I SA/Wr 1279/13

Wrocław, dnia 22 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w N. w upadłości układowej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za kwiecień 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. A sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie A sp. z o.o. w upadłości układowej, zwana dalej spółką), reprezentowana przez radcę prawnego W. Z., wniosła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]. Natomiast wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] września 2013 r. a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...] listopada 2013 r., odmówiono spółce prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Zażalenie na to ostatnie rozstrzygnięcie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1529/13. Następnie postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odrzucił skargę spółki wobec jej nieopłacenia. Spółka, pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r., wywiodła od wskazanego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną a w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100,00 złotych, wystąpiła ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację podniesioną w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy, mianowicie: że wejście w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniło całkowicie warunki prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych, obecnie można ją kontynuować w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Jeśli zaś nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r. Spółka wskazała, że powyższa zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. W rezultacie jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010 a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona eksploatuje obecnie [...] automatów, to jest 7% automatów funkcjonujących do dnia 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie ww. automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce ani za granicą. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł a wysokość straty za ostatni rok obrotowy – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch ujawnionych rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł. Nadto na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych oraz deklaracji VAT-7 za wymienione miesiące oraz innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych za okres od dnia [...] lutego do dnia [...]maja 2014 r. wraz z deklaracjami VAT-7 za wskazane miesiące 2014 r. Postanowieniem z 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego rozstrzygnięcia spółka wniosła sprzeciw, wskazując, że okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest ogłoszenie jej upadłości, co oznacza, że nie jest ona w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań. Wykazane przez nią wielomilionowe obroty stanowią jedynie wartość księgową i stanowią sumę wszystkich wpłat do automatów eksploatowanych na terenie całego kraju. Ponadto wielkość wpływów do spółki skorygowana musi zostać o miesięczną wartość podatku od gier wynoszącą około 600.000,00 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznawaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ciężar dowiedzenia swojej szczególnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w dochodzonym zakresie leży po stronie wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 226/14). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w na tyle szczególnej sytuacji materialnej, że opłacenie przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 złotych przekracza jej aktualne możliwości finansowe. Oceniając sytuację materialną spółki Sąd oparł się na dokumentach znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy jak i skorzystał z materiałów, które zostały zgromadzone w aktach innych spraw skarżącej (w tym w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 1255/13). Podkreślić należy, że spółka pomimo wezwania nie przedłożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień, maj 2014 r. bądź też innego rodzaju dokumentów uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Jednakże z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi w marcu, kwietniu i maju 2014 r. na kwoty odpowiednio: 3.982.066,00 zł, 3.569.530,00 zł i 3.025.122,00 zł. Na dwóch rachunkach bankowych, z których jeden nie był faktycznie wykorzystywany w bieżącym obrocie, w okresie luty – maj 2014 r. suma obciążeń wyniosła łącznie 660,00 zł, zaś suma uznań 7.735,12 zł. Z powyższego można wywnioskować, że spółka pomimo ogłoszenia upadłości prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przekraczających miesięcznie kwotę 3.000.000,00 zł. Jednocześnie odnosząc wskazaną wartość do stanu rachunków bankowych, stwierdzić należy, że oświadczenie skarżącej o sytuacji materialnej nie może zostać uznane za w pełni wiarygodne, gdyż transakcje związane z prowadzoną działalnością nie były dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych podanych przez wnioskodawczynię. Wymaga podkreślenia, że deklarowana przez nią kwota 600.000,00 zł z tytułu miesięcznych należności związanych z podatkiem od gier w żaden sposób nie została udokumentowana. Transakcje takie nie zostały również ujęte w historii rachunków bankowych posiadanych przez stronę. Mając powyższe na uwadze Sąd, wobec niepełnych danych o stanie materialnym skarżącej, oparł się jedynie na informacjach wynikających z przedłożonych dokumentów z zastrzeżeniem o ich niepełnej wiarygodności i miarodajności. Zaniechanie przedstawienia pozostałych dokumentów źródłowych (bilans oraz rachunek zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r.) znacznie utrudniły Sądowi realną ocenę jego możliwości uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. W przypadku, gdy Sąd w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, to jest korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca jest zobowiązany do uczynienia zadość takiemu wezwaniu. Zatem wybiórcze realizowanie wezwania, a tym bardziej jego ignorowanie, podważa wiarygodności strony i uzasadnia oddalenie wniosku. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu wątpliwości czy niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi wnioskodawcy, wnioskodawca taki powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 75/14; 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 76/14). Znaczna wartość obrotu gospodarczego wynikająca z deklaracji VAT – 7, przekraczająca miesięcznie kwotę 3.000.000,00 złotych a także wartość posiadanych środków trwałych w kwocie 4.657.599,66 złotych, pozwalają na stwierdzenie, że spółka jest w stanie uiścić kwotę 100,00 złotych z tytułu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, nawet wówczas gdy jest lub będzie zobowiązana do jej zapłaty także w innych postępowaniach sądowych. Okolicznością istotną, mającą wpływ na niniejsze rozstrzygnięcie, jest również fakt, że strona w żaden sposób nie wykazała nie tylko, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, ale także, że nie może zdobyć odpowiednich środków finansowych na ich pokrycie. W treści wniosku nie znalazły się bowiem informacje o ewentualnym zobowiązaniu wspólników do dopłat przewidzianych w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) czy też staraniach podejmowanych w celu uzyskania pożyczek lub kredytów. W szczególności samoistną okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie może być ogłoszenie wobec spółki upadłości. Bowiem, co wynika również ze sprzeciwu skarżącej, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, czyniąc wielokierunkowe starania by uniknąć sytuacji, w której utraci możliwość wykonywania jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Zauważyć jednocześnie należy, że w stosunku do spółki ogłoszona została upadłość układowa nie zaś likwidacyjna a zatem istnieją uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że w wyniku podejmowanych działań zmierzających do zawarcia a następnie skutecznego wykonania układu spółka odzyska prawo do swobodnego zarządzania majątkiem i rozporządzania jego składnikami. Skoro zatem w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała taka sytuacja, w której skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na zakończenie należy podkreślić, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14) Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie