I SA/Wr 1324/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rozliczeń w podatku od towarów i usług za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że w okresie ostatnich trzech miesięcy nie osiągnął dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, ma zaległości wobec ZUS, bank wypowiedział umowę kredytu inwestycyjnego i obrotowego, w związku z czym prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Wnioskodawca otrzymał także wezwanie do zapłaty z firmy A, poza tym ma liczne zaległości w spłatach zobowiązań. Dalej uzasadniał, iż do problemów finansowych doszły problemy zdrowotne – syna po wypadku samochodowym i żony. Od kilku lat rodzinie pomaga finansowo matka skarżącego. W 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia na majątku przez hipotekę, zajęcie rachunków bankowych i dokonał licytacji środków trwałych firmy. Czynności te spowodowały, iż nie została dokończona inwestycja, polegająca na budowie stacji demontażu pojazdów, nie było możliwe jej kredytowanie. Dalsze funkcjonowanie firmy, bez możliwości dofinansowania, stawia ją w bardzo trudnej sytuacji. Nakłady na stację demontażu opiewały na 1.500.000 zł – obecnie są zablokowane. Konieczność uiszczenia opłat w tutejszym Sądzie w trzech sprawach, w łącznej wysokości ponad 20.000 zł, spowodowała podjęcie decyzji o zawieszeniu działalności gospodarczej z końcem listopada 2012 r. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną, dwiema córkami (ur. w 1992 i 1987 r.) i synem (ur. w 1994 r.). Posiada dom (230 m2) zabezpieczony hipoteką na rzecz banku i Urzędu Skarbowego oraz działkę inwestycyjną z niedokończoną stacją demontażu pojazdów. Poza tym nie dysponuje żadnym majątkiem, w tym zasobami pieniężnym ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody rodziny wnioskodawcy pochodzą z zasiłku dla bezrobotnych pobieranego przez córkę w kwocie 653,36 zł. Pomaga im najbliższa rodzina, oszczędzają – jak wskazał skarżący – na wszystkim. Do wniosku załączone zostały zestawienia remanentów za sierpień, wrzesień i październik 2012 r., wydruk z rachunku biznesowego z kredytem wykazujący saldo (-) 133.283,26 zł, oświadczenie matki wnioskodawcy z 5 tycznia 2012 r. o udzielonej pomocy finansowej w 2011 r. oraz wydruk z księgi wieczystej z danymi co do ustanowionych hipotek przymusowych. Z zestawień remanentów wynika, że w wymienionych wyżej miesiącach wnioskodawca uzyskał kolejno przychód: 158.710,20 zł, 180.065,10 zł i 369.841,10 zł, odnotowując jednocześnie straty: 1.064,71 zł, 3.572,67 zł i 455,64 zł. Ponadto z dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, przedłożonych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.), wynika, że w 2011 r. wnioskodawca uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości 2.807.918,59 zł i odnotował dochód w kwocie 1.322,07 zł. Jego córka osiągnęła natomiast przychód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 27.070,57 zł. Bank ma wobec małżonków wymagalne roszczenie w wysokości ponad 940.000 zł. Skarżący wskazał, że miesięczne wydatki jego rodziny wynoszą łącznie 1.965 zł, w tym m.in. na żywność 600 zł, spłatę rat kredytów w łącznej kwocie 700 zł. Nie spłaca natomiast zobowiązań wobec ZUS, Biura Rachunkowego oraz rat kredytów w kwotach 6.900 zł i 1.091 zł. Źródłem finansowania miesięcznych wydatków jest pomoc najbliższej rodziny – matki skarżącego i rodzeństwa. Wnioskodawca nadto oświadczył, że procedura zawieszenia działalności został odroczona decyzją na dzień 31 grudnia 2012 r., z uwagi na toczące się sprawy sądowoadministracyjne i po wizycie u Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący posiada tylko jeden rachunek, a wydruk z niego został już przedłożony. Zwrócił uwagę, że każdy wyciąg bankowy wiąże się z poniesieniem wydatku, na który go nie stać. Wyjaśnił też, ze faktura wystawiona za leseroterapię siatkówki oka u córki (na kwotę 300 zł) została pokryta fakturą sprzedażową materiałów i odpadów. Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania wniosku. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego swojego i rodziny. Powyższego jednak wnioskodawca nie wykazał. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 19 marca 2012 r. Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 28 czerwca 2012 r. (sygn. akt I FZ 144/12), po czym 23 lipca 2012 r. opłacony został wpis od skargi w wysokości 5.111 zł. Obecna sytuacja wnioskodawcy natomiast niewiele różni się od tej, która była podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć też trzeba, że ocena możliwości płatniczych wnioskodawcy powinna dotyczyć nie tylko stanu aktualnego na dzień złożenia przedmiotowego wniosku (wyłącznie trzech ostatnich miesięcy, na które skarżący się powołuje), ale obejmować też możliwości gromadzenia środków na wcześniejszym etapie postępowania. Zauważyć bowiem trzeba, że co do zasady strona skarżąca winna spodziewać się ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie najpóźniej od momentu wniesienia skargi, która w niniejszej sprawie datowana jest na 7 lipca 2011 r. W istocie, niniejsza sprawa nie jest jedyną, w której wnioskodawca jest stroną skarżącą obowiązaną do uiszczania kosztów sądowych i rzeczywiście był obowiązany do opłacenia wpisów od skarg w wysokości ponad 20.000 zł. Niemniej, jak wynika z informacji znanych z urzędu, kwoty te zostały uiszczone niemalże pół roku temu. Z kolei dane, które wynikają z akt sprawy oraz z przedłożonych w związku z rozpoznawanym obecnie wnioskiem dokumentów, nie dają podstaw do uznania, że wnioskodawca w tym czasie nie był w stanie zabezpieczyć kwot wystarczających na pokrycie również przyszłych kosztów. Mianowicie wskazać trzeba, iż wbrew twierdzeniu skarżącego, że jest zmuszony do zawieszenia działalności z powodu opłacenia kosztów sądowych we wskazanej wyżej wysokości ponad 20.000 zł, działalność ta jest nadal prowadzona i przynosi bardzo wysokie przychody, które z miesiąca na miesiąc (przynajmniej w okresie, za który zostały złożone dokumenty księgowe) są coraz wyższe. Rzeczywiście, jednocześnie odnotowane były straty, ale w porównaniu z wartością przychodów są one znikome. Poza tym, wypada zauważyć, że odnotowanie straty lub niskiego dochodu jest konsekwencją ponoszenia wysokich kosztów uzyskania przychodu. Z kolei wartości takie, jak koszty podatkowe, dochód i strata są przede wszystkim związane z rozliczeniami w podatku dochodowym i zwykle nie mają odzwierciedlenia w rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Zauważyć również należy, że wzrostowi przychodów nie stały na przeszkodzie zajęcia egzekucyjne, czy obciążenia zobowiązaniami wobec banków. Te okoliczności były już powoływane na wcześniejszym etapie postępowania, jednak Sądy obu instancji ich nie uwzględniły jako przemawiających za uwzględnieniem żądania wniosku. Po czym skarżący – jak się okazało – dysponował środkami na opłacenie wpisu od skargi w tej oraz innych sprawach. Już zatem powyższe dane wskazują, że wnioskodawca jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojej rodziny opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej, którego wartość stanowi połowę wpisu od skargi. Końcowo wskazać wypada, iż nie można uznać za wiarygodne, że 5-osobowa rodzina skarżącego wydatkuje miesięcznie na żywność 600 zł przy obecnych cenach żywności, a także, że utrzymywana jest w całości wyłącznie przez matkę skarżącego i rodzeństwo. Wprawdzie przedłożone zostało oświadczenie matki co do udzielenia pomocy finansowej, ale dotyczyło to 2011 r., a oświadczenie datowane było na 5 stycznia 2012 r. Takie oświadczenie wskazywałoby też, że rodzeństwo spłaca kredyty skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.