I SA/Wr 1445/03
WyrokWSA we Wrocławiu2004-11-23
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński, Sędzia NSA Józef Kremis, Asesor WSA Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnik spółki cywilnej może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie przewidziano możliwości zwolnienia go z tej odpowiedzialności w przepisach Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki wynikające z jej działalności. Przepisy Ordynacji podatkowej, w przeciwieństwie do art. 116, nie przewidują możliwości zwolnienia wspólnika spółki cywilnej z tej odpowiedzialności, ani nie uzależniają jej orzeczenia od sytuacji majątkowej spółki czy bezskuteczności egzekucji. Kontrola sądu administracyjnego w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej ogranicza się do sprawdzenia zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, a nie do badania prawidłowości innych rozstrzygnięć administracyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi wspólników spółki cywilnej A na decyzje Izby Skarbowej utrzymujące w mocy decyzje Urzędu Skarbowego orzekające o odpowiedzialności wspólnika P. Ł. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za różne okresy. Skarżący podnosili, że utrata dokumentacji spółki w wyniku działań organów kontrolnych doprowadziła do upadku przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy uznał odpowiedzialność wspólnika za zasadną, wskazując na przepisy Ordynacji podatkowej. Skarżący powtórzyli argumenty odwołania, dodając zarzut przedwczesnego wydania decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wr 1443/03- 1447/03 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia NSA Józef Kremis Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant Lucyna Barańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 sprawy ze skargi A. Ł.i P. Ł. na decyzje Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności jako wspólnika spółki cywilnej A za zaległości z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV, V, VI, VII, X 1995 r., odsetek za zwłokę i kosztów egzekucji tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za VIII 1996 r., tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i odsetek za zwłokę za V 2000r i I 2001, tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług , odsetek za zwłokę i kosztów egzekucji za II/ 2001 R. oddala skargę.
Zaskarżonymi decyzjami Izba Skarbowa we W., Ośrodek zamiejscowy w L. utrzymała w mocy decyzje Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...]:
1) Nr [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności P. Ł. za zaległości podatkowe spółki cywilnej A z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj czerwiec lipiec październik 1995 w kwocie [...], odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego
2) Nr [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności P. Ł. za zaległości podatkowe spółki cywilnej A z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1996 w kwocie [...], odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego;
3) Nr [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności P. Ł. za zaległości podatkowe spółki cywilnej A z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2000 w kwocie [...] i odsetki za zwłokę;
4) Nr [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności P. Ł. za zaległości podatkowe spółki cywilnej A z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001 w kwocie [...] i odsetki za zwłokę;
W odwołaniu od powyższych decyzji P. Ł. podnosił, że w wyniku działania organów kontrolnych tj. inspektorów Urzędu Kontroli Skarbowej przedsiębiorstwo A zostało pozbawione całej dokumentacji.. Zdaniem wspólników Spółki, inspektorzy w toku postępowania kontrolnego naruszyli szereg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o Kontroli Skarbowej oraz Kodeksu postępowania karnego. Pozbawienie Spółki dokumentacji spowodowało zdaniem wspólników utratę tożsamości przedsiębiorstwa A, co w krótkim czasie doprowadziło do wykreślenia przedsiębiorstwa z ewidencji działalności gospodarczej, spadku obrotów, niszczenia majątku, pozbawienia właścicieli środków do życia oraz pozbawienia pracy 120 pracowników.
Organ odwoławczy uznał, że organ podatkowy I instancji zasadnie orzekł o odpowiedzialności Pana P. Ł. jako byłego wspólnika za przedmiotowe zaległości podatkowe spółki, w związku z czym nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Izba Skarbowa wywodziła, że zgodnie z przepisami art. 115 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późn. zm. ) wspólnik spółki cywilnej (...) odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników wynikające z działalności spółki. W myśl art. 51 §1 ustawy Ordynacja podatkowa podatek nie zapłacony w terminie płatności staje się zaległością podatkową. Zdaniem Izby Skarbowej bezsprzecznym w sprawie jest fakt, że P. Ł. był wspólnikiem spółki cywilnej A w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług będące przedmiotem niniejszej decyzji. Z akt sprawy wynika, że prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, ze względu na to, że Spółka nie posiadała żadnego majątku ruchomego. Ponadto z dniem [...] spółka cywilna A zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, w związku z czym niemożliwym stało się wyegzekwowanie należnych budżetowi państwa zaległości podatkowych od Spółki.
Organ odwoławczy podkreślił też, że przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe są wyłącznie kwestie związane z odpowiedzialnością osoby trzeciej. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. W związku z tym argumenty przedstawione w odwołaniu dotyczące postępowania kontrolnego Urzędu Kontroli Skarbowej nie mogły być przedmiotem rozpatrzenia w tym postępowaniu.
W skardze skarżący powtórzył treść odwołania a ponadto poinformował, że wniósł skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, w której zażądał nakazanie zwrotu dokumentów zabezpieczonych w trakcie kontroli skarbowej przeprowadzonej przez Inspektorów Urzędu Kontroli Skarbowej w L., bowiem działanie tego organu narusza przepisy art. 22 i 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto w toku postępowania podnosił, iż decyzja wydana została przedwcześnie ponieważ w chwili jej wydania istniała możliwość prowadzenia egzekucji z majątku spółki.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała dotychczasowe stanowisko, a dodatkowo wyjaśniła, że adresatem zaskarżonych decyzji jest P.Ł. zam. w G. przy ul. M. [...]. Jednakże ze względu na solidarną odpowiedzialność A. Ł. za zaległości byłej spółki cywilnej A, strona przeciwna uznała, że Pan A. Ł. mając interes prawny, jest uprawniony do wniesienia skargi na wskazaną na wstępie decyzję.
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego- zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie można przyjąć, że wydając zaskarżoną decyzję organy naruszyły prawo w zakresie, o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz. 1270 ) Dlatego też nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja o orzeczeniu odpowiedzialności majątkowej skarżącego za zobowiązania spółki cywilnej.
Zasady tej odpowiedzialności określone są w art. 115 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, nie będący akcjonariuszem, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki." Jak z powyższego przepisu wynika przesłankami do stwierdzenia odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej jest ustalenie, że: istnieją zaległości podatkowe spółki, zaległości wynikają z działalności spółki, osoba wobec której ma być orzeczona odpowiedzialność jest wspólnikiem tej spółki. Okoliczności te zostały w niniejszej sprawie przez organy skarbowe wykazane i w istocie nie są kwestionowane przez skarżących. Jest w sprawie bezspornym, że skarżący są wspólnikami spółki cywilnej A , zaś zaległości wynikają z decyzji określających zobowiązania spółki wynikające z prowadzonej przez nią działalności. "...Stwierdzenie przez organ podatkowy, iż określony podmiot spełnił przesłanki ustawowe odpowiedzialności określonej kategorii osób trzecich powoduje, iż ma on obowiązek wydania decyzji o pociągnięciu do odpowiedzialności takiej osoby. Nie istnieje obecnie żadna prawna możliwość odstąpienia od wydania tego rodzaju decyzji..." (wyrok NSA O/Z w Poznaniu z 05.09.2002 sygn. akt I SA/Po 3214/00 POP 2003/3/65).
Art. 115 Ordynacji Podatkowej, w przeciwieństwie do na art. 116 Ordynacji Podatkowej nie przewiduje możliwości zwolnienia się wspólnika spółki cywilne z odpowiedzialności za zobowiązania tej spółki. Nie uzależnia także orzeczenia odpowiedzialności wspólników od sytuacji majątkowej spółki ani od prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego czy, tym bardziej, od bezskuteczności tej egzekucji. Z tego powodu nie mają w sprawie znaczenia zarzuty, iż nie wykorzystano wszelkich możliwości egzekwowania należności z majątku spółki.
Również zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące prowadzenia postępowania podatkowego nie mogą być brane pod uwagę, jako że dotyczą w istocie postępowania w spawie określenia ( ustalenia) wysokości zobowiązań podatkowych. Z treści skargi i innych pism nie wynika, aby skarżący nie mieli dostępu do dokumentów i dowodów istotnych dla ustalenia zakresu ich odpowiedzialności za zobowiązania spółki, to jest decyzji wymiarowych i dokumentów rejestrowych spółki.
Jeszcze na gruncie przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych ukształtował się pogląd, że "...Przedmiotem postępowania w sprawach odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe są wyłącznie kwestie związane z odpowiedzialnością osoby trzeciej, a celem - wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się już kwestii związanych z ustaleniem istnienia obowiązku podatkowego oraz wysokością zobowiązania podatkowego. Wcześniejsze ustalenia dotyczące kształtu odpowiedzialności podatnika są ostateczne. Odpowiedzialność osoby trzeciej dotyczy dochodzenia należnych podatków, a nie ustalania ich wysokości..." (wyrok NSA O/Z w Białymstoku z 13.11.1996 r sygn. akt SA/Bk 591/95 LEX nr 27371). Zasad ta ma zastosowanie również pod rządami Ordynacji Podatkowej. Prawidłowość decyzji "wymiarowych" jest przedmiotem odrębnych postępowań, w tym prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
W sprawach ze skargi na rozstrzygnięcia organów administracji publicznej kontrola Sądu ogranicza się jedynie do sprawdzenia zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia. Badaniu podlega czy przy wdawaniu orzeczenia nie naruszono przepisów prawa materialnego lub przepisów proceduralnych w takim stopniu, że mogło to wpłynąć na treść tego rozstrzygnięcia. Nie może być więc w tym postępowania przedmiotem badania prawidłowość innych rozstrzygnięć administracyjnych ani też udzielanie merytorycznych wskazówek co do rozpoznania innych wniosków skarżącego. Dlatego bezprzedmiotowe są wywody skarżącego dotyczące okoliczności określenia zobowiązania podatkowego ewentualnych uchybień w postępowaniu kontrolnym.
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów.
Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło