I SA/Wr 1413/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Anna Wojtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia i 28 marca 2008 sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego oddala skargę Przedmiotem skargi B. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. Postanowieniem tym organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. oddalające zarzuty zgłoszone do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] i nr od [...] do [...] z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. Z akt sprawy wynika, że ww. tytuły wykonawcze obejmują należności B. K. z tytułu składek na fundusz ubezpieczeń społecznych, fundusz ubezpieczenia zdrowotnego oraz fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okresy rozliczeniowe z lat 2000 - 2006. Na podstawie tych tytułów wykonawczych Dyrektor Oddziału ZUS w W. wszczął egzekucję administracyjną, doręczając w dniu [...] r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zobowiązanego w A Spółka z o.o. we W. [...] Z. Pismem z dnia [...] r. B. K. w sprawie prowadzonej egzekucji zgłosił zarzut przedawnienia egzekwowanych należności oraz brak doręczenia upomnień. Jednocześnie zobowiązany wniósł o podanie daty doręczenia tytułu wykonawczego nr [...], na podstawie, którego dłużnik zajętej wierzytelności - A w Z. przekazał na rachunek ZUS kwotę [...]. Wskazał, że pisma kierowane do ZUS nie zostały rozpoznane, wniósł ponadto o rozliczenie przekazanych kwot zgodnie z wnioskami z lat poprzednich i zgodnie z pismem z dnia [...] r. Wierzyciel - ZUS Oddział w W. Inspektorat w J. G. postanowieniem z dnia [...]r. zgłoszony przez zobowiązanego zarzut przedawnienia uznał za bezpodstawny. Powołał się na: - art. 24 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r.), który stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, oraz - art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznych, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulęgają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Wierzyciel powołał też przepis regulujący przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od 1 stycznia 1999 r do 31 marca 2003 r., tj. art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.), który stanowił o przedawnieniu tych należności w terminie 5 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Zarzut braku doręczenia upomnień wierzyciel uznał także za bezpodstawny twierdząc, że akta sprawy bezspornie potwierdzają fakt doręczenia upomnień. Odnosząc się do wniosku zobowiązanego o wskazanie daty doręczenia tytułu wykonawczego o nr [...] r. wierzyciel wyjaśnił, że tytułu takiego do zobowiązanego nie kierował, tytuł o takim numerze pojawił się w piśmie A. Tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę [...] został wystawiony na nieopłaconą przez zobowiązanego należność za kwiecień 2001 r. z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Wierzyciel wyjaśnił też, że zaliczanie wpłat dokonanych przez A w Z. nie jest możliwe w sposób wskazany przez zobowiązanego, wpłaty rozliczono zgodnie z § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu postępowania w sprawach składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczania chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. nr 165, poz. 1197 ze zm.) Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału ZUS w W., na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j: Dz. U z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm. - dalej powoływanej jako upea), postanowieniem z dnia [...] r. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym uznał za bezpodstawne, powołując się na stanowisko wierzyciela przedstawione w postanowieniu z dnia [...] r. W zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego B. K. podniósł, że nie doręczono mu postanowienia wierzyciela z dnia [...] r. W zażaleniu ponownie wskazał na przedawnienie egzekwowanych należności i brak uprzedniego doręczenia upomnień. Ponadto wnosił o wyjaśnienie, czy ZUS może obciążać zobowiązanego odsetkami za zwlokę i kosztami egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej we W., powołując się na art. 23 § 2 upea, jako uprawniający do orzekania w sprawie, uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w W. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w art. 33 upea wymieniono enumeratywnie, jakie mogą być podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty oparte na przesłankach wymienionych w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 upea, w myśl art. 34 § 1 tej ustawy, rozpatruje się po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów z art. 33 pkt 1-5 upea (pkt 1 - przedawnienie,) wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca i organ egzekucyjny wydaje postanowienie po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela. Organ odwoławczy stwierdził, że organ egzekucyjny - Dyrektor ZUS Oddział w W. postanowienie swoje opierał wyłącznie na treści postanowienia wierzyciela z dnia [...] r. Postanowienie wierzyciela nie zostało stronie doręczone. Skutkiem braku doręczenia postanowienia jest, że nie ono weszło do obrotu prawnego, tym samym nie wywołuje skutków prawnych. W tak ustalonym stanie faktycznym, Dyrektor Izby Skarbowej postanowienie organy egzekucyjnego uznał za wydane bez uzyskania stanowiska wierzyciela, tym samym z naruszeniem art. 34 § 4 upea. Z tych przyczyn postanowienie uchylono i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się także do zarzutu braku doręczenia upomnień i wskazał, że w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do tych samych należności na wierzycielu ciąży obowiązek ponownego wysłania upomnienia, o którym mowa w art. 15 upea. Tym samym w rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego, nie można uznać, że przed wszczęciem egzekucji należności za okresy wrzesień 2000 r., kwiecień 2002 i od listopada 2002 do kwietnia 2005 r. zobowiązanemu doręczono upomnienie, o którym mowa w art. 15 upea. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów, w szczególności przemilczał kwestie wniosków kierowanych do ZUS, na które strona powoływała się w zażaleniu i kwestie dotyczące przedawnienia należności z lat 1998 i 1999. Nie wypowiedział się także, co ZUS ma zrobić z tytułami wykonawczymi, które zostały wydane bez uprzedniego wysłania upomnień. Strona skarżąca twierdzi, że obecnie ZUS przesyła upomnienia do wcześniej wydanych tytułów wykonawczych i informuje, że tytułów tych nie wycofa. Skarżący zarzuca, że postanowienie organu odwoławczego jest tylko pozornie korzystne dla zobowiązanego i wnosi o szczegółowe rozpoznanie przez Dyrektora Izby Skarbowej zarzutów odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że w orzeczeniu wydanym w trybie art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej pomywanej jako Kpa) i art. 18 upea organ odwoławczy nie noże sugerować sposobu załatwienia sprawy, czy rozstrzygnięcia, gdyż orzeczenie to nie ma charakteru merytorycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji (postanowienia), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art.145 § 1 pkt 1 lit.a, lit.c i lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie upsa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że skarżący kwestionuje postanowienie wydane w trybie art. 138 § 1 w związku z art. 144 Kpa, tj. uchylające postanowienie organu egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Postanowienie takie organ odwoławczy może wydać, jeśli stwierdzi, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przesłankami decydującymi o zastosowaniu art. 138 § 2 Kpa są zatem konieczność przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy rozpoznawał zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego - Dyrektora ZUS Oddział w W. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 33 i 34) oraz przepis art. 83c art. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 ze zm.) przewidują w takich sprawach szczególny tryb postępowania. Zgodnie z art. 34 § 1 upea, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Stanowisko wierzyciela w odniesieniu do zarzutów, o jakich mowa w art. 33 pkt 1-5 upea jest wiążące dla organu egzekucyjnego. W art. 33 pkt 1 upea, jako podstawę zarzutu w sprawie prowadzania egzekucji administracyjnej wymieniono m. in. przedawnienie, a w art. 33 pkt 7 tej ustawy wymieniono brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 §1 ww. ustawy. Oba te zarzuty podnosiła strona skarżąca. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, jakim w rozpoznawanej sprawie jest Dyrektor ZUS Oddział w W., winno być poprzedzone stanowiskiem wierzyciela, tj. ZUS Oddział w W. Inspektorat w J. G. Zgodnie ze szczególnymi regulacjami przewidzianymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, od wydanych w trybie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje (art. 83c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Nie oznacza to jednak, że postanowień tych nie doręcza się stronie. W rozpoznawanej sprawie postanowienie wierzyciela nie zostało doręczone skarżącemu, nie weszło zatem do obrotu prawnego, a to oznacza, że nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej we W. przyjął, że nie został zastosowany, przewidziany w sprawie rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, tryb postępowania. W sprawie zarzutów nie wypowiedział się bowiem, w sposób przewidziany przepisami prawa, wierzyciel, a ostateczne stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego w jednej z podnoszonych przez zobowiązanego kwestii, tj. przedawnienia zobowiązań. Drugą ze spornych kwestii, tj. uprzednie doręczenie zobowiązanemu upomnień organ egzekucyjny całkowicie pominął w motywach rozstrzygnięcia, mimo że stanowisko wierzyciela w tym zakresie nie wiązało organu egzekucyjnego. Stwierdzone uchybienia uprawniały organ odwoławczy do uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ. Naprawienie uchybień, jakie wystąpiły w postępowaniu organu egzekucyjnego, nie było bowiem możliwe w postępowaniu odwoławczym. Bez stanowiska wierzyciela, wyrażonego w przewidzianej prawem formie, nie było możliwe rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy, w tak ustalonym stanie faktycznym, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania, a w tej sprawie także prawo zobowiązanego do ustosunkowania się do argumentacji przedstawionej przez wierzyciela, gdyż postanowienie wierzyciela nie zostało zobowiązanemu doręczone. Zgodnie z art. 138 § 2 Kpa, organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania może (a nie musi) wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ ten nie może dokonywać ocen i zastępować organu egzekucyjnego w rozpoznaniu sprawy. Organ egzekucyjny, ponownie rozpoznając sprawę, może prowadzić postępowania w szerszym zakresie niż wynika to ze wskazań organu odwoławczego, zobowiązany jest także dokonać ponownie oceny całości zebranego materiału dowodowego. Skutkiem ponownie przeprowadzonego postępowania mogą być zatem całkowicie odmienne wnioski. Postanowienie wydane po przeprowadzeniu takiego postępowania podlega zaskarżeniu do organu odwoławczego, który posiadając stanowisko wierzyciela i organu egzekucyjnego ponownie rozpoznaje sprawę, także w zakresie zastrzeżonym dla wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r. II FSK 474/05, publ. Lex 212135). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.