I SA/Wr 1273/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-02-11
Skład orzekający: Katarzyna Radom, Andrzej Cisek, Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy transakcja sprzedaży zbiornika CO2, która została następnie skorygowana i ponownie sprzedana po znacznie niższej cenie, a następnie wydzierżawiona od pierwotnego sprzedawcy, może zostać uznana za czynność mającą na celu obejście przepisów podatkowych, a w konsekwencji czy wyłączone z kosztów uzyskania przychodów nieumorzona wartość netto zbiornika oraz zmniejszone przychody są zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe zasadnie stwierdziły, iż transakcja sprzedaży zbiornika CO2, ze względu na jej nietypowy przebieg (korekta sprzedaży, ponowna sprzedaż po niższej cenie, późniejsza dzierżawa od pierwotnego sprzedawcy, mimo że zbiornik nie zmienił lokalizacji), stanowiła obejście przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W związku z tym, wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów nieumorzonej wartości netto zbiornika oraz zmniejszenie przychodów było zgodne z prawem, a zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów materialnego i procesowego nie zasługiwały na uwzględnienie.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. wykazała w zeznaniu podatkowym za 1996 r. stratę. Kontrola skarbowa ujawniła nieprawidłowości, w tym dotyczące transakcji sprzedaży zbiornika CO2. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż ta, wraz z jej korektą i ponowną sprzedażą po niższej cenie, a następnie dzierżawą od pierwotnego sprzedawcy, stanowiła próbę obejścia przepisów podatkowych. W związku z tym wyłączono z kosztów uzyskania przychodów nieumorzoną wartość netto zbiornika i zmniejszono przychody. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 58 K.c. oraz przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PDOP.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Izby Skarbowej we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. dnia [...] [...] w przedmiocie określenia straty podatkowej za 1996 r. oraz odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych, oddala skargę.
W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 1996 rok (CIT-8) Spółka wykazała stratę w wysokości [...].
Przeprowadzona w Spółce przez Inspektora Kontroli Skarbowej kontrola obejmująca swoim zakresem rzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania należności budżetowych za 1996 i 1997 rok ujawniła szereg nieprawidłowości, w związku z czym organ l instancji decyzją
[...] z dnia [...] określił Spółce zobowiązanie w podatki, dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 1996 obejmujący okres od [...] do [...] w wysokości [...] oraz zaległość podatkową w tej same kwocie wraz z należnymi odsetkami.
W wyniku złożonego odwołania, Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] uchyliła powyższe rozstrzygnięcie w części i orzekła o istnieniu straty podatkowej w wysokość [...]. Decyzja ta na skutek złożonej skargi została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we W. (wyrok z dnia 24.04.2002r. sygn. akt l S.A./Wr 2794/99), a konsekwencją tego było z kolei uchylenie przez Izbę Skarbowa decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Organ l instancji po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego uznał, że:
- umowa sprzedaży zbiornika CO2 została zawarta w celu obejścia przepisów, podatkowych;
- zaniżono przychody z tytułu różnic kursowych: od należności zarachowanych w okresie zwolnienia dochodu od podatku, od należności zarachowanej w okresie, w którym dochód podlegał opodatkowaniu i od rozliczeń powstałych przy kompensacie rozrachunków;
- zawyżono koszty uzyskania przychodów z tytułu ujemnych różnic kursowych dotyczących zarachowanych kosztów okresu zwolnienia z opodatkowania oraz okresu, w którym dochód podlegał opodatkowaniu.
W związku z powyższymi ustaleniami decyzją Nr [...] z dnia [...] określono Spółce za badany okres stratę podatkową w wysokości [...] wraz z należnymi odsetkami od zaniżonych wpłat zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.
Nie zgadzając się z tą decyzją, Spółka działając przez pełnomocnika złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, zarzucając jednocześnie naruszenie:
- art.122 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego, '
- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 58 § 1 kodeksu cywilnego.
Ponadto Spółka, wobec różnicy wysokości straty podatkowej pomiędzy określoną w zaskarżonej decyzji, a określoną w decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] (uchylone przez NSA), zasugerowała, iż organ l instancji kwestionuje orzeczenia organu odwoławczego.
Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. po rozpatrzeń-odwołania jednostki na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego utrzymała w mocy decyzję organu l instancji, czemu dała wyraz w decyzji z dnia [...] Nr [...] - będącej przedmiotem niniejszej skargi
W skardze do NSA zarzucono:
Naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez:
- niewłaściwe interpretacji i zastosowanie art. 58 KC;
- niewłaściwą interpretację: art. 7 ust. 3 i art. 14 ust. Ust. 1 i 2 1 PDOP;
- pominięcie podstawowych zasad postępowania zawartych w: art. 122, art. 187 Ordynacji podatkowej - poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i tendencyjne rozważenie zebranego materiału.
W odpowiedzi naskarżę Izba Skarbowa wskazała, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy pozwala ustalić następujące fakty:
1. w oparciu o dokument odprawy celnej ostatecznej w przewozie SAD Nr [...] z [...] dokonanej przez Urząd Celny w P. Oddział l stwierdzono zakup od firmy B - zbiornika ciśnieniowego na na dwutlenek węgla. Wartość celną tego zbiornika przyjęto według
rachunku z dnia [...] o sygnaturze [...] wystawionego przez sprzedawcę. Wynosiła ona [...] x [...]/DEM= [...]
-[...]/DEM = [...] ([...]) (tabela kursów NBP z dnia [...] Nr [...]);
2. przywóz powyższego urządzenia na polski obszar celny zwolniony został od cła na podstawie przepisów art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 14.06.1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym - "...pod warunkiem nie odstępowania przez okres 3 lat";
3. do dokumentu odprawy celnej ówczesny zastępca Prezesa Zarządu Spółki złożył oświadczenie, iż "...urządzenia do produkcji napojów gazowanych w G. zostały zakupione ze środków własnych nie będą odsprzedane w ciągu 3 lat. Numer faktury: [...];
4. spółka nie ujęła zbiornika w ewidencji środków trwałych, traktując go jako obcy środek trwały, użytkowany na zasadach dzierżawy;
5. w aktach znajduje się również umowa dzierżawy zawarta pomiędzy firmą B a Spółką. Umowa nie ma daty i podpisana jest jedynie przez przedstawiciela firmy B, przedmiotem umowy, zawartej na okres 5 lat z mocą od dnia [...], była dzierżawa "urządzenia zaopatrującego w CO2." W umowie tej określono miesięczny czynsz dzierżawny na [...] oraz zapisano, iż urządzenie to "...pozostaje własnością B";
6. zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 75, póz. 445 z poźn. zm.) obrót towarowy z zagranicą polegający na czasowym przywozie środków produkcji (...) wydzierżawionych, wynajętych lub oddanych do użytkowania w celu prowadzenia działalności gospodarczej wymaga uzyskania pozwolenia przywozu Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą. Spółka takiego zezwolenia nie posiadała;
7. Spółka, wbrew obowiązkowi określonemu przepisami art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 28, poz. 127) nie zawiadomiła Urzędu Skarbowego w G. o zawarciu umowy dzierżawy zbiornika;
8. wyniki kontroli skarbowej przeprowadzonej przez Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w L. wywarły ten skutek, że Spółka wprowadziła przedmiotowy zbiornik do ewidencji środków trwałych z dniem [...]. Ustalono
bowiem, mając na uwadze przedstawione fakty, że w istocie Spółka nabyła ten zbiornik CO2 w systemie sprzedaży ratalnej - stąd też określenie jego wartości początkowej nastąpiło w następujący sposób: [...] (miesięczna rata spłaty) x 60 (miesięcy, zgodnie z umową) x [...] DEM/PLN (kurs z dnia odprawy celnej) = [...];
9. z dniem [...] dokonano aktualizacji wyceny środków trwałych, w wyniku czego wartość początkowa zbiornika wyniosła [...];
10. do [...] pomimo przyjęcia zbiornika do ewidencji środków trwałych, Spółka zaliczała w koszty uzyskania przychodów miesięczne raty ([...] DEM), traktując je jako opłaty z tytułu dzierżawy zbiornika;
11. w dniu [...] Spółka wystawiła fakturę VAT NR [...] na sprzedaż zbiornika CO2 firmie B z o.o. w K. (spółka-córka producenta tego zbiornika) za kwotę brutto [...] (netto [...] + [...] VAT). Dochód ze sprzedaży wyniósł [...];
12. w dniu [...] fakturą korygującą VAT nr [...] Spółka dokonała korekty sprzedaży zbiornika "z powodu nieodebrania towaru przez nabywcę". Skorygowano wartość brutto, netto i podatek VAT do zera;
13. w tym samym dniu tj. [...] Spółka wystawiła fakturę VAT Nr [...] na sprzedaż tego samego zbiornika dla tej samej firmy, ale ustalając nową, zdecydowanie niższą cenę - wartość brutto wyniosła [...] (netto [...]+[...]). Efektem przeprowadzonej korekty sprzedaży było powstanie straty na sprzedaży zbiornika w wysokości [...] ([...] wartość sprzedaży netto minus [...] -księgowa wartość netto nie umorzona);
14. w dniu [...] zawarta została umowa dzierżawy między firmą B a Spółką A na sprzedany uprzednio firmie B zbiornik CO2. Czynsz dzierżawny ustalono w wysokości [...]/m-c, ponadto Spółka zobowiązana została do zakupu CO2 od firmy B po cenie dwukrotnie wyższej od ceny rynkowej - cena rynkowa wynosiła [...]/kg a umówiona cena zakupu wynosiła [...]/kg, od dnia [...] zmieniona na [...]/kg;
15. w dniu [...]. Prezes Zarządu Spółki udzielił twierdzącej odpowiedzi na postawione przez Inspektora Kontroli Skarbowej pytanie: "czy fakt, iż Spółka nadal płaciła raty czynszowe za dzierżawę tego zbiornika dla firmy B , od której zbiornik został nabyty i z uwagi na saldo rozliczeń z tą firmą w kwocie [...] (por. pkt 13) - miał wpływ na ustaloną wartość sprzedaży (wyceny) w/w zbiornika w fakturze [...] z dnia [...]?". Prezes wyjaśnił ponadto, iż podstawą wyceny zbiornika i ustalenia jego ceny sprzedaży na fakturze VAT Nr [...] z dnia [...] był dokument SAD z 1992 r. podający wartość celną [...].
Z przedstawionych wyżej faktów wyraźnie wynika, zdaniem Izby Skarbowej, iż przedmiotowy zbiornik, poza tym, że był niezbędny dla prowadzonej przez Spółkę działalności, nigdy nie zmieniał miejsca, w którym go pierwotnie zainstalowano. Stanowiło to uzasadnioną podstawę do wyprowadzenia wniosku, że umieszczenie na fakturze zapisu przyczyny, dla której wystawiono fakturę korygującą (cyt..." nie odebranie towaru przez nabywcę") - mija się z prawdą, tym bardziej, że po wystawieniu nowej faktury na sprzedaż zbiornika za znacznie niższą kwotę, zbiornik ten również nie został odebrany przez nabywcę. Słusznie, zatem, powołując się na przepisy art. 58 Kodeksu cywilnego, uznano umowę sprzedaży zbiornika za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych, a konkretnie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stad uzasadnionym było wyłączenie, w oparciu o art. 15 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej, z kosztów uzyskania przychodów nie umorzonej wartości netto zbiornika w kwocie [...] oraz zmniejszenie na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy przychodów o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r., o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r.
Strona skarżąca zarzuca, iż organy podatkowe badając sprawę pod kątem obejścia przepisów podatkowych, nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, w tym woli stron umowy, jaka im przyświecała w chwili dokonania czynności prawnej. Z zarzutem tym w żaden sposób, zdaniem Izby Skarbowej, nie można się zgodzić, ponieważ organ kontrolny pismem z dnia 2002 r. zwrócił się z pytaniem do Spółki o wyjaśnienie powodów, dla których dokonano sprzedaży przedmiotowego zbiornika, dając w ten sposób wyraz chęci ustalenia faktycznej woli strony. Jednakże udzielona przez Spółkę odpowiedź nie tylko nie zawierała wyjaśnień na postawione pytania, ale wyjaśnienia te wręcz nie były zgodne ze stanem faktycznym, co udowodniono Spółce w piśmie z dnia [...] zawierającym odpowiedź na zastrzeżenia jednostki wniesione do protokołu z dnia [...]. Ponadto podkreślenia wymaga to, iż organ kontrolny wielokrotnie zwracał się na etapie przeprowadzania czynności kontrolnych o wyjaśnienie faktów związanych ze sprzedażą zbiornika po znacznie obniżonej cenie, jednakże ze złożonych wyjaśnień, w tym ze złożonych w dniu [...]. przez ówczesnego Prezesa Zarządu nie można uzyskać w żaden sposób logicznego uzasadnienia tej ceny.
Przy czym nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż w przedmiotowej kwestii winien mieć zastosowanie przepis art.14 ust.1 i 2 cyt. UPDOP.
Jak wyżej wskazano dokonana przez Spółkę transakcja sprzedaży przedmiotowego zbiornika CO stanowi obejście przepisów UPDOP zmierzające do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych okresach sprawozdawczych 1996 roku i za rok podatkowy 1996r. Zatem czynności związanych z powyższą transakcją jako czynności mające na celu obejście przepisów podatkowych, opierając się na postanowieniach art. 58 kodeksu cywilnego, zostały uznane za nieważne prawnie. Z tych też powodów wyłączono z kosztów uzyskania przychodów nie umorzoną wartość netto przedmiotowego zbiornika o kwotę [...] oraz zmniejszono przychody Spółki o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r. o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r. Zastosowanie w sprawie, co sugeruje strona skarżąca, art. 14 ust 1 i 2 UPDOP mogło nastąpić jedynie w sytuacji ważności powyższej czynności prawnej. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.
Strona przeciwna nie podzieliła także zarzutu skargi w zakresie zakwestionowanych różnic kursowych. W myśl bowiem postanowień art. 12 ust. 3 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania i dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał uzyskujący przychód oraz z zastosowania średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu. Analogicznie
powyższą zasadę stosuje się do kosztów, co jest unormowane w art. 15 ust. 1 tej ustawy.
Zasad tych nie można odnieść wprost do zobowiązań i należności powstałych w okresie zwolnienia podatkowego a zrealizowanych w okresie, w którym Spółka już nie korzysta z tego zwolnienia. W takim przypadku, kierując się unormowaniem art. 7 ust. 3 powyższej ustawy, jeżeli ujemna różnica kursowa od zobowiązań powstałych w okresie zwolnienia podatkowego została zarachowana w tymże okresie w części dotyczącej tego okresu tj. od dnia zarachowania, bądź ostatecznej wyceny do końca okresu zwolnionego, to w dacie zapłaty zobowiązania już w okresie opodatkowanym nie będzie stanowić kosztów uzyskania przychodów nie cała ujemna różnica (od daty powstania zobowiązania w okresie zwolnionym do daty zapłaty), lecz tylko ta część ujemnej różnicy kursowej, która obciążyła koszty finansowe okresu opodatkowanego.
Analogicznie przedstawia się sytuacja z dodatnimi różnicami kursowymi zarachowanymi w okresie zwolnienia od opodatkowania.
Odnośnie dodatniej różnicy kursowej powstałej przy kompensacie rozrachunków strona przeciwna podkreśla, iż Spółka zgodnie z § 29 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16.01.1996 r. w sprawie ogólnych zezwoleń dewizowych (MP Nr 6, poz. 73 z późn. zm.) dokonała kompensaty rozrachunków z tymi samymi kontrahentami w walucie obcej. Jednakże przy dokonywaniu wzajemnych potrąceń, pomimo, że nie następuje przepływ środków pieniężnych, to jednak różnice kursowe powstałe w wyniku przeliczenia kursów walut, na jakie opiewają wierzytelności, podlegają rozliczeniu w księgach rachunkowych według ogólnych zasad na podstawie wspomnianych wcześniej przepisów art. 12 ust. 3 i art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W konkluzji Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. nie znalazła podstaw do zmiany swego stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, w związku z czym wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2).
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar
sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w tym także na decyzje wydane na podstawie norm podatkowo-prawnych.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Rozpatrując przedmiotowe decyzje organów podatkowych Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ich zgodności z prawem.
Jak wynika z ustalonych w trakcie postępowania podatkowego faktów przedmiotowy zbiornik służył do gromadzenia gazu - dwutlenku węgla (CO2), który był niezbędny dla prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Został on nabyty od firmy B za kwotę [...] PLN. Skarżąca spółka nie ujęła zbiornika w ewidencji środków trwałych, traktując go
jako obcy środek trwały, użytkowany na zasadach dzierżawy. W aktach znajduje się umowa dzierżawy zawarta pomiędzy firmą B a Spółką. Umowa nie ma daty i podpisana jest jedynie przez przedstawiciela firmy B, przedmiotem umowy, zawartej na okres 5 lat z mocą od dnia [...], była dzierżawa "urządzenia zaopatrującego w CO2." W umowie tej określono miesięczny czynsz dzierżawny na [...] oraz zapisano, iż urządzenie to "...pozostaje własnością B";
W dniu [...] Spółka wystawiła fakturę VAT NR [...] na sprzedaż zbiornika CO2 firmie B z o.o. w K. (spółka-córka producenta tego zbiornika) za kwotę brutto [...] (netto [...] + [...] VAT). Dochód ze sprzedaży wyniósł [...]; W dniu [...] fakturą korygującą VAT nr [...] Spółka dokonała korekty sprzedaży zbiornika "z powodu nieodebrania towaru przez nabywcę". Skorygowano wartość brutto, netto i podatek VAT do zera. W tym samym dniu tj. [...] Spółka wystawiła fakturę VAT Nr [...] na sprzedaż tego samego zbiornika dla tej samej firmy, ale ustalając nową, zdecydowanie niższą cenę - wartość brutto wyniosła [...] (netto [...] + [...]VAT). Efektem przeprowadzonej korekty sprzedaży było powstanie straty na sprzedaży zbiornika w wysokości [...] ([...] wartość sprzedaży netto minus [...] -księgowa wartość netto nie umorzona). W dniu [...] zawarta została umowa dzierżawy między firmą B a Spółką A na sprzedany uprzednio firmie B zbiornik CO2. Czynsz dzierżawny ustalono w wysokości [...]/m-c, ponadto Spółka zobowiązana została do zakupu CO2 od firmy B po cenie dwukrotnie wyższej od ceny rynkowej.
Zbiornik ten, mimo że był przedmiotem umów o przeniesienie własności nigdy nie zmieniał miejsca, w którym go pierwotnie zainstalowano. Zasadnie organy podatkowe wyprowadziły z przedstawionego ciągu zdarzeń wniosek, że umieszczenie na fakturze zapisu przyczyny, dla której wystawiono fakturę korygującą (cyt..." nie odebranie towaru przez nabywcę") - mija się z prawdą, tym bardziej, że po wystawieniu nowej faktury na sprzedaż zbiornika za znacznie niższą kwotę, zbiornik ten również nie został odebrany przez nabywcę. Słusznie, zatem, powołując się na przepisy art. 58 Kodeksu cywilnego, uznano umowę sprzedaży zbiornika za zawartą w celu obejścia przepisów podatkowych, a konkretnie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Stad uzasadnione było wyłączenie, w oparciu o art. 15 ust. 1 cyt. ustawy podatkowej, z kosztów uzyskania przychodów nie umorzonej wartości netto zbiornika w kwocie [...] oraz zmniejszenie na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy przychodów o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r., o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r.
Sąd nie podziela zasadności zarzutu strony skarżącej o nie wyjaśnieniu stanu faktycznego, w tym woli stron umowy, jaka im przyświecała w chwili dokonania czynności prawnej. Należy zważyć, iż organy podatkowe starał się wyjaśnić powody, dla których dokonano sprzedaży przedmiotowego zbiornika, dając w ten sposób wyraz chęci ustalenia faktycznej woli strony. Jednakże udzielone przez Spółkę odpowiedzi nie tylko nie zawierała wyjaśnień na postawione pytania, ale wyjaśnienia te wręcz nie były zgodne ze stanem faktycznym. Organ kontrolny wielokrotnie zwracał się o wyjaśnienie faktów związanych ze sprzedażą zbiornika po znacznie obniżonej cenie, jednakże ze złożonych wyjaśnień, w tym ze złożonych w dniu [...] przez ówczesnego Prezesa Zarządu nie można uzyskać w żaden sposób logicznego uzasadnienia tak niskiej ceny.
Przy czym nie można zgodzić się z zarzutem strony skarżącej, iż w przedmiotowej kwestii winien mieć zastosowanie przepis art.14 ust.1 i 2 cyt. UPDOP.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że przychodem ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy, z zastrzeżeniem ust. 4, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten ustala urząd skarbowy w wysokości wartości rynkowej. W ustępie 2 postanowiono, że wartość rynkową nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia zawarcia umowy sprzedaży.
Jak wyżej wskazano istniały podstawy do uznania, że dokonana przez Spółkę transakcja sprzedaży przedmiotowego zbiornika CO2 stanowiła obejście przepisów UPDOP zmierzając do zmniejszenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych okresach sprawozdawczych 1996 roku i za rok podatkowy 1996r. Zasadnie zatem czynności związane z powyższą transakcją, jako mające na celu obejście przepisów podatkowych, zostały uznane za nieważne - na podstawie art. 58 KC. Konsekwencją powyższych ustaleń było wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów nie umorzoną wartość netto przedmiotowego zbiornika o kwotę [...] oraz zmniejszenie przychodów Spółki o kwotę [...] za okres od stycznia do marca 1996 r. o kwotę [...] za okres od kwietnia 1996 r. do marca 1997 r. Zastosowanie w sprawie, jak to sugerowała strona skarżąca, przepisu art. 14 ust 1 i 2 UPDOP mogło nastąpić jedynie w sytuacji ważności powyższej czynności prawnej, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Sąd nie podzielił także zarzutu skargi w zakresie zakwestionowanych różnic kursowych. W myśl bowiem postanowień art. 12 ust. 3 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeżeli przychody wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich uzyskania i dniem faktycznego otrzymania występują różne kursy walut, przychody te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu kupna walut z dnia faktycznego otrzymania przychodów, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał uzyskujący przychód oraz z zastosowania średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia uzyskania przychodu. Analogicznie powyższą zasadę stosuje się do kosztów, co jest unormowane w art. 15 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia poniesienia kosztu. Jeżeli koszty wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich zarachowania i dniem zapłaty występują różne kursy walut, koszty te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu sprzedaży walut z dnia zapłaty, ustalonego przez bank dewizowy, z którego usług korzystał ponoszący koszt, oraz z zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zarachowania kosztów.
Zasad tych nie można odnieść wprost do zobowiązań i należności powstałych w okresie zwolnienia podatkowego a zrealizowanych w okresie, w którym Spółka już nie korzysta z tego zwolnienia. W takim przypadku, kierując się unormowaniem art. 7
ust. 3 powyższej ustawy, jeżeli ujemna różnica kursowa od zobowiązań powstałych w okresie zwolnienia podatkowego została zarachowana w tymże okresie w części dotyczącej tego okresu tj. od dnia zarachowania, bądź ostatecznej wyceny do końca okresu zwolnionego, to w dacie zapłaty zobowiązania już w okresie opodatkowanym nie będzie stanowić kosztów uzyskania przychodów nie cała ujemna różnica (od daty powstania zobowiązania w okresie zwolnionym do daty zapłaty), lecz tylko ta część ujemnej różnicy kursowej, która obciążyła koszty finansowe okresu opodatkowanego.
Analogicznie przedstawia się sytuacja z dodatnimi różnicami kursowymi zarachowanymi w okresie zwolnienia od opodatkowania.
W konkluzji - Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przy wydawaniu kwestionowanych decyzji i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło