I SA/Wr 1283/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że nie posiada środków na ich opłacenie z powodu zabezpieczenia spornego zobowiązania podatkowego w VAT i przeznaczania na jego spłatę środków uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Ponadto spłaca zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 14.000 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem (ur. w 1988 r.), jego majątek tworzą: magazyn i sklep w L. oraz samochód marki Mercedes, rocznik 2003. Z działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznych dochód w kwocie 5.000 zł. Syn, będący studentem, nie posiada majątku ani dochodów. Do wniosku załączona została kopia postanowienia organu egzekucyjnego z 8 października 2012 r. o zwolnieniu z zajęcia egzekucyjnego rachunku bankowego w zamian za regularną spłatę zaległości w miarę posiadanych środków pieniężnych i zabezpieczeniu zobowiązania przez zajęcie ruchomości, tj. samochodu Mercedes [...]. Z dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że wnioskodawca w 2011 r. uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1.312.532,32 zł, odnotowując dochód w kwocie 41.419,62 zł. W miesiącach sierpniu, wrześniu i października 2012 r. jego przychód łącznie wyniósł 331.398,24 zł, a poniesiona strata – 24.464,35 zł. Wydruki z czterech rachunków bankowych potwierdzają spłatę kredytów (dwa z nich udokumentowane zostały harmonogramem spłat), transakcje związane z działalnością gospodarczą, transakcje zakupów w internetowym serwisie aukcyjnym, przelewy na rachunek syna, opłaty za telewizję kablową za syna oraz liczne wypłaty gotówki z bankomatów, w łącznych kwotach miesięcznych około 20.000- 40.000 zł. Wnioskodawca oświadczył, że jego miesięczne wydatki obejmują opłaty (około 600 zł), żywność (około 1.500 zł), środki higieny (300 zł), lekarstwa (50 zł), alimenty na byłą żonę (1.000 zł – kwota potwierdzona na wydrukach rachunku bankowego). Powyższe wydatki pokrywane są z dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Ponadto spłaca raty kredytowe w łącznej kwocie 15.700 zł oraz zobowiązanie podatkowe w ratach po 10.000 zł. Te koszty z kolei pokrywane są z odpisów amortyzacyjnych w firmie skarżącego. Dodał, iż do, który jest jego miejscem zamieszkania, jest domem rodzinnym i po śmierci ojca jest jego współwłaścicielem w 1/16 części. Wpis od skargi został wyznaczony na kwotę 215 zł. Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną rozpoznania wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwrócić należy uwagę, że instytucja prawa pomocy, w tym zwolnienia od kosztów sądowych, ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie wskazuje na to, aby poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie skutkowało uszczerbkiem na wydatkach związanych z koniecznym (a więc związanym z zaspokojeniem podstawowych potrzeb socjalnych) utrzymaniem. Przede wszystkim wskazać trzeba, że wpis od skargi, wyznaczony na kwotę 215 zł, stanowi zwykle w postępowaniu przed sądami administracyjnymi najwyższy koszt sądowy. Uzasadnione jest zatem przyjęcie tej kwoty za punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżący zaś uzyskuje bardzo wysokie przychody z działalności gospodarczej (w 2011 r. ponad 1.300.000 zł, w 2012 r. do września ponad 800.0000 zł). Fakt jednoczesnego odnotowania niskiego dochodu lub nawet straty jest tylko skutkiem ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodów. Świadczy też o tym, że skarżący dysponował środkami na ponoszenie tych kosztów. Poza tym zauważyć należy, że nadwyżka kosztów nad przychodem skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Uzyskiwanie niskiego dochodu nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Poza tym, już z oświadczenia o ponoszonych miesięcznie wydatkach i źródłach ich pokrywania wynika, że wnioskodawca mógł poczynić rezerwy na poczet przyszłych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że skarga, datowana na 3 września 2012 r., wniesiona została 10 września 2012 r. Wobec tego najpóźniej od daty jej wniesienia skarżący winien spodziewać się konieczności ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie i zmierzać do ograniczenia wydatków budżetu domowego do niezbędnego minimum. Zakładając nawet, że faktycznie skarżącemu do dyspozycji pozostaje miesięcznie 5.000 zł, to przy wydatkach, które łącznie wynoszą około 3.500 zł, możliwe było poczynienie oszczędności w kwocie 1.500 zł. Zatem na dzień wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawca mógł dysponować oszczędnościami w wysokości 3.000 zł. Jeśli chodzi o spłacane zobowiązania wobec banków i Urzędu Skarbowego, to raty kredytowe oraz zobowiązanie podatkowe – jak wskazał skarżący – są spłacane z kwot odpisów amortyzacyjnych, a więc nie powinny być uwzględnianie w strukturze wydatków budżetu domowego. Zauważyć też trzeba, że jeżeli kredyty zostały zaciągnięte na działalność gospodarczą, część odsetkowa rat stanowi koszt uzyskania przychodów. Natomiast rata leasingowa w całości jest kosztem podatkowym. Ponadto, w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, dane wynikające z wydruków rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą poddają w wątpliwość zdeklarowaną przez wnioskodawcę miesięczną kwotę dochodu 5.000 zł, którą należy rozumieć jako środki pozostające wyłącznie do jego dyspozycji, poza działalnością gospodarczą. Wskazują na to w pierwszej kolejności przelewy dokonywane na rachunek syna następujących kwot: w sierpniu 2012 r. łącznie 2.460 zł, we wrześniu 2012 r. 2.800 zł, w październiku 1.500 zł. Syn, jak podał wnioskodawca, jest studentem pozostającym z ojcem we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie wyjaśnił, czy syn mieszka z nim, czy studiuje w innej miejscowości w systemie dziennym. Sądząc po kwocie wydatków miesięcznych na żywność (1.500 zł), przyjąć by należało, że mieszka razem z ojcem. W takiej sytuacji niezrozumiałym jest wpłacanie na jego rachunek powyższych kwot i jednocześnie ubieganie się o zwolnienie w niniejszej sprawie od kosztów sądowych. Poza tym, wartość powyższych wpłat wskazuje, że wnioskodawca ma do swojej dyspozycji wyższe kwoty niż zdeklarowane 5.000 zł. Dalej, należy zwrócić uwagę, że skarżący w każdym z ostatnich trzech miesięcy (sierpień, wrzesień, październik) wypłacał z rachunku firmowego gotówkę w kwotach łącznych po około 40.000 zł. Wobec tego i z tej okoliczności wywieść należy, że był w stanie poczynić rezerwy na opłacenie kosztów sądowych, które – z uwagi, że są formą daniny publicznej – winny być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym Reasumując, wnioskodawca wykazał, że ma możliwości finansowe, aby opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie, bez jakiegokolwiek uszczerbku koniecznego utrzymanie swojego i syna. Powyższa ocena jego możliwości płatniczych pozostaje aktualna również przy uwzględnieniu faktu, iż skarżący obowiązany jest jednocześnie ponosić koszty w sprawie o sygn. I SA/Wr 1244/12, dotyczącej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.