I SA/Wr 1384/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. i I. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, po wezwaniu go do uiszczenia solidarnie z I. D. wpisu od skargi w wysokości 35.326 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2007 r. organ kontroli skarbowej wszczął postępowanie kontrolne, które nie zostało jeszcze zakończone. 27 marca 2008 r. organy podatkowe dokonały zabezpieczenia na wszystkich rachunkach bankowych na poczet przyszłego zobowiązania podatkowego. Spowodowało to, że A wypowiedział umowę franczyzy i zażądał zapłaty 432.277,30 zł za niezapłacone faktury za dostarczone paliwo i łącznie 600.000 zł z tytułu kary umownej. Bank wypowiedział umowę kredytu i wystawił weksel do wykupu na kwotę 500.000 zł. Obroty firmy wnioskodawcy spadły w 2008 r., co spowodowało, że zmuszony został zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie jest w stanie regulować należności podatkowych z uwagi na zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym rachunków bankowych. Z powodu prowadzonych postępowań kontrolnych i egzekucyjnych żona złożyła pozew o rozwód, który został orzeczony wyrokiem z dnia 16 listopada 2011 r. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r., na skutek licytacji, Sąd Rejonowy orzekł o wydaniu zlicytowanego mieszkania, dotychczas zamieszkałego przez rodzinę skarżącego, nowym nabywcom. Rubryki formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczące stanu rodzinnego, majątku i dochodów wnioskodawcy, zostały zakreślone. Skarżący zwrócił uwagę, że Sąd wielokrotnie rozpatrywał jego sprawy o możliwości zapłaty kosztów postępowania. Natomiast w postanowieniu z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 506/13, jak wskazał skarżący, Sąd w sposób niebudzący wątpliwości dokonał oceny jego sytuacji majątkowej i stwierdził, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Do wniosku załączona została kopia ww. orzeczenia. Na wezwanie, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca oświadczył, iż aktualnie jest na utrzymaniu i nie posiada żadnych rachunków ani lokat bankowych. Przedłożył zeznania podatkowe za lata 2011 i 2012 z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej w kwotach odpowiednio 7.387 zł i 5.500 zł oraz stratą o wartości 23.370,05 zł i 16.841,93 zł, aktualne zaświadczenie i kopię decyzji z [...] grudnia 2012 r. o uznaniu skarżącego bezrobotnym od 5 grudnia 2012 r., bez prawa do zasiłku. Przedłożone zostały też m.in. zeznania podatkowe byłej żony wnioskodawcy i jednocześnie skarżącej w niniejszej sprawie, I. D., za lata 2011 i 2012 z przychodem ze stosunku pracy w kwotach 792,30 zł i 4.500 zł, oraz kopie orzeczeń sądowych w sprawie rozwodu i przysądzenia prawa własności nabywcom zlicytowanego mieszkania skarżących. Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, zwalniając z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej 2.000 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym od powyższego orzeczenia wnioskodawca podniósł, że na skutek postępowania organu kontroli skarbowej zostały zabezpieczone wszystkie rachunki bankowe i cały posiadany majątek, co spowodowało, iż nie mógł prowadzić działalności gospodarczej. Stracił też wszystkich kontrahentów. Jako bezrobotny jest na utrzymaniu rodziny i nie posiada żadnych środków finansowych. Zwrócił uwagę, że skoro od 2008 r. jego majątek jest zabezpieczony i prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, to logiczne jest, że nie ma żadnych środków finansowych. Na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów skarżący oświadczył, że mieszka z matką, która jest emerytką, a jej świadczenie wynosi 1.623,44 zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania i lekarstwa, które ponosi wspólnie z osobami, z którymi mieszka, wynoszą 750 zł, zaś pozostała kwota przeznaczona jest na żywność. Załączone zostały dowody opłat i historia rachunku bankowego należącego do C. D. Z dokumentów tych wynika, że na rachunek wpływa co miesiąc emerytura, a ww. opłaty uiszczane są odrębnie w kasie banku. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego środka transportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał powyższych okoliczności. Powyższe okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia całości żądania wniosku. Zaznaczyć należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie jednak wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa tylko i wyłącznie na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanego wniosku, przede wszystkim wskazać trzeba na to, na co zwrócił uwagę sam skarżący – iż przed tutejszym Sądem już niejednokrotnie ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych. Niejednokrotnie też wskazywano w orzeczeniach Sądu lub referendarza sądowego, jakie wymogi są stawiane wnioskodawcy ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy i w jaki sposób należy wykazać przesłanki tego żądania w danym zakresie. Nie stanowi tutaj trafnej argumentacji, iż Sąd w innej sprawie, postanowieniem z 8 lipca 2013 r., uwzględnił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sadowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że okoliczność przyznania prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może sama w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w kolejnej sprawie tej samej strony. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, a jedynie w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. przykładowo postanowienia NSA: z 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 59/08, z 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, z 26 stycznia 2009 r., sygn. I FZ 516/08 – publ. na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W dalszej kolejności zwrócić należy uwagę na sprzeczne informacje wynikające oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Na etapie rozpoznania przedmiotowego wniosku przez referendarza sądowego wnioskodawca podał, że jest na utrzymaniu córki. Po wniesieniu sprzeciwu, po upływie półtora miesiąca oświadczył, że mieszka z matką – emerytką. Mając zaś na uwadze, że wnioskodawca nie ma żadnych źródeł dochodów – jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i został pozbawiony majątku – należy przyjąć, że emerytura matki winna stanowić jedyne źródło dochodu w prowadzonym wspólnie gospodarstwie domowym. Jednakże i tu pojawiły się wątpliwości. Zauważyć trzeba, że emerytura wpływa na rachunek bankowy od lipca 2013 r. (zgodnie z załączoną kopią pisma ZUS), ale wszelkie opłaty za media regulowane są odrębnie wpłatami w kasie banku. Brak jest jakichkolwiek płatności kartą za zakupy czy wypłat z bankomatu. Historia rachunku za sierpień, wrzesień i październik 2013 r. oraz saldo rachunku jednoznacznie wskazują, że pobierana emerytura w ogóle nie jest wydatkowana. Co za tym idzie, o ile wnioskodawca faktycznie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, to wydatki na utrzymanie pochodzą z innego źródła, które nie zostało wykazane. Żadna z informacji zatem nie daje pewności co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy, a tym samym jego możliwości płatniczych, co uzasadniałoby odmowę przyznania prawa pomocy, gdyż uwzględnienie żądania wniosku jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy strona wykaże istnienie przesłanek przewidzianych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Niemniej jednak dane te dają podstawę do uznania, iż wnioskodawca nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi, wyznaczonego na kwotę 35.326 zł, w całości. W rezultacie, z uwagi na brak punktu odniesienia, który pozwoliłby wyważyć rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy przy jednoczesnym uznaniu, że nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi w całości, jako wyznacznik Sąd przyjął dolną granicę przedziału, według którego obliczony został w niniejszej sprawie wpis stosunkowy, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – to jest 2.000 zł. Końcowo zwrócić należy uwagę, że przedmiotowy wniosek został złożony tylko przez jednego ze skarżących – B. D. Obowiązek uiszczenia wpisu ciąży zaś solidarnie na obojgu skarżących, czyli również na I. D. Zatem wpłata przez wnioskodawcę 2.000 zł będzie skutkowało uznaniem opłacenia wpisu od skargi tylko w stosunku do niego. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.