzupełniająco należy dodać, że przedstawiony przez skarżącego wydruk z konta z zajęciem egzekucyjnym dotyczy 2013 r. Wskazując na powyższe należało w ocenie Sądu stwierdzić, że skarżący nie wykazał przesłanki wnioskowanego prawa w postaci braku jakichkolwiek środków pieniężnych na poniesienie wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Wypada dodać, że na obecnym etapie sprawy jedynym kosztem jaki skarżący zobowiązany jest uiścić jest wpis od skargi w kwocie 500,00 zł. Odnosząc się natomiast do kwestii pełnomocnika z urzędu to choć niewątpliwie należy zakładać, że wynagrodzenie doradcy podatkowego z wyboru przekroczyłoby istotnie wartość wpisu od skargi, to jednak budzący wątpliwości charakter złożonego w sprawie oświadczenia majątkowego sprzeciwia się pozytywnemu rozstrzygnięciu również i tego wniosku. Składając bowiem budzące wątpliwości i abstrahujące od realiów rynkowych oświadczenie wnioskodawca dopuszcza możliwość odpowiedniej jego oceny przez sąd orzekający, czego konsekwencją może być także negatywna ocena złożonego oświadczenia. Końcowo należy dodać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01.2015 r., sygn. akt II OZ 11/15, LEX nr 1628844). Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.