I SA/Wr 1280/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Asesor WSA Anetta Chołuj (spr.), Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Anna Kruś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 200 (dwieście) zł na rzecz skarżącego tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...], J. B. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem o udzielenie, w trybie art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 z późn. zm.) - dalej w skrócie: Op, interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. W pismach przedstawił następujący stan faktyczny: W [...] nabył, w drodze darowizny od matki nieruchomość gruntową podzieloną na [...] działek budowlanych, które następnie przeznaczył na sprzedaż w celu uzyskania środków finansowych na budowę domu jednorodzinnego. Od [...] do chwili obecnej dokonał sprzedaży [...] działek: [...] w roku [...] i [...] w [...]., obecnie planowana jest sprzedaż ostatniej [...] działki. Wnioskodawca uważa, iż w związku z tą sprzedażą nie powinien płacić podatku od towarów i usług, gdyż sprzedaż majątku prywatnego przez osobę fizyczną nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 14a §1 i §4 Op, stwierdził, że stanowisko podatnika przedstawione we wniosku jest błędne. Sprzedaż gruntu, zgodnie z art.5 ust.1 pkt 1, art.7 ust 1 i art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz.535 z późn. zm.)- dalej w skrócie ustawa o VAT, uważana jest za dostawę towaru i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli jest realizowana przez podatnika w ramach działalności gospodarczej. Organ, wskazując na art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT wyjaśnił, iż podatnikami podatku od towarów i usług są osoby prawne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy. W ocenie organu o kwestii częstotliwości nie decyduje czasookres wykonywania czynności ani tez ilość dokonywanych transakcji, lecz decydującym kryterium jest fakt powtarzalności czynności. Organ powołał też art. 4 Dyrektywy, który określa, że podatnikiem jest każda osoba wykonująca samodzielnie w dowolnym miejscu działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel czy rezultaty takiej działalności. Wyjaśnił także organ, iż do podatników dokonujących dostawy terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę, zgodnie z art. 113 ust.13 pkt1 lit.d ustawy o VAT nie stosuje się także zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 113 ust.1 i 9 tej ustawy. W ocenie organu sprzedaż działek, jako dostawa gruntu podlega opodatkowaniu 22% podatkiem od towarów i usług. Ze stanowiskiem tym J. B. nie zgodził się i w zażaleniu wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.. W uzasadnieniu zażalenia J. B. wskazał, że sprzedaży gruntu nie można przypisać znamion działalności gospodarczej. Wskazał, że działalność gospodarcza związana jest z profesjonalnym obrotem i wykonywana jest przez podmioty wymienione w ustawie. Nie można od oderwanego od kontekstu normy prawnej użytego w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT sformułowania "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania w sposób częstotliwy" budować samodzielnej definicji działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., po rozpoznaniu zażalenia, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. art.14b § 5 pkt 1 Op, odmówił zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w postanowieniu. Dodatkowo podkreślił, iż w myśl art.15 ust.2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców oraz rolników również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Takie czynności są charakterystyczne dla przedsięwzięć realizowanych w ramach działalności gospodarczej, wykraczające poza zwykłe czynności konieczne dla zbycia składników majątku osobistego. Przedstawiony we wniosku stan faktyczny, w ocenie organu, wskazuje, iż sprzedaż działek dokonana została w okolicznościach wskazujących na zamiar dokonywania czynności w sposób częstotliwy, co stanowi przesłankę do uznania tej sprzedaży, jaki planowanej za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. I będą podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług zgodnie z art.5 ust. 1 pkt 1 w związku z art.2 pkt 6 ustawy o VAT. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. B. nie zgodził się z interpretacja przepisów prawa podatkowego zawartą w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w zażaleniu, uważa bowiem, że jest ono zbieżne z aktualnym rozstrzygnięciem dokonanym przez Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt I FSK 603/06. Zdaniem skarżącego według Sądu uzasadnione jest wykluczenie osób fizycznych z grona podatników, nawet jeżeli wykonują czynności dostawy towarów, jeśli dokonują sprzedaży majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży. W opinii skarżącego Sąd zwrócił uwagę, że podstawową zasadą podatku od towarów i usług jest zasada neutralności tego podatku dla podatnika, co oznacza, że musi on mieć zagwarantowaną możliwość odzyskania podatku naliczonego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi należy stwierdzić, iż stan faktyczny nie jest w niniejszej sprawie sporny w jakimkolwiek zakresie. Skarżący kwestionuje podstawy do opodatkowania w zakresie podmiotowym, zarzucając, iż nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług w związku ze sprzedażą gruntu nabytego w drodze darowizny przed wieloma laty. Określenia, kto jest podatnikiem podatku od towarów i usług, ustawodawca dokonał w dziale III ustawy o VAT (art.15 - art.17). Podatnikiem podatku od towarów i usług, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel, czy też rezultat takiej działalności. Dla celów podatku od towarów i usług działalność gospodarcza, zgodnie z art.15 ust.2 ustawy o VAT, obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub innych usługodawców, w tym również podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, jak również działalność osób wykonujących wolne zawody, także wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonały błędnej wykładni definicji działalności gospodarczej zawartej w art.15 ust.2 ustawy o VAT. Przyjęły bowiem, że sam zamiar kilkukrotnego wykonywania czynności wymienionych w art.5 ustawy o VAT nadaje podmiotowi status podatnika podatku od towarów i usług, zobowiązanego do zapłaty podatku od tych czynności. Organy podatkowe pominęły jednak istotną okoliczność, iż w obecnym brzmieniu przepisu, podatnikiem jest osoba działająca w charakterze: producenta, handlowca, usługodawcy. Dokonując wykładni art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT, organy obu instancji, z oderwanego od kontekstu normy prawnej sformułowania "również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania w sposób częstotliwy" zbudowały samodzielną definicję działalności gospodarczej. Wywodząc, iż podatnikiem VAT jest osoba fizyczna, dokonująca czynności wymienionych w art. 5 ustawy o VAT, także jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy. Z uwagi na odmienne brzmienie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i nieobowiązującej już ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, należy z dużą ostrożnością korzystać z orzecznictwa wypracowanego na gruncie ustawy z 8 stycznia 1993 r. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe odwołują się w istocie do definicji i orzecznictwa sądów administracyjnych, dotyczących art.5 ust.1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. 1993 r. Nr 11, poz. 50 ze zm.) nie dostrzegając, że definicja zawarta w art.15 ust.1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku VAT znacząco różni się w tym zakresie. Zgodnie z art. 5 ustawy o VAT z dnia 8 stycznia 1993r. podatnikiem był podmiot (osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej lub osoba prawna) wykonujący czynności opodatkowane (wymienione w art.2 tej ustawy) w okolicznościach wskazujących na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy. Obowiązująca obecnie ustawa o VAT status podatnika podatku od towarów i usług nadaje podmiotom wykonującym samodzielną działalność gospodarczą rozumianą jako działalność producentów, handlowców, usługodawców (także rolników, podmiotów pozyskujący zasoby naturalne oraz wykonujących wolne zawody) również wówczas, gdy wykonali oni czynność jednorazowo, w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Podmiot, który jest producentem, handlowcem, usługodawcą, pozyskującym zasoby naturalne, rolnikiem lub osobą wykonującą wolny zawód, nawet jeśli wykona tylko jedną czynność mając zamiar wykonywania tych czynności w sposób częstotliwy, zgodnie z art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT, staje się podatnikiem podatku od towarów i usług niezależnie od tego, czy po wykonaniu tej jednej czynności ostatecznie zaprzestanie wykonywania dalszych czynności. Wykonanie przez podmiot czynności wymienionej w art.5 ustawy o VAT (w tym odpłatnej dostawy towarów), nie jest wystarczającą przesłanką do jej opodatkowania podatkiem od towarów i usług, gdyż warunkiem opodatkowania jest, aby podmiot taki działał w charakterze podatnika tj. podmiotu wykonującego samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art.15 ust.1 i 2 ustawy o VAT. Należy także wskazać na definicję podatnika zawartą w art.4 VI Dyrektywy Rady w szczególności art.4(3), który umożliwia państwom członkowskich rozszerzenie kręgu podatników o osoby, które sporadycznie przeprowadzają transakcje związane z działalnością, określoną w art.4(2) VI Dyrektywy Rady, (działalność producentów handlowców i usługodawców) w szczególności: - dostawy, przed pierwszym zasiedleniem, budynków lub części budynków i gruntu, na którym stoją, - dostawy działek budowlanych. Czynności te nie mogą być jednak uznane za działalność gospodarczą w rozumieniu art.4(2) VI Dyrektywy Rady - przepis powyższy daje państwom członkowskim uprawnienie do rozszerzenia kręgu podatników VAT również na osoby sprzedające swój prywatny majątek nieruchomy nie będące "handlowcami". Polski ustawodawca nie wprowadził takiego rozwiązania i nie rozszerzył kręgu podatników o podmioty, nie będące podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, dokonujące transakcji, których przedmiotem są nieruchomości (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wr 830/06). Zasadnie zatem skarżący twierdzi, iż w przedstawionym stanie faktycznym, nie można przypisać mu cech handlowca. Nie nabył bowiem towaru (gruntu) w celu jego zarobkowej odsprzedaży, a podjęte czynności zmierzały jedynie do sfinalizowania sprzedaży osobistego majątku, nigdy nie wykorzystywanego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponieważ na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług podatnikiem tego podatku jest producent, handlowiec i usługodawca brak podstaw do uznania, że skarżący spełnił warunki, aby uznać go za podatnika podatku od towarów i usług, tym samym brak podstaw do opodatkowania dokonywanych przez niego transakcji. Sprzedaż nawet kilkukrotna, przedmiotów z majątku prywatnego osoby fizycznej, które nie są związane z działalnością gospodarczą oraz nie były nabyte w celu ich odsprzedaży nie ma charakteru handlowego i nie podlega opodatkowaniu (por. J. Zubrzycki, Leksykon VAT 2006, Tom I, UNIMEX, Wrocław 2006, s.349-350). Czynności podlegające, co do zasady, opodatkowaniu, wykonane przez podmiot niewystępujący, w tym przypadku, w charakterze podatnika pozostają poza zakresem opodatkowania (por. art.2(1) VI Dyrektywy; wyrok ETS w sprawie C-291/92 pomiędzy Dieter Armbrecht a Finanzamt Ulzen). Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 24 kwietnia 2007r. (sygn. akt FSK 630/06, niepubl.) i 29 października 2007r. (sygn. akt I FPS 3/07), wskazując, że jeżeli osoba niebędąca przedsiębiorcą sprzedaje majątek osobisty, który nie był nabyty dla celów działalności gospodarczej, nie można traktować jej jak podatnika prowadzącego działalność gospodarczą i żądać rozliczenia podatku VAT od tej sprzedaży. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzją i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jako naruszające przepisy prawa materialnego w zakresie wpływającym na wynik sprawy.