I SA/Wr 1245/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Olejnik, Protokolant: Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi H. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1324/08 w sprawie skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 r. 1) oddala skargę o wznowienie postępowania, 2) przyznaje r. pr. A. P. od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) zł tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, w sprawie toczyło się w 2002 r. postępowanie w zakresie ustalenia H. K. zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, w wyniku którego organ pierwszej instancji wydał decyzję, następnie uchyloną przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. (nr [...]) i ustalającą ten podatek w kwocie 897.429 zł. Kwestią sporną w postępowaniu było ustalenie, czy podatniczka uzyskała od męża kwotę 671.510,52 zł oraz czy A. P. zwrócił skarżącej pożyczkę w kwocie 1.500.000 zł, czym umożliwił jej sfinansowanie dalszych wydatków ponoszonych w 2000 r. W trakcie prowadzonego postępowania organ odwoławczy ocenił, iż strona nie wykazała w wiarygodny sposób faktu zwrotu przez męża we wrześniu i w listopadzie 2000 r. pożyczki w kwocie 1.500.000 zł, co oznaczało, że podatniczka nie posiadała środków wystarczających na pokrycie wszystkich wykazanych w tym roku wydatków. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę, podnosząc, że w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2002 r. mąż minął się z prawdą, stwierdzając, iż nie oddał długu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 29 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wr 833/06, oddalił skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu podatkowego z dnia [...] lutego 2003 r. Jako podstawę wznowienia wskazała przepis art. 240 § 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.). W uzasadnieniu strona stwierdziła, że w trakcie prowadzonego przez organy podatkowe postępowania wnioskowała o przesłuchanie świadka - A. P. na okoliczność zwrotu kwoty 1.500.000 zł. Z uwagi na brak możliwości przesłuchania świadka decyzja organów oparta została wyłącznie na oświadczeniu świadka, z którego wynikało, że w 2000 r. nie oddał stronie żadnych pieniędzy. W ocenie strony, oświadczenie złożone w tym okresie było fałszywe, czym spełniona została przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Jako spełnienie przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. strona przedłożyła kserokopię listu A. P., w którym potwierdził on zwrot spornej kwoty 1.500.000 zł. W liście tym A. P. miał również tłumaczyć przyczynę złożenia wcześniejszego oświadczenia przeświadczeniem, że chodzi wyłącznie o samodzielne podjęcie przez stronę środków pieniężnych z konta świadka. Skarżąca przedłożyła również kserokopię, poświadczonego przez notariusza, oświadczenia świadka o pobraniu z kont bankowych należących do niej kwoty 1.500.000 zł i o zwrocie tej kwoty w dniach [...] września 2000 r., [...] października 2000 r. oraz [...] listopada 2000 r. W ocenie podatniczki, fakt ten nie był znany organom podatkowym podczas toczącego się postępowania, bowiem A. P. wprowadził je w błąd. Organ odwoławczy wznowił postępowanie w sprawie, w wyniku którego stwierdził, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Podatniczka nie przedłożyła bowiem orzeczenia sądu o fałszywości złożonego przez świadka w dniu [...] lutego 2002 r. oświadczenia, niezbędnego do możliwości uznania przez organ zaistnienia przesłanki wynikającej z wskazanego przepisu. Ponadto analiza treści zarówno oświadczenia, jak i dokumentów załączonych do wniosku o wznowienia postępowania, tj. listu świadka do strony z dnia [...] sierpnia 2004 r. nie wskazywała na to, iż A. P. złożył w dniu [...] lutego 2002 r. fałszywe oświadczenie. Ponadto organ ocenił, że przedłożone przez stronę dokumenty w postaci listu A. P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. oraz notarialnie poświadczonego oświadczenia tego świadka z dnia [...] sierpnia 2004 r. nie spełniają przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., bowiem nie są to nowe dokumenty, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi wydającemu decyzję. Także zmiana oświadczenia świadka nie została uznana za nową okoliczność stanowiącą – w myśl art. 240 § 1 pkt 5 O.p. – przesłankę dla wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Mając na względzie, iż nie stwierdzono zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 pkt 1 i 5 Ordynacji podatkowej, decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania podatkowego – dotychczasowej decyzji ostatecznej. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym strona podniosła zarzuty co do nieuwzględnienia przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W skardze z dnia [...] listopada 2008 r. strona wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2008 r. (Nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2008 r. (Nr [...]), zarzucając naruszenie art. 240 1 pkt 1 O.p. przez przyjęcie, iż zeznania świadka, który nie mógł zostać przesłuchany w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, stanowią dowód nieistniejący w rozumieniu tego przepisu w chwili wydawania decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Zarzuciła naruszenie art. 240 1 pkt 5 O.p. przez przyjęcie, iż wnioskowanie dowodu w tym trybie nie może zmierzać do podważenia ustaleń dokonanych na podstawie innych dowodów przeprowadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1324/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego, iż przedłożony przez skarżącą dowód w postaci poświadczonej przez notariusza kserokopii oświadczenia A. P. oraz kserokopii listu tego świadka z tego samego dnia nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, czyli w dniu [...] lutego 2003 r. Dowody przedstawione przez stronę sporządzone zostały dopiero w 2004 r., a zatem nie spełniają warunków, aby uznać je za dowód o jakim mowa w 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd wskazał, że podnoszona przez skarżącą okoliczność dokonania przez A. P. zwrotu stronie pieniędzy w łącznej kwocie 1.500.000 zł była już rozpatrywana przez organy podatkowe w trakcie "zwykłego" postępowania, a więc była znana organom. W sprawie tej badane były wszystkie zgłaszane przez stronę okoliczności, w tym oświadczenie złożone przez A. P. w trakcie prowadzonego postępowania w 2002 r., z którego wynikało, że nie przekazywał żonie żadnych pieniędzy. Trudno zatem uznać, że zmiana treści oświadczenia świadka jest przesłanką, o której mowa w 240 § 1 pkt 5 O.p. Nie zgodził się również Sąd z poglądem, że za dowód o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., mógł być uznany świadek i jego wiedza. W świetle treści art. 181 O.p. z którego wynika, że dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być zeznania świadków, a nie sama osoba świadka, prawidłowo przyjął organ, że skoro zeznanie A. P. miałoby zostać złożone dopiero w przyszłości – o co strona wnioskowała – to dowód ten w żadnym wypadku nie może być uznany za istniejący już w chwili wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2003 r. Tym samym dowód nie spełnia podstawowego warunku przewidzianego w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. dla wznowienia postępowania. Sąd badając prawidłowość zaskarżonej decyzji – pomimo braku kwestionowania decyzji co do przesłanki wznowienia zawartej w art. 240 §1 pkt 1 O.p. – stwierdził, że słuszną była ocena, że strona nie wykazała spełnienia przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 1 O.p. Skarżąca nie wykazała, że istnieje w obrocie prawnym stosowne orzeczenie sądu stwierdzające fałszywość złożonego przez A. P. w dniu [...] lutego 2002 r. oświadczenia, warunkujące możliwość uznania przez organ zaistnienia przesłanki wynikającej z art. 240 §1 pkt 1 O.p. Zasadnie też organ przyjął, że analiza treści tegoż oświadczenia oraz dokumentów załączonych do wniosku o wznowienie postępowania nie daje dostatecznych podstaw do stwierdzenia, iż oświadczenie z dnia [...] lutego 2002 r. jest fałszywe. W skardze o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącej wniósł o wznowienie postępowania na podstawie: 1) art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), ponieważ skarżąca nie była należycie reprezentowana i wskutek naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz Naczelny Sąd Administracyjny przepisów prawa w postaci naruszenia art. 177 § 1 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz naruszenia art. 45 § 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, a także naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji Praw Człowieka w związku z art. 9 Konstytucji RP, była pozbawiona możliwości działania, tj. skutecznego złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1324/08, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1324/08, odrzucił skargę kasacyjną skarżącej, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt II FZ 24/10, oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej; 2) art. 273 § 2 p.p.s.a., ponieważ wykryte zostały nowe okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których skarżąca nie mogła skorzystać w postępowaniu, w którym ostatnio orzekał Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odrzucające skargę kasacyjną. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej w całości pomocy prawnej oraz o dopuszczenie dowodu z protokołu rozprawy głównej z dnia [...] lipca 2009 r., znajdującego się w aktach sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym we W. [...] Wydział Karny, sygn. akt III K [...]. Jako nowe okoliczności faktyczne i środki dowodowe, z których strona nie mogła wcześniej skorzystać, pełnomocnik skarżącej wskazał na kopię protokołu z rozprawy z dnia [...] lipca 2009 r. przed Sądem Okręgowym we W. [...] Wydział Karny, sygn. akt III K [...], z którego wynika, że środki, od których wymierzono podatek, jako od środków pochodzących z niewiadomych źródeł, w rzeczywistości pochodziły ze zwrotu pożyczki. Dodał, że nowo ujawniony dowód jest dowodem z dokumentu urzędowego, jakim są akta sądowe i ma podstawowe znaczenie dla ustalenia braku podstaw nałożenia na skarżącą tak ogromnej kary finansowej. W dniu [...] października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał tę skargę zgodnie z właściwością do rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie pkt 1 tej skargi. Następnie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wr 1324/08, do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie jego właściwości skargi skarżącej o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania umożliwia rozpoznanie sprawy, w której zapadł wyrok prawomocny. Wznowienie postępowania może jednak nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych w Dziale VII p.p.s.a. Powyższe wynika z treści art. 270 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 277 i 279 p.p.s.a., powinna: 1) być wniesiona – poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach – w terminie trzymiesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, 2) zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 3) zawierać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, 4) zawierać okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do jej wniesienia, 5) zawierać żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Rozpatrzenie skargi o wznowienie, co wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a, warunkuje wniesienie skargi w terminie i oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów powoduje to, że rozpoznanie skargi o wznowienie jest niemożliwe, skutkując jej odrzuceniem. Sąd zauważa, iż skarga strony spełnia wszelkie formalne przesłanki pozwalające na jej merytoryczną ocenę. W sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Wskazując w/w podstawę wznowienia, strona powołała się na nowe okoliczności faktyczne i nowy dowód, o których dowiedziała się dopiero w dniu [...] marca 2010 r. Tym nowym dowodem, wskazującym na zaistnienie nowej okoliczności, jest zdaniem strony, dokument urzędowy jakim jest protokół z rozprawy z dnia [...] lipca 2009 r. przed Sądem Okręgowym we W. [...] Wydział Karny, sygn. akt III K [...]. Z protokołu tego wynika, że A. P. zwrócił skarżącej kwotę 1.500.00 zł, a zatem środki, od których wymierzono podatek, jako od środków pochodzących z niewiadomych źródeł, w rzeczywistości pochodziły ze zwrotu pożyczki przez byłego męża skarżącej. Przechodząc do oceny trafności powołanej przez stronę podstawy wznowienia, Sąd zauważa, iż w myśl art. 273 § 2 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z przepisu tego wynika, że chodzi o wykrycie późniejsze tych okoliczności, tj. dowiedzenie się o ich istnieniu w czasie, w którym powołanie ich w zakończonym postępowaniu było niemożliwe. Wykrycie, o którym mowa w tym przepisie, odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i przez to nieznanych stronom, nie odnosi się natomiast do okoliczności i dowodów jawnych w materiale poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę (vide: wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, opubl. w Systemie informacji prawniczej LEX pod nr 176988). Okoliczności te muszą przy tym istnieć w trakcie zakończonego postępowania, nie będąc jednak nim objęte. Muszą być też tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona nową okoliczność i nowy dowód postrzega w złożonym do protokołu z rozprawy karnej w dniu [...] lipca 2009 r. zeznaniu byłego męża skarżącej o zwrocie wcześniej udzielonej mu pożyczki, a sam protokół z rozprawy traktuje jako nowy dowód w sprawie. Prowadzi to, jej zdaniem, do uznania, iż wyrok sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1324/08, oddalający skargę, został wydany z naruszeniem prawa, ponieważ doprowadziło to do utrzymania w mocy decyzji, w której organy podatkowe błędnie wyliczyły podstawę naliczenia podatku, a w konsekwencji także wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2000 r. Zdaniem Sądu, powoływana we wniosku o wznowienie postępowania "nowa okoliczność" nie spełnia przesłanki z art. 273 § 2 p.p.s.a. Okoliczność związana ze zwrotem skarżącej pożyczki w kwocie 1.500.000 zł była już przedmiotem badania zarówno w postępowaniu w zakresie ustalenia stronie zryczałtowanego 75% podatku dochodowego od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2003 r., jak również w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] września 2008 r. oraz postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1324/08. Zauważyć należy, że podejmując rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym wyroku z 30 kwietnia 2009 r., tutejszy Sąd, oddalając skargę, a w konsekwencji uznając prawidłowość dokonanej odmowy uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2000 r., badał – do czego zobowiązywał go m. in. art. 134 p.p.s.a. – istnienie przesłanek do wznowienia postępowania, w tym podnoszoną przez skarżącą okoliczność dokonania przez męża skarżącej zwrotu stronie pieniędzy w łącznej kwocie 1.500.000 zł. Zaakcentować ponadto trzeba, że Sąd analizował wszystkie podnoszone w tym zakresie okoliczności uznając, że zmiana treści oświadczenia świadka, dotycząca zwrotu w/w pożyczki, nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Wskazywanie zatem w rozpoznawanej sprawie tej samej okoliczności zwrotu pożyczki, która była przedmiotem oceny w prowadzonym przez Sąd postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym powołanym wyżej wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2009 r., tylko innymi środkami dowodowymi, zdaniem Sądu powoduje, że powyższa okoliczność nie spełnia przesłanki z art. 273 § 2 p.p.s.a. Przechodząc do oceny trafności powołanej przez skarżącą drugiej przesłanki z art. 273 § 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż wskazane w skardze o wznowienie postępowania "nowe dowody" nie pozwalają na przyjęcie, że w niniejszej sprawie zgłoszono środki dowodowe, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powołany przez skarżącą nowy dowód, tj. protokół z rozprawy karnej z dnia [...] lipca 2009 r., nie stanowi środka dowodowego, o jakim mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Protokół ten został bowiem sporządzony już po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku z dnia 30 kwietnia 2009 r., którym Sąd oddalił skargę. Złożony przez stronę odpis z kart protokołu z rozprawy karnej z dnia [...] czerwca 2009 r. nie istniał w poprzednim postępowaniu, tj. przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie – tj. przed dniem 30 kwietnia 2009 r. Tym samym, w odniesieniu do powoływanego przez stronę protokołu z rozprawy karnej z dnia [...] czerwca 2009 r., nie można mówić o późniejszym wykryciu środka dowodowego, który istniał w postępowaniu zakończonym wyrokiem sądu z dnia 30 kwietnia 2009 r. i który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, a z którego strona nie mogła wówczas skorzystać. Z tego powodu protokół z rozprawy z dnia [...] czerwca 2009 r. nie może stanowić środka dowodowego, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Wobec niezasadności zgłoszonej w sprawie podstawy wznowienia, Sąd – w oparciu o art. 282 § 2 powołanej ustawy procesowej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – skargę o wznowienie postępowania oddalił.