I SA/Wr 1249/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.WSA Andrzej Cisek Sędziowie: S. WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Radom - sprawozdawca Protokolant: Edyta Luniak po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. o nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie obniżenia podatku od nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia [...] nr [...]. Pismem z dnia [...] Przedsiębiorstwo A Spółka z o.o. w Ś. zwróciło się z prośbą o obniżenie podatku od nieruchomości dla elewatorów nr 3 i 4 położonych w Ś., poprzez zmianę kwalifikacji z budynku na budowlę. W uzasadnieniu wskazywała Spółka, iż elewatory zostały wybudowane w latach 1938 - 1942 przez Niemców jako obiekty wojskowe. Dla celów maskujących w obrysie postawiono budynki umieszczając wewnątrz żelbetonowe i drewniane komory przez wszystkie kondygnacje w pionie. O kwalifikacji obiektów winien decydować nie wygląd ale funkcja, którą spełniają. Pobranie podatku wg stawek dla budowli znacznie obniżyłoby zobowiązania Przedsiębiorstwa. W tym samym piśmie Spółka wnosiła ponadto o zaliczenie posiadanych gruntów do kategorii gruntów pozostałych, nie zaś związanych z działalnością gospodarczą bowiem nie są one wykorzystywane dla potrzeb działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ś. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Strony. W uzasadnieniu wskazał organ na art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych zawierający pojęcie budynku, wg obowiązujących interpretacji obiekty posiadające zawarte w definicji cechy są budynkami i nie mogą być jednocześnie kwalifikowane do innych obiektów. Z opisu stanu faktycznego oraz prowadzonego postępowania - protokół kontroli, wizja lokalna i inwentaryzacja budowlana wynikało, iż ww. obiekt jest budynkiem. Odnosząc się natomiast do drugiego zagadnienia wskazał organ, iż jest ono uregulowane wprost w art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z jego treścią o statusie gruntu decyduje sam fakt jego posiadania przez podmiot gospodarczy - przedsiębiorcę. Końcowo organ wskazał na obowiązek przestrzegania przepisów prawa, orzeczeń sądowych oraz wiążących interpretacji przepisów prawa, co wyklucza dowolność w zakresie ich stosowania. W odwołaniu od powyższej decyzji Strona zarzucała nie zastosowanie art. 165 Ordynacji podatkowej oraz bezpodstawność umorzenia postępowania. Zdaniem Strony organ był obowiązany odnieść się merytorycznie do wnioskowanych zagadnień oraz uznać, iż w istocie wystąpiła nadpłata w podatku od nieruchomości. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i utrzymało w mocy zaskarżona decyzję, uzasadniając iż stanowisko organu I instancji jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego weryfikacji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał organ II instancji, iż art. 165 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość wszczęcia postępowania na wniosek lub z urzędu i tylko w tym ostatnim przypadku konieczne jest wydanie przez organ postanowienia. W rozpatrywanej sprawie postępowanie wszczęte zostało wnioskiem Strony. Odnosząc się do zarzutu w zakresie stwierdzenia nadpłaty Kolegium wskazało, iż zgłoszenie go na etapie odwołania jest spóźnione. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której Strona domagając się jej uchylenia, zarzucała organom obu instancji naruszenie art. 105 k.p.a.. W ocenie Skarżącej jej wniosek winien być rozpatrywany merytorycznie, zaś organy umorzyły postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzje w świetle ww. kompetencji wskazać należy, iż narusza ona przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z przepisem art. 208 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Orzeczenie tej treści nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, nie dokonuje ich konkretyzacji, lecz kończy postępowanie w znaczeniu formalnym. Jest to "inny sposób zakończenia postępowania", o którym stanowi art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej będący alternatywą rozpatrzenia sprawy co do istoty. W toku postępowania mogą pojawić się przeszkody uniemożliwiające jego prowadzenie, dotyczące tak podmiotu jak i przedmiotu postępowania, jeśli mają one charakter trwały postępowanie winno zostać zakończone bez wypowiadania się przez organ o przysługujących stronie prawach. Dla potrzeb niniejszego rozstrzygnięcia zasadne jest także wskazanie na przepis art. 122 powołanej wyżej ustawy ordynacja podatkowa normujący zasadę prawdy obiektywnej. Realizacja wskazanej zasady w toku prowadzonego postępowania winna objąć także, a może przede wszystkim, ustalenie przez organ prowadzący postępowanie rzeczywistego żądania z którym występuje strona, zwłaszcza gdy nie jest ona zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając zaskarżone orzeczenie stwierdzić należy, iż nie realizuje ono wskazanych powyżej zasad. Organ podatkowy I instancji umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem Strony dokonując jednocześnie merytorycznej oceny składanych żądań. W uzasadnieniu organ odwołuje się do przeprowadzonego postępowania dowodowego (wizji lokalnej protokołu kontroli, inwentaryzacji budowlanej), kwalifikując obiekty do grupy budowli, jednakże w aktach sprawy powyższych dokumentów nie ma. Cała argumentacja skupia się na problemie merytorycznym, który organ rozważa i rozstrzyga, decydując o zakresie praw i obowiązków. Jednocześnie wobec takiego uzasadnienia organ umarza postępowanie w sprawie, nie wskazując na istnienie ku temu przesłanek. Czy zatem w niniejszej sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania. W ocenie Sądu problem ten, w takim kształcie sprawy nie jest oczywisty, bowiem nie została wyjaśniona rzeczywista intencja Strony wnoszącej podanie. Przyjmując literalnie żądanie Strony "obniżenie podatku od nieruchomości" istotnie nasuwa się wątpliwość czy w takim przedmiocie organ może procedować. Jednakże uzasadnienie wniosku wskazuje już, iż Strona podważa zasadność uznawania posiadanych przez nią obiektów za budynki, domagając się zmiany ich kwalifikacji na budowle, a w konsekwencji obniżenia płaconych należności podatkowych. Takie sformułowanie wniosku istotnie mogło budzić wątpliwości, czego dobitnym znakiem jest zaskarżone orzeczenie, jednakże zadaniem organów podatkowych jest badanie intencji strony wnoszącej podanie - czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Powyższe wątpliwości potwierdza także treść odwołania, w którym Strona wyraźnej już formułuje swoje żądanie jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Argumentacja organu odwoławczego, iż niezłożenie korekty deklaracji przekreśla takie traktowanie złożonego żądania, w świetle postanowień art. 122 Ordynacji podatkowej, nie może być uznana za słuszną. Postępowanie podatkowe ma bowiem charakter szczególny, oparte jest na dominującej pozycji organu, stąd konieczności zapewnienia stronie maksymalnych gwarancji procesowych mających na celu obronę jej praw. Przepisy nakładające na organy prowadzące postępowanie obowiązek zbadania i wyjaśnienia stanu faktycznego winny być rozumiane bardzo szeroko, zaś wszelkie wątpliwości wyjaśniane przy czynnym udziale stron. Powyższe zasady niejednokrotnie akcentował Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach. "Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 kp.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska." (wyrok NSA z dnia 4.04.2002 r. sygn. akt I SA 2188/00 LEX nr 81741). Wybór organu właściwego do rozpoznania zarzutu nie zależy od woli skarżącego, a rzeczą organów administracji jest nadanie żądaniu strony odpowiedniej formy procesowej i przyjęcie właściwego trybu postępowania, mając na względzie słuszny interes obywatela (art. 7 kpa.), (wyrok NSA dnia 29.11.2000 r. I S.A./Gd 410/99 LEX nr 47130) Uznając zatem, iż przedstawione orzeczenie narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie z uwagi na bezprzedmiotowość Sąd nie orzekał w trybie art. 152 ww. ustawy. W zakresie orzeczenia o kosztach wskazać należy na treść art. 210 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. W rozpatrywanej sprawie żądanie takie nie zostało przez Skarżącego zgłoszone, w związku czym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu kosztów na jego rzecz.