I SA/Wr 1310/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 postanawia odmówić przywrócenia terminu. Listem poleconym nadanym w dniu 2 kwietnia 2012 r. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu P.K. przesłał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 12 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, które zostało doręczone w dniu 20 marca 2012 r. profesjonalnemu pełnomocnikowi (adwokatowi) strony skarżącej. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że postanowienie Sądu z dnia 12 marca 2012 r. otrzymała dopiero w dniu 27 marca 2012 r. z prośbą o ustosunkowanie się do jego uzasadnienia, jednak na skutek problemów związanych z kontaktem z osobą prowadzącą "finanse" jej firmy nie była w stanie zebrać dokumentacji na potrzeby zarzutów mających być podstawą zażalenia. Wywiodła strona także, iż uchybiła swemu obowiązkowi bez swojej winy, lecz na skutek nierzetelności osób trzecich. W uzasadnieniu zażalenia od postanowienia Sądu z dnia 12 marca 2012 r. wnioskodawca wywiódł, że przedłożone dla poparcia wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje i dokumenty są wystarczające dla udzielenia mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Sąd w pierwszej kolejności bada, czy istniał powód jego złożenia, tzn., czy czynność w postępowaniu sądowym, której dotyczy, została dokonana z uchybieniem przewidzianego dla niej w ustawie terminu. W drugiej kolejności weryfikacji podlega wystąpienie podstaw do uwzględnienia żądania strony. Stosownie do art. 194 § 2 w związku z art. 198 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012r. poz. 270) zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia. Z akt sprawy wynika, iż stanowiące przedmiot zażalenia postanowienie Sądu z dnia 12 marca 2012 r. zostało doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 marca 2012 r. Zgodnie dyspozycją normy prawnej wynikającej z art. 83 § 1 ustawy procesowej terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, to jest regulacji zawartej w art. 110 - 115 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Po myśli przepisu art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Zatem termin do wniesienia zażalenia rozpoczynał bieg w dniu 21 marca 2012 r. i kończył się z upływem dnia 27 marca 2012 r. Tymczasem przedmiotowy środek odwoławczy został wniesiony do Sądu w dniu 2 kwietnia 2012 r., tj. 5 dni po zakreślonym terminie, a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Przepisy art. 86 i 87 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Zarówno w literaturze prawniczej jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego choćby niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku, i że nie można za winę poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970 r., str. 136). Akcentuje się też, iż przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989 r. t. I, str. 274), a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwia wyręczenie przez inną osobę, powódź, pożar. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1676/99 POP 2002/6/148) stwierdził, iż nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób - w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika - wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1999 r. sygn. akt I PKN 76/99. Na uwzględnienie zasługuje również stanowisko, wedle którego to skarżącego obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zlecił pomoc prawną (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1571/95), a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań - tak pozytywne, jak i negatywne - obciążają reprezentowanego (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1144/97 i wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1345/95). To bowiem strona skarżąca winna dochować przy doborze pełnomocnika staranności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 110/04 i FZ 133/04). W świetle powyższych wywodów Sąd stwierdza, iż żaden z argumentów przedstawionych w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie prowadzi do uprawdopodobnienia braku winy strony (jej pełnomocnika) w uchybieniu terminu przewidzianego przez ustawodawcę dla tej czynności procesowej. Mając na uwadze powyższe wywody należało stwierdzić, iż na podstawie przedstawionych we wniosku okoliczności nie sposób przyjąć uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu zakreślonego dla wniesienia zażalenia. Okoliczności wskazane w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku dotyczą bowiem sposobu postępowania osób, tj. adwokata i osoby prowadzącej księgowość działalności gospodarczej P.K., za których wybór i ustalenie zasad wykonywania usług i pracy odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Dlatego podnoszona nierzetelność tych osób w wykonywaniu usług lub pracy na rzecz skarżącego nie może być przyjęta jako podstawa uprawdopodobnienia braku jego winy w uchybieniu terminu. Wybór tych osób i organizacja współpracy z nimi obciąża bowiem dokonującego tego wyboru i ustalającego zasady tej współpracy wnioskodawcę. Również treść akt sprawy nie pozwala natomiast stwierdzić, iż strona nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Na marginesie powyższych stwierdzeń wypada zaznaczyć, że jako jeden z powodów uchybienia terminu P.K. wskazał konieczność skompletowania dokumentacji na potrzeby zarzutów zażalenia. Jednocześnie wraz z tym zażaleniem nie przesłał skarżący żadnych dokumentów, natomiast w jego uzasadnieniu wskazał na wcześniejsze wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu oznacza to, że wywiedziony we wniosku powód uchybienia terminu w rzeczywistości nie istniał. W konsekwencji Sąd zobligowany był uznać, iż w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie została zrealizowana przesłanka określona w art. 87 § 2 ustawy procesowej, od której zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 zd. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.