I SA/Wr 142/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Lidia Błystak Sędziowie Sędzia WSA - Maria Tkacz-Rutkowska Asesor WSA - Marek Olejnik (sprawozdawca) Protokolant Michał Kazek po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale I w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi : J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., działając jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A. i J. P. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993 rok, wynikającego z decyzji Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...]. W celu wyegzekwowania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny na podstawie art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą egzekucyjną, zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego A. P. w WBK S.A. w L. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] oraz A. i J. P. wraz z egzemplarzem tytułu wykonawczego przeznaczonym dla zobowiązanego w dniu 28.05.1999 r. Wskutek zastosowania ww. środka egzekucyjnego wpłynęła ogółem kwota [...], którą zarachowano na koszty egzekucyjne. Następnie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, na podstawie art. 79 § 1 ww. ustawy egzekucyjnej, zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego J. P., stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.. Dłużnik zajętej wierzytelności uznał zajętą wierzytelność, wskutek czego w dniu 27.09.2006 r. przekazał kwotę [...] zarachowaną na koszty egzekucyjne oraz w dniu 27.10.2006r. kwotę [...], która została zarachowana na należność główną w wysokości [...], odsetki za zwłokę [...] oraz [...] na koszty egzekucyjne. Pismem z dnia [...] A. i J. P. złożyli skargę na czynność egzekucyjną, wnosząc ponadto o: - wstrzymanie wykonania ww. tytułu wykonawczego, - zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego, - umorzenie postępowania egzekucyjnego, - wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pisma zobowiązani, powołując się na przepis art. 33 ustawy o egzekucyjnej, wskazali na brak podstaw do prowadzenia egzekucji z powodu przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego za 1993 rok, gdyż upłynęło 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania podatkowego. Ponadto od przerwania biegu terminu przedawnienia tj. od dnia 28.05.1999 r., w którym nastąpiło wszczęcie egzekucji, upłynęło ponad 5 lat wobec czego "obowiązek przedawnił się efektywnie". W ocenie skarżących przedmiotowe zajęcie narusza art. 7 § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. rozpoznając w/w wniosek w części dotyczącej zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, wystąpił do wierzyciela celem ewentualnego wyrażenia zgody w tej kwestii (pozostałe żądania objęte wnioskiem strony rozpoznane zostały w odrębnych trybach). Odnosząc się do powyższego wniosku wierzyciel w swoim stanowisku, wyrażonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego zajętego zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., działając jako organ egzekucyjny, będąc związanym stanowiskiem wierzyciela w tej kwestii, postanowieniem z dnia 09.10.2006 r. nr [...] , odmówił zwolnienia z egzekucji zajętego prawa majątkowego J. P., stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...]. Na ww. postanowienie z dnia [...] A. i J. P. złożyli zażalenie z dnia [...] Podnosząc argumentację przytoczoną we wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętego świadczenia, wskazali na niedopuszczalność prowadzonej egzekucji w związku z przedawnieniem zobowiązań podatkowych. Ponadto zobowiązani zarzucili naruszenie art. 13 § 2, art. 7 § 1 i § 3 ustawy egzekucyjnej. W ich ocenie, bezpodstawna wielokrotna egzekucja doprowadziła do likwidacji obydwu przedsiębiorców, przy czym wskutek zajęcia środków obrotowych z rachunku przedsiębiorcy w okresie od 25.06.1998 r. do 18.10.1999 r. wyegzekwowano ogółem kwotę [...]. Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego prawa majątkowego J. P., stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...]. W przedmiotowej sprawie brak było przesłanek do uwzględnienia zażalenia zdaniem organu odwoławczego, gdyż nie stwierdzono naruszenia, powołanych przez żalących się, przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie postępowanie w sprawie zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego wszczęte zostało wnioskiem zobowiązanych z dnia [...]. Organ egzekucyjny, właściwy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, zobligowany cyt. przepisem art. 13 ustawy egzekucyjnej, wystąpił do wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o wypowiedź w kwestii ewentualnego wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji świadczenia emerytalnego. Wierzyciel wydał postanowienie z dnia [...] nr [...], którym odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego zajętego zawiadomieniem z dnia [...] nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie to zawierało prawidłowe pouczenie, iż nie przysługuje na nie zażalenie, gdyż przepis art. 13 § 1 w zw. z art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej, nie przewiduje możliwości zaskarżania rozstrzygnięcia wierzyciela w tym przedmiocie. Stosownie do art. 13 § 2 tej ustawy, dopiero na postanowienie organu egzekucyjnego (nie wierzyciela) w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zażalenie zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Z tych względów zarzut naruszenia art. 13 § 2 ustawy egzekucyjnej uznano za bezpodstawny. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej we W. podkreślił, że kwestia ta była przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu zakończonym postanowieniem organu z dnia [...] nr [...], stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia z dnia [...] A. i J. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] nr [...]. Natomiast odnosząc się do kwestii odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że podjęte przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie jest zasadne, wobec niewyrażenia przez wierzyciela zgody na zwolnienie z egzekucji. J. P. w skardze na w/w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia emerytalnego, wniósł o jego uchylenie podnosząc zarzut przedawnienia dochodzonych należności. W uzasadnieniu skargi Skarżący podtrzymał argumentację wskazaną we wniosku do organu egzekucyjnego jak i w zażaleniu na wydane przez ten organ rozstrzygnięcie. Skarżący powołując się na przepis art. 70 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa, wskazuje, że zobowiązanie podatkowe za 1993 rok przedawniło się z końcem 2004 roku. Natomiast zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego zobowiązanego doręczono zobowiązanym w dniu 30.08.2006 r., a więc 20 miesięcy po dacie przedawnienia się zobowiązań. Zdaniem Skarżącego na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, egzekucja jest niedopuszczalna. W jego ocenie organ I instancji nie dokonał aktualizacji przedawnionego tytułu wykonawczego, lecz na podstawie samego zawiadomienia prowadzi postępowanie egzekucyjne, co oznacza, że egzekucja prowadzona jest bez tytułu wykonawczego. W związku z powyższym Skarżący zarzuca naruszenie przepisów art. 33 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 1, art. 27 i art. 7 § 1 i § 3 ustawy egzekucyjnej. Ponadto w ocenie Skarżącego, bezpodstawna wielokrotna egzekucja doprowadziła do likwidacji obydwu przedsiębiorców, przy czym wskutek zajęcia środków obrotowych z rachunku przedsiębiorcy w okresie od 25.06.1998 r. do 18.10.1999 r. wyegzekwowano ogółem kwotę [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie upsa). Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest odmowa wyrażenia zgodny na zwolnienie z egzekucji w trybie art.13§1 ustawy egzekucyjnej świadczenia emerytalnego J. P., a nie rozpatrzenie zarzutów złożonych przez A. i J. P. na postępowanie egzekucyjne w trybie art.33 ustawy egzekucyjnej (zarzuty, w tym zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego były przedmiotem oceny przez organ egzekucyjny w odrębnych trybach). Sąd ocenił legalność podjętego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia w oparciu o regulację art.13, a nie art.33-34 i art.59 ustawy egzekucyjnej. Sformułowane zatem w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organ egzekucyjny zaskarżonym postanowieniem art.7§1 i §3, art.27, art.33 pkt 1 i art.59§1 ustawy egzekucyjnej jako nie dotyczące zaskarżonego aktu administracyjnej nie mogły być wzięte pod uwagę przy ocenie zaskarżonego postanowienia przez Sąd. Na marginesie Sąd jedynie pragnie zwrócić uwagę, że zarzut skarżącego dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego za 1993 r. jest bezzasadny, bowiem zgodnie z art. 70§1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz.60 ze zm.) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Na mocy art.70§3 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002 r. bieg terminu przedawnienie zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Poza sporem w sprawie pozostaje zaś okoliczność, że przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, bo w dniu 6 maja 1999 r., został wystawiony tytuł wykonawczy [...] wynikający z decyzji wymiarowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1993r., który został doręczony w dniu 28.05.1999r. Jak wyżej wskazano, oznacza to, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. został przerwany przed jego upływem, to jest przed upływem dnia 31 grudnia 1999 r. W świetle powołanych powyżej przepisów bieg przedawnienia został przerwany przez samo doręczenie tytułu wykonawczego, które stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 32 ustawy egzekucyjnej - patrz wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1999 r. sygn. akr III SA 5420/98 (ONSA 2000/4/145), wyrok NSA z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 397/02 (Prz. Podat. 2004/5/53). Dodać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 70§4 Ordynacji podatkowej po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Przyjęta w omawianym przepisie formuła gramatyczna "biegnie (on) na nowo" pozwala na uprawniony wniosek, że w zaistniałej sytuacji (podjęcie czynności egzekucyjnej przed dniem 31 grudnia 1999r.) przedawnienie zobowiązania ponownie rozpoczyna swój pięcioletni bieg począwszy od następnego dania po zakończeniu postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, jak długi był upływ tego terminu przed jego przerwaniem. Jak wynika natomiast z akt sprawy i wyjaśnień samej strony postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 6 maja 1999 r. nie zostało umorzone zatem bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął swojego biegu na nowo. Tytuł wykonawczy z dnia 6 maja 1999 r. w świetle ustawy egzekucyjnej nie wymagał aktualizacji i stanowił podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy należy wskazać, ż zgodnie z art. 13 §1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela (podkr. Sądu). Trudno nie zgodzić się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej, że z brzmienia tego zapisu wynika, że to na zobowiązanym spoczywa ciężar uzyskania zgody wierzyciela. Idąc dalej należy także zauważyć, że wierzyciel wedle swego uznania może takiej zgody udzielić lub odmówić jej udzielenia - nie jest skrępowany w tym zakresie żadnymi kierunkowymi dyrektywami wyboru. Organ egzekucyjny nawet mimo zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego obowiązany jest badać, czy przemawia za tym także ważny interes zobowiązanego i dopiero na podstawie tych okoliczności podejmuje decyzję w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego z dnia 4.09.2006 r. w zakresie zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego (pozostałe żądania objęte tym wnioskiem rozpoznane zostały w odrębnych trybach) wierzyciel postanowieniem z dnia 2.10.2006r. Nr [...] odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie z egzekucji świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego otrzymywanego przez J. P. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a zajętego zawiadomieniem z dnia 24.08.2006 r. Nr [...]. Ta okoliczność powoduje, iż organ egzekucyjny wobec braku ustawowej przesłanki określonej w art.13§1 ustawy egzekucyjnej obowiązany był odmówić żądaniu zobowiązanego o zwolnienie wskazanego powyżej świadczenia z egzekucji. Mając na uwadze powyższe na podstawie art.151 upsa należało skargę oddalić jako nieuzasadnioną.