I SA/Wr 1315/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński (sprawozdawca), Protokolant Jolanta Fiedorowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 września 2006 r. sprawy ze skargi L. i J. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok oddala skargę W dniu [...] J. i L. B. jako właściciele działki nr [...] we wsi Z. zawarli umowę użyczenia gruntu rolnego z A w W., Regionalnym Oddziałem [...] we W.. Zgodnie z umową przedmiot użyczenia był niezbędny do wybudowania gazociągu wysokiego ciśnienia o średnicy [...] relacji C. – W. na głębokości [...]. Nie uniemożliwiało to użyczającym korzystania z gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego, to jest na cele rolne z wyłączeniem niektórych upraw. W § 4 umowy przewidziano, że inwestor wypłaci kwotę [...] tytułem odszkodowania za wynikające z przepisów prawa ograniczenia możliwości korzystania z gruntu na cele budowlane, to jest zakazu budowy w strefie ochronnej gazociągu w pasie o szerokości [...] (po [...] od osi gazociągu) o łącznej powierzchni [...] oraz rolne w zakresie zakazu niektórych upraw. W zeznaniu podatkowym za rok 2004 złożonym wspólnie przez małżonków B. w dniu [...] wykazali oni należny podatek po odliczeniach wydatków mieszkaniowych i składek na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...]. W dniu [...] L. i J. B. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok w kwocie [...], złożyli też następnie stosowną korektę zeznania podatkowego. Powołali się przy tym na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) otrzymanych przez osoby fizyczne w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. (Dz. U. nr 82, poz. 752). Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] nr [...] powołując się na art. 207, 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej odmówił stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty podnosząc, że ani przepisy art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.) ani przepisy wskazanego przez podatników rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. nie przewidywały zwolnienia otrzymanego przez nich odszkodowania od podatku, a decyzję tę Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy swoją decyzją z dnia [...] nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. L. i J. B. wnieśli o uchylenie decyzji, podtrzymując zarzuty ze swego odwołania i stwierdzając, że przy jej wydaniu naruszono art. 121 § 1, 122, 125 § 1, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i brakiem wystarczającej wnikliwości przy ocenie dowodów, art. 234 Ordynacji w związku z wydaniem decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, art. 200 § 1 Ordynacji przez niezapoznanie strony z materiałem dowodowym oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. przez jego niewłaściwą interpretację i nie wzięcie pod uwagę treści art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.) zaliczającego budowę urządzeń gazowych do kategorii podlegającej zaniechaniu poboru podatku. Nie wzięto też pod uwagę, że w istocie ustanowiono służebność gruntową. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że kwota wypłacona małżonkom B. jest odszkodowaniem za utratę możliwości przekształcenia działki rolnej na budowlaną o znaczenie wyższej wartości i nie dotyczy jej żaden z trzech tytułów, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r., uprawniających organy podatkowe do zaniechania poboru podatku. Inwestycja A S.A. była niewątpliwie budową urządzeń infrastruktury technicznej zgodnie z art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ale to samo przez się nie wystarczało do zwolnienia z podatku. Zawartej umowy użyczenia nie można też traktować jako ustanowienia służebności gruntowej, która może zgodnie z art. 285 § 1 k.c. być ustanowiona na rzecz właściciela innej nieruchomości, a takim nie była Spółka Akcyjna A w W. Nie został również naruszony zakaz wydania przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony, o którym mowa w art. 234 Ordynacji podatkowej, gdyż zaskarżona decyzja utrzymała tylko w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 200 Ordynacji podniesiono, że zarówno organ I instancji postanowieniem z dnia [...], jak i organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...], wyznaczyły stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku. Po myśli art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, powołanej wyżej wolne od podatku dochodowego są w szczególności otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód. Z kolei § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów), wydanego na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stanowi, iż zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów (przychodów) z tytułu odszkodowań wypłaconych na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód) posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego z tytułu: 1) ustanowienia służebności gruntowej, 2) rekultywacji gruntów, 3) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie – w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.). W § 2 zastrzeżono, że zaniechanie, o którym mowa w § 1, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) z tytułu odszkodowań otrzymanych przez osoby fizyczne w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., zaś w § 3 postanowiono, że rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło [...]. Żaden tych przepisów nie uzasadniał zwolnienia od podatku dochodowego odszkodowanie w wysokości [...], otrzymanego przez skarżących w związku z zawartą w dniu [...] umową użyczenia gruntu rolnego. Jest poza sporem, że na użyczonym gruncie Spółka Akcyjna A prowadziła inwestycję związaną z budową urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie związane z tą inwestycją nie zostało jednak wypłacone z żadnego z trzech tytułów, wymienionych w § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r., przytoczonym wyżej. Nie ustanowiono bowiem na działce skarżących służebności gruntowej, o której mowa w art. 285-295 Kodeksu cywilnego. Odszkodowanie nie miało też związku z rekultywacją tych gruntów, ani ze szkodami powstałymi w uprawach rolnych i drzewostanie, a dotyczyło w istocie ograniczenia możliwości ewentualnego korzystania z gruntu w przyszłości na cele budowlane i pod niektóre uprawy, zaś kwota odszkodowania przyjęta została zgodnie z wyceną dokonaną przez rzeczoznawcę majątkowego i nie była kwestionowana. Z tych przyczyn twierdzenie skarżących, że podatek zapłacili w nienależnej wysokości i miała miejsce jego nadpłata w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Nie uznał sąd za uzasadnione również pozostałych zarzutów, podniesionych w skardze. W toku postępowania wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, zaś skarżący mieli zapewnioną możliwość udziału w tym postępowaniu. W szczególności zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy wyznaczyły im zgodnie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przed wydaniem decyzji siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, doręczając stosowne postanowienia w tej kwestii, z czego podatnicy skorzystali, składając pisemne wyjaśnienia. Art. 234 Ordynacji, który również zdaniem skarżących miał zostać naruszony, mówi że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Decyzja na niekorzyść strony to taka, która niekorzystnie zmienia decyzję organu I instancji, tymczasem zaskarżona decyzja decyzję tę utrzymała w mocy. Ponieważ z przedstawionych powodów zaskarżoną decyzję uznać należało za zgodną z prawem, wniesioną skargę oddalono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.).