I SA/Wr 1354/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i majątkowej. Jego jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 1.126 zł brutto. Z małżonką posiada rozdzielność majątkową. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika ponadto, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką (ur. w 1990 r.). Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Żona posiada dom jednorodzinnym o powierzchni 200 m2. Skarżący dodał, że posiada liczne zadłużenia względem organów państwowych. Na wezwanie Referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących stanu majątkowego i finansowego skarżącego, nadesłano zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, umowę o podziale majątku dorobkowego i umowę o wyłączeniu majątkowej wspólności małżeńskiej oraz zeznanie podatkowe skarżącego za 2008 r. Z dokumentów tych wynika, że w 2008 r. wnioskodawca osiągnął ze stosunku pracy dochód w kwocie 12.177 zł, jego średnie wynagrodzenie miesięczne za grudzień 2008 r. oraz styczeń i luty 2009 r. wyniosło 1.276 zł brutto, a wydatki ponoszone miesięcznie wynoszą łącznie 978 zł, w tym m. in. na utrzymanie córki 250 zł, na dopłatę do kosztów utrzymania domu – 250 zł, miesięczne wpłaty do Urzędu Skarbowego – 100 zł. Nieruchomość położona pod adresem zamieszkania skarżącego należy do jego żony na podstawie umowy o podział majątku dorobkowego małżonków. Na wezwanie Referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów i informacji dotyczących żony skarżącego nie udzielono odpowiedzi. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie wykazał jednak powyższej okoliczności. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych ani oświadczeń, które wyjaśniałyby ich brak. Dokumenty te mogłyby natomiast pozwolić zbadanie rzeczywistych wpływów i wydatków wnioskodawcy. Nie potwierdził też żadnym dokumentem licznych zadłużeń wobec organów państwowych, na które powoływał się na urzędowym formularzu wniosku. Ponadto podkreślenia wymaga, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy osoby fizycznej polega na ocenie nie tylko jej stanu finansowego i majątkowego, ale również sytuacji rodzinnej. Świadczy o tym treść art. 255 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na tej też podstawie skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej i finansowej jego żony. Z dokumentów, które zostały nadesłane, należy bowiem wnioskować, że małżonkowie jedynie ustanowili rozdzielność majątkową, jednak nadal mieszkają wspólnie i razem prowadzą gospodarstwo domowe. Sama okoliczność rozdzielności majątkowej małżonków nie ma znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ zgodnie z regulacją zawartą w art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie mają obowiązek wzajemnego wspierania się udzielania sobie pomocy. Pomoc taka ma znaczenie zwłaszcza przy ponoszeniu danin publicznych, do których zaliczają się również koszty sądowe. Podkreślić należy, że Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). Brak dokumentów, do przedłożenia których skarżący został zobligowany, uniemożliwił dokonanie realnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych i dlatego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.