I SA/Wr 126/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. i H. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Sygn. akt I SA/Wr 162/09 POSTANOWIENIE Dnia 20 kwietnia 2009 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. i H. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, H. G., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że sytuacja materialna nie pozwala jej na poniesienie kosztów postępowania skargowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskująca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jej jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 960 zł netto. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego za miesiące styczeń, luty i marzec 2009 r., decyzję ZUS z dnia 1 marca 2008 r. o wysokości emerytury oraz zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków. Z powyższych dokumentów wynika, że do lutego 2009 r. emerytura wynosiła 969,73 zł, a od marca 2009 r. – 1.029,21 zł, a miesięcznie wydatki wynoszą w łącznej wysokości 965 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada lokat bankowych ani środków transportu. Natomiast mieszkanie pod jej adresem zamieszkania jest mieszkaniem gminnym, którego głównym najemcą jest jej matka. Oświadczyła również, że nie korzysta z Pomocy Społecznej ani innych form wsparcia państwowego. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Skarżąca jednakże powyższego nie wykazała. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że nie zostały przedłożone wszystkie dokumenty i oświadczenia wymienione w wezwaniu. Mianowicie skarżąca nie przedłożyła zeznania podatkowego za 2007 r. oraz nie podała źródeł pozyskiwania środków finansowych na opłacenie usług radcy prawnego. Dokumenty te są natomiast istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni. Można z nich bowiem ustalić, czy miała ona możliwość poczynienia większych oszczędności we wcześniejszym okresie. Poza tym powinny potwierdzać oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku. Należy też zauważyć, że również oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu wniosku, w świetle przedłożonego oświadczenia o zajmowaniu mieszkania gminnego, którego głównym najemcą jest matka skarżącej, okazały się niepełne. W rubrykach, w których należy podać stan rodzinny, majątek i dochody, wskazane jest, że należy podać także dane dotyczących osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Zamieszkiwanie pod wspólnym adresem łączy się zazwyczaj z ponoszeniem wspólnie kosztów utrzymania mieszkania. Dotyczy to także sytuacji, gdy rodzice zamieszkują wspólnie dorosłymi dziećmi. Trudno wtedy uznać, że prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, zwłaszcza, jeżeli matka z córką zajmują wspólnie mieszkanie. Wprawdzie z oświadczenia nie wynika jednoznacznie, że skarżąca mieszka razem z matką, oświadczyła bowiem, że matka jest głównym najemcą, to jednak nie podjęła dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie. Skoro natomiast matka jest głównym najemcą, to należy przyjąć, że również zajmuje to mieszkanie. Powyższe uwagi natomiast prowadzą do konstatacji, że na urzędowym formularzu wniosku należało podać również dane dotyczące matki, jej majątku i dochodów. Konsekwencją braku żądanych dodatkowych informacji jest niemożność dokonania pełnej oceny możliwości skarżącej do poczynienia rezerw na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto pominięcie określonych informacji rzutuje na ocenę wiarygodności złożonych oświadczeń. Zwrócić też trzeba uwagę, że w niniejszej sprawie stroną skarżącą jest nie tylko H. G., ale również W. G. Zatem koszty sądowe, a w każdym razie opłaty sądowe są ponoszone solidarnie. W. G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy odrębnie, jednak ze względu na solidarność ponoszenia tych kosztów, należało mieć na uwadze dane dotyczące stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego obojga skarżących, gdyż zwolnienie jednego z nich spowodowałoby również zwolnienie drugiego, nawet w sytuacji, gdy nie byłoby ku temu podstaw. Co do W. G., postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. wydanym w niniejszej sprawie stwierdzono, że nie wykazał on okoliczności uzasadniających żądanie wniosku. W konsekwencji należało również odmówić skarżącej. Podkreślić jednak przy tym należy, że jest to jeden z powodów takiego rozstrzygnięcia, gdyż – jak wyżej zostało wykazane – także oświadczenia i dokumenty złożone przez wnioskującą nie dawały podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. .Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. UZASADNIENIE Skarżący, W.G., wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że sytuacja materialna nie pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania skargowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jego jedyny dochód stanowi wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.100 zł brutto. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego i finansowego, wnioskodawca przedłożył wyciągi z rachunku bankowego za miesiące grudzień 2008 r. oraz styczeń i luty 2009 r., zaświadczenie o zarobkach, a także informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek za 2008 r. PIT-11 Z powyższych dokumentów wynika, że średnie wynagrodzenie netto skarżącego w miesiącach styczeń i luty 2009 r. wyniosło 2.274,01 zł, co potwierdzają również wyciągi z rachunku bankowego. Ponadto z wyciągów tych wynika, że skarżący otrzymuje darowizny w kwotach około 10 do 20 zł i limity za używanie prywatnego samochodu. W informacji PIT-11 wskazano, że jego dochód, uzyskany ze stosunku pracy, w 2008 r. wyniósł 41.971,07 zł. Skarżący oświadczył, że mieszka u córki, użyczając od niej pokój i jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Nissan Primera, rocznik 1997, o wartości 3.000 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawione dane oraz przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należało, że wnioskodawca nie wykazał powyższej okoliczności. W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że nie zostały przedłożone wszystkie dokumenty i oświadczenia wymienione w wezwaniu. Mianowicie skarżący nie przedłożył zeznania podatkowego za 2007 r., szczegółowego zestawienia miesięcznie ponoszonych wydatków oraz źródeł pozyskiwania środków finansowych na opłacenie usług radcy prawnego. Dokumenty są natomiast istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy. Można z nich bowiem ustalić, czy skarżący miał możliwość poczynienia większych oszczędności we wcześniejszym okresie i czy ma obecnie taką sposobność po opłaceniu niezbędnych wydatków. Poza tym powinny potwierdzać oświadczenia złożone na urzędowym formularzu wniosku. Należy też zauważyć, że również oświadczenia zawarte na urzędowym formularzu wniosku, w świetle przedłożonego oświadczenia o użyczaniu pokoju u córki, okazały się niepełne. W rubrykach, w których należy podać stan rodzinny, majątek i dochody, wskazane jest, że należy podać także dane dotyczących osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Zamieszkiwanie pod wspólnym adresem łączy się zazwyczaj z ponoszeniem wspólnie kosztów utrzymania mieszkania lub domu. Dotyczy to także sytuacji, gdy rodzice zamieszkują wspólnie dorosłymi dziećmi. Trudno wtedy uznać, że prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Wprawdzie przez prowadzenie gospodarstwa domowego należy rozumieć nie tylko utrzymywanie domu (mieszkania), ale również ponoszenie wydatków na wyżywienie, środki czystości, odzież, itp., to jednak w stosunkach między rodzicami i dorosłymi dziećmi w sytuacji, gdy zamieszkują wspólnie, należy się spodziewać wzajemnej pomocy w ponoszeniu wymienionych wydatków, zwłaszcza w sytuacji, gdy tylko jeden z rodziców mieszka ze swoim dzieckiem. Skoro zatem wnioskodawca nie podał, jakiego rodzaju i w jakiej wysokości ponosi wydatki, należało przyjąć, że te związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego ponosi wspólnie z córką. Za takim stanowiskiem przemawia zresztą regulacja zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie. Powyższe uwagi natomiast prowadzą do konstatacji, że na urzędowym formularzu wniosku należało podać również dane dotyczące córki i ewentualnie jej rodziny. Konsekwencją braku żądanych informacji i dokumentów jest niemożność dokonania pełnej oceny możliwości skarżącego do poczynienia rezerw na opłacenie kosztów sądowych, gdyż informacja tylko i wyłącznie o dochodach, a jedynie taka wynika z oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu i z przedłożonych dokumentów, jest w jego sytuacji niewystarczająca. Należy bowiem zwrócić uwagę, że wysokość wynagrodzenia miesięcznego, jakie otrzymuje, nie stanowi kwoty, którą można jednoznacznie uznać jako zapewniającą pokrycie tylko podstawowych potrzeb socjalnych. Pamiętać natomiast trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy jest wprawdzie postępowaniem wnioskowym, co oznacza między innymi, że Sąd/ referendarz sądowy nie może przyznać prawa pomocy ponad żądanie wniosku, jest jednak umocowany zdecydować o przyznaniu tego prawa w granicach żądania, kierując się wskazanymi wyżej konstytucyjnymi zasadami. Oznacza to, że mając możliwość oceny, w jakim stopniu skarżący mógłby poczynić oszczędności, Sąd (referendarz sądowy) może uznać za nieuzasadnione jednocześnie przyznanie prawa pomocy we wskazanym przez niego zakresie, jak również odmowę przyznania prawa pomocy. W konsekwencji może zwolnić od kosztów sądowych w części, przykładowo zwalniając od uiszczenia wpisu sądowego lub jego części. Jednak w odniesieniu do rozpoznawanego wniosku nie było to możliwe, co zostało wyżej wykazane. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.