I SA/Wr 14/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego P Spółka Cywilna T. O., H. Z., A. Z. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości wynagrodzenia za dozór i parkowanie pojazdu oraz odmowy wynagrodzenia za usunięcie pojazdu oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17, art. 18, art. 102 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw. z art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości wynagrodzenia za dozór i parkowanie pojazdu marki Fiat 126p nr rej. [...]w okresie od 6.01.2008 r. do 31.03.2008 r. (86 dni) w kwocie 310 zł. oraz odmowy przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu w dniu 5.07.2007 r. W dniu 5.07.2007 r. usunięto z drogi i umieszczono na parkingu PW P. samochód Fiat 126p nr rej. [...]. Z uwagi na nieodebranie samochodu przez właściciela w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie przejścia samochodu na własność Skarbu Państwa. W dniu 22.07.2008 r. wydano decyzję Nr [...] orzekającą o przejściu prawa własności do przedmiotowego samochodu dotychczasowego właściciela na rzecz Skarbu Państwa. Z uwagi na stan techniczny samochód został przekazany do demontażu. Pismem z dnia 22.01.2008 r. strona wystąpiła z żądaniem wydania postanowienia określającego wysokość wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie samochodu. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] Nr [...] określił wysokość wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie do 6.01. do 31.03.2008 r. (86 dni) w kwocie 310 zł. oraz odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie pojazdu w dniu 5.07.2007 r. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji organ odwoławczy, wskazując na przepis art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stwierdził, że pojazd jest obligatoryjnie usuwany na koszt właściciela w przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia. Decyzje o usunięciu pojazdu podejmuje policjant lub straż gminna (miejska), natomiast usunięcia dokonuje jednostka wskazana przez starostę, która umieszcza pojazd na wyznaczonym parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu. Pojazd nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na własność Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 ustawy). Podsumowując stwierdził organ, że pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela, natomiast wyzbycie się prawa własności przez dotychczasowego właściciela następuje w momencie jego porzucenia, które następuje po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia samochodu z drogi. Początkowym terminem ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru winna być data, w której upłynął 6-cio miesięczny termin. Wyjaśnił organ, że zgodnie z przepisem § 3 pkt 1 lit. b) rozporz. Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449) do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy stosuje się przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 102 § 2 tej ustawy organ egzekucyjny przyzna na żądanie strony, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Z przepisów tych nie wynika obowiązek pokrycia wydatków za usuniecie pojazdu oraz parkowanie za okres, kiedy Skarb Państwa nie był jego właścicielem. W związku z tym prawidłowo uznał organ I instancji, że wynagrodzenie za dozór pojazdu przysługuje jednostce parkingowej za okres od 6.01. do 31.03.2008 r. (86 dni). Odwołał się organ do orzecznictwa sądowoadministracyjnego w tym zakresie. Podniósł, że także nie budzi wątpliwości wysokość przyznanego stronie wynagrodzenia za dozór pojazdu w oparciu o stawki oferowane przez parking należący do Agencji Ochrony, która jest jednostką spełniającą niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów stanowiących własność Skarbu Państwa, które przesądzają o możliwości porównania w tym zakresie, zwłaszcza, że strona nie świadczy typowych usług parkingowych, bowiem, powołana przez starostę wyznaczona została do parkowania pojazdów usuniętych z dróg, prowadzi natomiast działalność gospodarczą w szerokim zakresie, co - przy braku wyodrębnionych miejsc parkingowych - uniemożliwia przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia kosztów utrzymania i wysokości poniesionych wydatków związanych wyłącznie z prowadzeniem parkingu. Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.06.2008 r. (sygn. P 4/06), który orzekł, że art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza pozbawienie prawa własności pojazdu bez prawomocnego wyroku sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, stwierdził organ, że przepis ten traci moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W skardze od powyższego postanowienia Przedsiębiorstwo Wielobranżowe P. Spółka Cywilna zarzuciło naruszenie art. 102 § 2, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 141 § 1 i § 2 k.p.a., naruszenie art. 130a ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, art. 6, art. 7, art. 8, art. 15 i art. 77 k.p.a. oraz art. 180 i art. 181 kodeksu cywilnego, a nadto § 3 pkt 1 lit. b) w zw. z § 12 ust. 1 i 2 rozporz. Rady Ministrów z dnia 23.04.2002 r. i art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i wniosło o jego uchylenie. Zarzucając, że zaskarżone postanowienie wskazuje zbyt krótki okres za który przysługuje stronie wynagrodzenie za dozór pojazdu oraz zaniża wynagrodzenie z tego tytułu, gdyż określone zostało wg zaniżonych stawek, a nadto nie zawiera określenia wysokości wynagrodzenia za usunięcie i transport samochodu. Podniosła strona, że decyzja wydana w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest decyzją deklaratoryjną stwierdzającą, że pojazd przeszedł na własność Skarbu Państwa, jednakże fakt ten nie następuje w momencie wydania decyzji przez naczelnika urzędu skarbowego lecz wcześniej. Moment zmiany właściciela wynika z art. 180 i art. 181 k.c., które czytane wraz z przepisem art. 130a ustawy Prawo drogowe prowadzi do wniosku, że wyzbycie się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela następuje w momencie jego porzucenia, a nie w momencie upływu 6 miesięcy parkowania, natomiast przejście prawa własności następuje w momencie objęcia samochodu w posiadanie, a nie po 6 miesiącach pozostawania samochodu na parkingu. Podniosła strona, że przyjęte w art. 130a ustawy uregulowania uzasadniają stwierdzenie, że nowy właściciel samochodu, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowe właściciela samochodu z podmiotem prowadzącym parking, a z tak pojętego obowiązku należy wywieść, że Skarb Państwa ma także obowiązek zapłaty za cały okres przechowywania pojazdu i jego usuwanie. Odwołała się strona do stanowiska zawartego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19.06.2007 r. (sygn. IIICZP 47/07), który uznał, że następuje w tym wypadku sukcesja praw i obowiązków. Dlatego też, stwierdziła strona, przysługuje jej od Skarbu Państwa wynagrodzenie za transport tego pojazdu z miejsca wskazanego przez organy państwa na parking strony i jego dozór, a nie dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu. Podniosła strona, że skoro organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.06.2008 r., to jedynymi właściwymi przepisami są przepisy kodeksu cywilnego - art. 180 i art. 181. Zakres wykładni poczynionej przez Sąd Najwyższy nie obejmował zagadnienia odpłatności za przechowywanie pojazdu przez okres od dnia wydania decyzji o usunięciu pojazdu z drogi i odholowania do dnia upływu 6-cio miesięcznego terminu ustanowionego w art. 50a ust. 2 lub art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Gdyby przyjąć, że własność samochodu przeszła na rzecz Skarbu Państwa dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia jego usunięcia, to zgodnie z treścią § 12 ust. 1 i 2 rozporz. z dnia 22 kwietnia 2002 r. wydatki związane z przechowywaniem ruchomości niestanowiących własności Skarbu Państwa pokrywa się z budżetu państwa w przypadku braku kwot ze sprzedaży. Odnośnie przyjętej przez organ stawki za parkowanie stwierdziła strona, że jedyną prawidłową stawką jest wynikająca z uchwały Rady Powiatu w wysokości 12,42 zł. dziennie, obowiązująca od dnia 1.01.2008 r. oraz stawka 12,16 zł. obowiązująca do 31.12.2007 r. Po przejściu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa pomiędzy stroną a właścicielem pojazdu nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pojazdu, a jedynie wstąpienie Skarbu Państwa w stosunek administracyjnoprawny. Powołała się strona na wyrok NSA z dnia 16.02.1999 r. (sygn. ISA/Wr 2390/97) i stwierdziła, że przy określaniu wynagrodzenia, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu. Podniosła, że organ nie porównał stawek za parkowanie u podmiotów podobnych, gdyż parking w stosunku do którego porównano stronę prowadzony jest przez zakład pracy chronionej, który jest preferencyjnie traktowany przez prawo w wielu zagadnieniach gospodarczych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację z jego uzasadnienia, ustosunkowując się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie wyżej wskazanej kognicji pozwala na stwierdzenie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca zarzuca, że zaskarżone postanowienie wskazuje zbyt krótki okres za który przysługuje stronie wynagrodzenie za dozór pojazdu oraz zaniża wynagrodzenie z tego tytułu, a nadto nie zawiera określenia wysokości wynagrodzenia za usunięcie i transport samochodu, podnosząc, że decyzja wydana w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym jest decyzją deklaratoryjną stwierdzającą, że pojazd przeszedł na własność Skarbu Państwa, jednakże fakt ten nie następuje w momencie wydania decyzji przez naczelnika urzędu skarbowego lecz wcześniej. Moment zmiany właściciela wynika z art. 180 i art. 181 k.c., które czytane wraz z przepisem art. 130a ustawy Prawo drogowe prowadzą do wniosku, że wyzbycie się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela następuje w momencie jego porzucenia, a nie w momencie upływu 6 miesięcy parkowania, natomiast przejście prawa własności następuje w momencie objęcia samochodu w posiadanie, a nie po 6 miesiącach pozostawania samochodu na parkingu. Podniosła strona, że przyjęte w art. 130a ustawy uregulowania uzasadniają stwierdzenie, że nowy właściciel samochodu, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowe właściciela samochodu z podmiotem prowadzącym parking, a z tak pojętego obowiązku należy wywieść, że Skarb Państwa ma także obowiązek zapłaty za cały okres przechowywania pojazdu i jego usuwanie. Odwołała się strona do stanowiska zawartego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19.06.2007 r. (sygn. IIICZP 47/07), który uznał, że następuje w tym wypadku sukcesja praw i obowiązków. Odnośnie przyjętej przez organ stawki za parkowanie stwierdziła strona, że jedyną prawidłową stawką jest stawka wynikająca z uchwały Rady Powiatu w wysokości 12,42 zł. dziennie, obowiązująca od dnia 1.01.2008 r. oraz stawka 12,16 zł. obowiązująca do 31.12.2007 r. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim nie ma racji strona skarżąca wskazująca na konieczność zastosowania w sprawie przepisów kodeksu cywilnego. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), który w ust. 10 stanowi, że pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Jednoznacznie wynika z treści przywołanego przepisu, że upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu skutkuje przejściem własności nieodebranego pojazdu na Skarb Państwa z mocy samego prawa. Zgodnie z uregulowaniem zawartym w § 8 ust. 1 rozporz. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.), o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa pojazdu orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, jednakże w świetle postanowień ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając to, co nastąpiło z mocy ustawy. Prawidłowo zatem przyjął organ, że dla ustalenia początkowego terminu nabycia własności przedmiotowego pojazdu przez Skarb Państwa i momentu, od jakiego Skarb Państwa powinien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu jest moment, w którym upłynął 6 - miesięcznym okres liczony od dnia usunięcia pojazdu, w niniejszej sprawie dzień 6 stycznia 2008 r. Stanowisko to znajduje szerokie odzwierciedlenie w orzecznictwie zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 15.5.2007 r., sygn. IOSK 1768/06). Tryb nabycia własności samochodu na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo drogowe ustanowił szczególną drogę nabycia własności porzuconego pojazdu przez Skarb Państwa w stosunku do przepisów kodeksu cywilnego regulujących nabycie własności rzeczy niczyjej czy porzuconej. Tryb ten został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2006 r. (sygn. P 4/06), przy czym odroczenie terminu utraty mocy m. in. zakwestionowanego przepisu art. 130a ust. 10 Prawa drogowego skutkuje tym, że w okresie dwunastu miesięcy od ogłoszenia wyroku (Dz. U. z 2008 r., Nr 100, poz. 649, ogłoszony dnia 11 czerwca 2008 r.)) przepis ten mimo, że obalone w stosunku do niego zostało domniemanie konstytucyjności, winny być przestrzegane i stosowane przez wszystkich adresatów. Nie mogą znaleźć również uznania zarzuty skargi skierowane do wysokości przyznanego stronie wynagrodzenia za dozór pojazdu. Przypomnieć należy, że mający zastosowanie w sprawie przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy, zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ani ten przepis, ani też żaden inny nie wskazuje kryteriów jakimi winien się kierować organ, ustalając przedmiotową należność. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 1999 r. o sygn. akt I SA/Wr 2390/97 (ONSA 2000, nr 1, poz. 28) stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio art. 836 k.c., zgodnie z którym - jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie - przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że przy określaniu takiego wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zachowujący jego właściwości. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu sprawującego dozór oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt I SA/Bd 477/04). Dokonując ustalenia wysokości wynagrodzenia oparł się organ na stawkach oferowanych przez parking należący do Agencji Ochrony "Skorpion" spółka z o.o.,. która jest jednostką spełniającą niezbędne kryteria wymagane dla parkowania i dozoru samochodów stanowiących własność Skarbu Państwa - parking jest ogrodzony, wyznaczone są miejsca do parkowania, ochrona jest całodobowa, parking wyposażony jest w monitoring - które pozwalają na dokonanie porównania warunków z parkingiem strony skarżącej, przy czym należy mieć na uwadze, że strona skarżąca nie świadczy typowych usług parkingowych, prowadzi działalność gospodarczą w szerokim zakresie, nie posiada wyodrębnionych miejsc parkowania, co z pewnością, jak podkreśla organ, utrudnia, a wręcz uniemożliwia ustalenie kosztów utrzymania i wysokości poniesionych wydatków związanych wyłącznie z prowadzeniem parkingu. Strona skarżąca kwestionując przyjęte stawki za parkowanie nie podnosi żadnych okoliczności podważających te stawki, nie wskazuje na wyższe koszty parkowania i dozoru, które poniosła, jedynie odnosi się do stawek przyjętych w uchwale Rady Powiatu, które, jej zdaniem, powinny mieć zastosowanie. Podzielić należy pogląd organu II instancji, że opłaty za parkowanie jakie ustala rada na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu na skutek wystąpienia przesłanek z art. 130a ust. 10 ustawy, a odnoszą się do innych właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie wskazanym w przepisie cyt. art. 130a. Jeżeli strona skarżąca wykazałaby, że wyliczone przez organ należności za parkowanie dla wykonującego dozór, wg stawek stosowanych przez Agencję Ochrony, odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa, nie byłoby przeszkód do przyjęcia innych stawek, także uchwalonych przez Radę. Jak wyżej powiedziane zostało, przepis art. 102 ustawy egzekucyjnej zobowiązuje organ egzekucyjny do przyznania, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Brak jest podstaw prawnych do obciążania Skarbu Państwa kosztami usunięcia i transportu pojazdu, skoro w chwili dokonania tych czynności Skarb Państwa nie był jego właścicielem. Ewentualnego zwrotu kosztów z tego tytułu strona skarżąca winna dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Powyższe stanowisko, znajdujące odzwierciedlenia także w innych wyrokach sądów administracyjnych wydanych na tle art. 130a ust. 10 ustawy Prawo drogowe i art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w -administracji, skutkuje uznaniem skargi za nieuzasadnioną, w związku z czym Sąd, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.