I SA/Wr 1381/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpatrywanej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 7.514 zł, skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, gdyż jego sytuacja materialna stale się pogarsza na skutek przymusowego wykonania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych, w tym w drodze zajęcia składników jego majątku oraz rachunków bankowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskujący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci i jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,32 ha. Skarżący wskazał również, że jego żona jest właścicielką dwóch samochodów marki [...]o wartości 45.000 zł i [...] o wartości 5.000 zł, wykorzystywanych w prowadzeniu przez małżonków działalności gospodarczej, zabezpieczonych obecnie przez komornika. Z wniosku strony wynika, że skarżący uzyskuje wynagrodzenie z umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto), natomiast prowadzona przez jego małżonkę działalność gospodarcza przynosi stratę (wynoszącą na dzień 31 marca 2010 r. 24.227,33 zł). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przesłał dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jego gospodarstwa domowego (w tym media, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, olej opałowy, drewno opałowe) wynosi ok. 1.800 zł. Źródłem finansowania powyższych wydatków są dochody skarżącego z tytułu umowy o pracę, przychód z działalności gospodarczej żony oraz okazjonalna pomoc rodziców (zwłaszcza ojca, który pobiera emeryturę i dodatkowo prowadzi własną działalność gospodarczą). Z oświadczenia skarżącego wynika również, że nie posiada on żadnych rachunków bankowych, lokat, ani własnych środków transportu. Środki na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez niego dochodów z działalności gospodarczej. Wnioskujący nie korzysta z pomocy społecznej, ani żadnych innych form wsparcia państwowego. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) wynika, że w 2009 r. skarżący i jego małżonka uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 2.439.776,87 zł i 3.780.745,18 przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 2.612.852,10 zł i 3.787.742,71 zł. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przesłał do akt sprawy zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości deklarowanych przez niego i jego małżonkę przychodów za ostatnie trzy miesiące. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie mu pomocy prawnej w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki finansowe które posiadał, wydał na pokrycie kosztów sądowych w prowadzonych sprawach oraz opłacenie pełnomocnika procesowego. Pozostałe środki zgromadzone przez skarżącego zostały zabezpieczone w postępowaniu egzekucyjnym, co spowodowało, że skarżący nie ma możliwości ponoszenia kolejnych kosztów sądowych. Z urzędu wskazać należy, że w aktualnie zawisłych przed Sądem sprawach ze skargi J. S. (sygn. akt I SA/Wr 485/10, I SA/Wr 486/10 i I SA/Wr 895/10), skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 22.363 zł, natomiast w sprawach o sygn. akt od I SA/Wr 234/09 do I SA/Wr 245/09 oraz I SA/Wr 1038/09 skarżący uiścił opłaty sądowe w łącznej kwocie 11.568 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl natomiast art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak stanowi § 3 art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Wskazać należy również, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199, stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy służyć ma bowiem przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien więc wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Należy pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw, by przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w żądanym zakresie, gdyż skarżący nie wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Należy zauważyć, że skarżący posiada stałe źródło dochodu i zgodnie z przedstawionymi dokumentami realizuje swoje zobowiązania związane z ponoszeniem kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje. Z przedłożonych dowodów nie wynika, jakoby wnioskodawca zalegał z płatnościami za dostawę energii elektrycznej, wodę, wywóz śmieci czy usługi telekomunikacyjne. Korzysta także z pomocy rodziców, której rozmiarów nie sprecyzował. Z informacji zgromadzonych w sprawie nie wynika także, aby skarżący był pozbawiony możliwości dodatkowego zarobkowania. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej, która może stanowić przedmiot zbycia, gdyż ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby stała się ona przedmiotem zajęcia. Ponadto należy stwierdzić, że w chwili wniesienia do sądu środków zaskarżenia na wydane decyzje, skarżący winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów, a których uiszczenie warunkuje prowadzenie postępowania przed sądem. Taki charakter posiadają opłaty sądowe. Tymczasem posiadane środki finansowe, jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, zostały przeznaczone na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest niezbędny. Podkreślenia wymaga, iż skarżący samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisów sądowych od wnoszonych skarg. Nie można, w ocenie Sądu, przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego przez stronę skarżącą w rozpoznawanym zakresie. W świetle tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącego niewątpliwie jest trudna, jednakże nie wyklucza poniesienia ciężaru uiszczenia wpisu od skargi, a tym samym nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny. Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza opłacanie usług doradcy podatkowego, regularne pokrywanie kosztów związanych z eksploatacją nieruchomości, jak również prowadzenie działalności gospodarczej przez małżonkę skarżącego (w piśmie z dnia 16 grudnia 2010 r. strona wymienia przychód z tej działalności jako źródło finansowania wydatków) pozwalają na przyjęcie, iż skarżący dysponuje zasobami majątkowymi (oszczędnościami), pozwalającymi na ponoszenie kosztów sądowych w zainicjowanych sprawach. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.