I SA/Wr 1260/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2003 r. wskutek sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego WSA we Wrocławiu z dnia 13 września 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego jedynym dochodem jest dochód z pracy najemnej, wynoszący [...] zł brutto. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i [...]-letnim synem oraz, że nie posiada żadnego majątku. Oświadczył, iż pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Z uwagi na to, że oświadczenie zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie siedmiu dni dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej, mianowicie: zaświadczeń o dochodach skarżącego i jego żony; odpisów zeznań podatkowych za 2006 r. wraz z załącznikami, złożonych przez skarżącego i jego żonę; szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania wraz z dowodami wpłat; szczegółowych wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące skarżącego i jego żony; informacji o posiadanych przez nich środkach transportu; informacji o korzystaniu z Pomocy Społecznej i innych form wsparcia finansowego. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń. Postanowieniem z dnia 13.09.2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie znalazł podstaw do udzielenia takiej pomocy. Od powyższego postanowienia, skarżący pismem z dnia [...] złożył sprzeciw błędnie nazwany: "[...] z dnia 13.09.2007 r. Sygn. akt I SA/Wr 1259/07", w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący oświadczył, iż z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową i pozostaje w separacji, mieszka w jednym mieszkaniu, ale nie prowadzi wspólnego gospodarstwa (podając w formularzu, że prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo, źle zinterpretował zapytanie w nim zawarte). Wskazał, że spłaca w ratach [...] na rzecz Sądu Okręgowego we W. po [...] zł miesięcznie (łączna kwota [...] [...] zł). Ponadto ponosi wydatki na czynsz – [...] zł oraz gaz i prąd – [...] zł. Dodał, że pozostała kwota ledwo starcza mu na życie, że nie posiada innych dochodów oraz dóbr materialnych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący zawarł również wniosek o odroczenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę na okres trzech lat. Do sprzeciwu załączył kserokopie: zaświadczenia o zarobkach, notarialnej umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej, jego zeznania podatkowego za 2006 r. PIT-37, wezwania do uiszczenia [...] w wysokości [...] zł oraz postanowienia Sądu Okręgowego we W. [...] o rozłożeniu [...] na raty. Na dodatkowe wezwanie Sądu, skarżący złożył oświadczenie, iż nie posiada orzeczenia sądowego o separacji, ze względu na dobro niepełnosprawnego syna, który potrzebuje opieki. Wskazał, iż niepełnosprawny syn otrzymuje szkolną rentę inwalidzką w kwocie [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę w zakładzie pracy chronionej w kwocie [...] zł, z których to kwot dokłada do opłat czynszowych oraz opłaca polisę ubezpieczeniową po [...] zł dwa razy w roku. Ponownie podniósł, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej i prowadzi osobne gospodarstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej upsa w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego sąd stosując przepisy ustawy regulujące kwestię zwolnienia od kosztów sądowych, a także mając na uwadze zebrany materiał dowodowy ponownie rozpoznał wniosek strony. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 upsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast zgodnie z pkt 2 powołanego przepisu prawo pomocy następuje w zakresie częściowym – o jakie wnosi skarżący – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że regulacja prawna art. 246 § pkt 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 upsa, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Oznacza to, iż to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w ciężkiej sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy uznanie tych dowodów za dostateczne do jego przyznania. Z akt sprawy wynika, iż skarżący osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł, z wynagrodzenia spłaca [...] w kwocie [...] zł miesięcznie, ponosi wydatki na mieszkanie w łącznej kwocie [...] zł oraz nie dysponuje żadnym majątkiem. Mieszka z dorosłym synem i z żoną, z którą posiada rozdzielność majątkową i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Syn skarżącego, który został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, co wynika z przedłożonej kserokopii zaświadczenia ZUS z dnia [...], pobiera szkolną rentę inwalidzką oraz wynagrodzenie za pracę w zakładzie pracy chronionej. Brak jest natomiast informacji, o przedłożenie których skarżący został wezwany pismem z dnia [...], dotyczących sytuacji finansowej jego żony. Skarżący nie przedłożył również wyciągu z rachunku bankowego/rachunków bankowych, dowodów ponoszonych opłat, informacji czy korzysta z pomocy socjalnej, przy czym do powyższych braków skarżący w ogóle się nie odniósł. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, jak już wyżej wskazano, iż to do wnioskodawcy należy wykazanie, że należy do kręgu osób, którym przysługuje prawo pomocy. Zdaniem Sądu, informacje podane przez skarżącego nie są wystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku. Ponadto, odnosząc się do okoliczności wyłączenia wspólności ustawowej, wskazać należy przepis art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o wzajemnej pomocy małżonków. Regulacja ta pozwala uznać, że przy ocenie przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało wziąć pod uwagę nie tylko sytuację majątkową skarżącego, ale również możliwości finansowe jego małżonki, tym bardziej, że brak jest sądowego orzeczenia potwierdzającego istnienie między nimi separacji. Dlatego też, Sąd był uprawniony do uzyskania informacji na temat stanu majątkowego żony skarżącego. Jednak pomimo prawidłowo doręczonego wezwania w tym zakresie, skarżący nie złożył żadnych dokumentów czy oświadczeń. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego budzi wątpliwości. W tej sytuacji nie jest zatem możliwa rzetelna ocena przedmiotowego wniosku, a dokumentacja zawarta w aktach sprawy nie pozwala na uwzględnienie żądania skarżącego. Podkreślić w tym miejscu należy, że strona, co do której istnieją wątpliwości odnośnie faktu, czy posiada zasoby majątkowe lub czy przy podjęciu określonych działań mogłaby je uzyskać, nie może skutecznie wnosić o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie okoliczności faktyczne sprawy Sąd uznał, że skarżący nie wykazał dostatecznie, iż zachodzą w stosunku do niego przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanych zakresie, a odmowa uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie stanowi ograniczenia dostępności do sądu. Na marginesie wskazać należy w odniesieniu do wniosku skarżącego o odroczenie spłaty zaległości podatkowej, że wojewódzkie sądy administracyjne nie mają ustawowej kompetencji do wydawania rozstrzygnięć w tym zakresie, są jedynie uprawnione do kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli sąd uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie bądź stwierdza jego nieważność (w przypadku naruszenia przez organ prawa) lub oddala skargę (jeżeli zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z prawem). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.