I SA/Wr 1260/11

I SA/Wr 1260/11 POSTANOWIENIE Wrocław, dnia 23 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A. " spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 29 czerwca 2011 r. "A." sp. z o.o. w J. (dalej spółka), prowadząca działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, złożyła wniosek z dnia 16 sierpnia 2011 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, z uwagi na trwający sezon budowlany i konieczność przeznaczania wszystkich dostępnych środków finansowych na prowadzone przez nią inwestycje. Spółka podniosła, że nie bez znaczenia dla jej sytuacji finansowej pozostaje kwestia zabezpieczenia na jej majątku przez organy podatkowe kwoty 400.000 zł. Z uwagi na wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, spółka przedłożyła stosowny wniosek w dniu 30 sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że nie ma możliwości zapłaty kosztów sądowych w sprawie, ponieważ stanowią dla niej nieprzewidziany koszt. Obecnie bowiem wszystkie środki uzyskiwane z tytułu świadczenia usług budowlanych przeznacza na zakup materiałów budowlanych, opłacanie podwykonawców, wpłaty zaliczek na urządzenia budowlane, płace i utrzymanie bieżącej działalności. Dodała, że ewentualne dochody mogą powstać po sezonie budowlanym, przy końcowym rozliczaniu prowadzonych inwestycji. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, wartość jej środków trwałych 492.003 zł, zaś za ostatni rok obrotowy uzyskała według bilansu stratę wynoszącą 218.293 zł. Dalej nadmieniła, że posiada kredyty w restrukturyzacji w kwocie 500.000 zł, spłacane w ratach po 30.000 zł miesięcznie. Spółka ujawniła również dwa rachunki bankowe. Pismem z dnia 19 września 2011 r., w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, spółka nadesłała bilans ze sprawozdaniem finansowym oraz rachunek zysków i strat za 2010 r., wydruki z księgi podatkowej i syntetyczne bilanse obrotów i sald na rachunkach bankowych za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2011 r. Zgodnie z tymi dokumentami na dzień 31 grudnia 2010 r. spółka osiągnęła przychody netto w kwocie 6.271.817,70 zł (k. 74 akt sądowoadministracyjnych), zaś jej aktywa wynosiły 5.275.617 zł, do których zaliczono między innymi środki finansowe zdeponowane w kasie bądź banku w kwocie 12.343,15 zł (k. 62 akt sądowoadministracyjnych). Natomiast pasywa, o tej samej wysokości, obejmowały "Pozostałe kapitały (Fundusze) rezerwowe" w kwocie 2.058.806,88 zł, zobowiązania długoterminowe i krótkoterminowe o wartości odpowiednio 1.058.319,62 zł i 2.326.783,85 zł (k. 64 akt sądowoadministracyjnych). Do końca lipca 2011 r. obroty spółki wyniosły 8.063.922,45 zł (WN) i 7.520.141,41 zł (MA) (k. 45 akt sądowoadministracyjnych). Natomiast obroty na rachunkach bankowych spółki, na dzień 31 lipca 2011 r. wyniosły od początku 2011 r., łącznie na obu rachunkach, ponad 11.056.192,36 zł (WN) i 11.029.673,15 zł (MA) (k. 52 i 56 akt sądowoadministracyjnych). Zarządzeniem z dnia 09 listopada 2011 r. Przewodniczący Wydziału I wyznaczył w sprawie wpis od skargi w kwocie 500 zł, w miejsce zarządzenia z dnia 01 sierpnia 2011 r. w którym wpis ten wyznaczył na kwotę 2.766 zł. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2011 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie z dnia 30 listopada 2011 r. spółka podniosła, że strata nie jest wyłącznie wielkością wykazywaną na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym. Prowadzi ona bowiem pełną księgowość, a jej kondycję finansową obrazują między innymi sprawozdania finansowe, rachunek zysków i strat oraz wydruki z księgi podatkowej. Z tych zaś dokumentów, wynika, jej zdaniem bezspornie, że w 2010 r. poniosła ona stratę w wysokości 218.792,00 zł, a do końca lipca 2011 r. 540.358,17 zł. Z urzędu należy wskazać, że we wszystkich czterech, obecnie prowadzonych sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skarg w kwocie 2.000 zł (sygn. akt I SA/Wr 1207/11, I SA/Wr 1252/11, I SA/Wr 1259/11 i I SA/Wr 1260/11). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek "A." sp. z o.o. w J. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza, od którego został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem administracyjnym. Stanowi ono zatem wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mając na uwadze, że koszty te stanowią daninę publiczną, której obowiązek uiszczenia jest powszechny, przyznanie prawa pomocy stronie oznacza obciążenie nimi pozostałych podatników. Dlatego też korzystanie z tej instytucji powinno mieć charakter wyjątkowy i być wynikiem wyważenia interesu publicznego oraz indywidualnego. Należy ponadto pamiętać, że koszty sądowe powinny być zaspokajane przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi. Prawo pomocy nie może tu stanowić wygodnej formy kredytowania bieżącej działalności stron, które pokrywając inne wydatki, liczą na zaoszczędzenie środków w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stąd też przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, strona powinna dopełnić wszelkich starań w celu zgromadzenia we własnym zakresie odpowiednich środków na uiszczenie kosztów sądowych, wliczając w to wyzbycie się niektórych składników swojego majątku, czy ograniczenie wydatków. Dotyczy to w szczególności przedsiębiorców, od których należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, jakiej można oczekiwać od podmiotów profesjonalnie prowadzących działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, jeżeli wykaże ona, że nie ma ona środków dostatecznych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści art. 246 p.p.s.a. wynika zatem jednoznacznie, że ciężar udowodnienia istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Rozwiązanie takie jest podyktowane tym, że tylko ona zna w pełni swoją sytuację faktyczną i prawną. Wymaga również podkreślenia, że wszelkie dokumenty złożone w dotychczasowym postępowaniu, pomimo wniesienia sprzeciwu, zachowują swoją moc dowodową. Przechodząc do oceny wniosku spółki, należy stwierdzić, że nie wykazała ona, by jej sytuacja finansowa nie pozwalała zapłacić kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Na obecnym etapie sprawy koszty sądowe wynoszą 500 zł (wpis od skargi; 2.000 zł we wszystkich czterech sprawach spółki), zaś ostatecznie nie przekroczą one znacząco wskazanej kwoty. Tymczasem spółka osiąga wysokie, kilkumilionowe obroty. Już sam fakt osiągania takich obrotów, niezależnie od tego, czy uzyskuje ona realny zysk, czy też ponosi rzeczywistą stratę, powoduje, że brak jest przesłanek do udzielenia pomocy w finansowaniu kosztów sądowych ze strony Skarbu Państwa. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że spółka w takiej sytuacji, prowadząca w dalszym ciągu działalność gospodarczą w tak dużej skali, utrzymuje płynność finansową. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 01 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Dalej należy zauważyć, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem. Skutkiem tej sytuacji jest jednak jedynie brak dochodu do opodatkowania. Wbrew zatem twierdzeniom spółki, nie stanowi to automatycznie o braku środków finansowych. Nie bez znaczenia dla oceny wniosku skarżącej spółki, jest wysokość jej kapitału (50.000 zł) oraz wartość środków trwałych (492.003 zł), które zdaniem Sądu również nie pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wreszcie wskazać należy, że z udostępnionej przez spółkę dokumentacji nie wynika, aby ponoszone przez nią wydatki były nakładami mającymi pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których niewątpliwie zaliczają się również koszty postępowania sądowo-administracyjnego. Z tego też względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.