I SA/Wr 1448/96

WyrokWSA we Wrocławiu1998-08-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ustne oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku VAT, złożone pracownikowi urzędu skarbowego w obecności świadka, może być uznane za skuteczne prawnie, mimo braku formy pisemnej i ustalonego wzoru?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustne oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku VAT nie jest skuteczne prawnie, ponieważ przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wymagały złożenia oświadczenia w formie pisemnej według ustalonego wzoru. Brak zachowania tej formy pozbawił podatnika możliwości udowodnienia złożenia oświadczenia w ustawowym terminie, co skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku.
Stan faktyczny
Podatnik Jerzy K. nie złożył pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT, mimo że jego obroty w 1992 r. kwalifikowały go do takiego zwolnienia. Twierdził, że złożył oświadczenie ustnie pracownikowi urzędu skarbowego z powodu braku druków. Urząd Skarbowy określił mu podatek VAT za 1993 r. Izba Skarbowa utrzymała decyzję w mocy, argumentując konieczność zachowania formy pisemnej. Podatnik złożył skargę do NSA, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.

Pełny tekst orzeczenia

Ustawodawca - dla celów dowodowych - w przepisie art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ nałożył obowiązek złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT według ustalonego wzoru, co jednoznacznie określa formę pisemną takiego oświadczenia. Wskutek braku zachowania tej formy skarżący pozbawił się możliwości udowodnienia organom podatkowym, że sporne oświadczenie zostało przez niego złożone i to w ustawowym terminie. Urząd Skarbowy w W. decyzją z dnia 16 marca 1995 r. określił Jerzemu K. należny podatek od towarów i usług za od stycznia do grudnia 1993 r. w kwocie łącznej 4.419,20 zł. Podstawą wymiaru tego podatku było ustalenie, że podatnik w tymże okresie czasu nie prowadził ewidencji dla celów podatku VAT i nie opodatkował swojej działalności tym podatkiem, mimo że prowadząc w 1992 r. działalność gospodarczą w zakresie usług instalatorskich osiągnął przychód w kwocie 1.060.416.300 st. zł i nie złożył w Urzędzie Skarbowym oświadczenia o wyborze zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT, w trybie art. 14 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Nie przyjęto wyjaśnień podatnika, że z uwagi na brak druków VAT-6, oświadczenie takie złożył ustnie pracownikowi Urzędu. W odwołaniu od tej decyzji Jerzy K. zarzucił, że będąc z żoną w Urzędzie Skarbowym złożył wobec pracownika Urzędu stosowne oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku VAT i był przekonany, że zostało to odnotowane. Oświadczenie to nie zostało złożone na piśmie, gdyż brak było druków VAT-6. Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 5 lipca 1996 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o podatku VAT, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.1993 r. podatnicy, których obroty w 1992 r. mieściły się w przedziale 600 mln - 4 mld st. zł, zwolnieni byli z tego podatku, pod warunkiem złożenia Urzędowi Skarbowemu pisemnego oświadczenia według ustalonego przez Ministra Finansów wzoru. Nie złożenie takiego oświadczenia przez podatnika było jednoznaczne z wyborem przez niego opodatkowania. Wyjaśnienie strony zawarte w odwołaniu dotyczące przyczyn ustnego zgłoszenia o wyborze zwolnienia i wniosek o jego uznanie, nie mogą być w sprawie wzięte pod uwagę. W postępowaniu przed organami administracyjnymi obowiązuje zasada pisemności. Strona nie wykazała, iż zgłoszenia takiego dokonała, gdyż nie posiada żadnego dokumentu sporządzonego w celach dowodowych. Poza tym nie mógł być przeszkodą uniemożliwiającą złożenie oświadczenia w formie pisemnej, brak druków w Urzędzie Skarbowym gdyż nie musiało to być oświadczenie złożone na specjalnym druku pobranym z urzędu skarbowego. Za wystarczające uznawane było także oświadczenie składane w formie pisemnej według ustalonego wzoru. Artykuł 48 ustawy o podatku VAT przewidywał dla dokonania tej czynności 60 dni od dnia wejścia w życie ustawy o podatku od towarów i usług, ostatecznie termin ten przedłużony został do 31 września 1993 r. Strona miała zatem wystarczająco długi termin, aby zgłoszenia takiego dokonać poprawnie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że niesłusznie nie uznano za skuteczne prawnie, złożonego przez niego ustnie oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT przed urzędem skarbowym, co uczynione zostało w obecności świadka. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 30 czerwca 1998 r. skarżący dodał, że fakt złożenia przez niego takiego oświadczenia urzędnik odnotował na komputerze i poinformował, że jeżeli nie będzie to wystarczające to będzie musiał jeszcze złożyć oświadczenie na piśmie, do czego go ewentualnie wezwie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego. W rozpoznawanej sprawie spór pomiędzy skarżącym, a organami podatkowymi odnosi się do faktu wypełnienia przez skarżącego obowiązku ustawowego określonego w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - zwanej dalej ustawą o VAT. Zajęte w tym sporze stanowisko przez organy podatkowe nie może być uznane za naruszające obowiązujące przepisy prawa. Zgodnie z art. 48 ustawy o VAT podatnicy wykonujący czynności przed dniem wejścia ustawy w życie, którzy wybrali zwolnienie od podatku na podstawie art. 14 ust. 2 zobowiązani byli do złożenia oświadczenia w urzędzie skarbowym w terminie 60 dni po wejściu w życie ustawy. Natomiast na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o VAT podatnicy, u których wartość sprzedaży w poprzednim roku podatkowym wynosiła ponad 600 mln st. zł do 4 mld st. zł zostaną zwolnieni od podatku jeżeli złożą w urzędzie skarbowym oświadczenie według ustalonego wzoru. Ponieważ skarżący prowadząc w 1992 r. działalność osiągnął obrót w kwocie 1.060.416.300 st. zł, chcąc korzystać w 1993 r. ze zwolnienia od podatku od towarów i usług, musiał wypełnić powyższy obowiązek. Nie poinformowanie organu podatkowego w opisanym wyżej trybie oznaczało, że podatnik nie wybrał zwolnienia z podatku od towarów i usług, zatem stał się podatnikiem tego podatku z mocy samego prawa od chwili wejścia w życie ustawy. Wbrew zarzutom skargi brak jest dowodu na to, że skarżący złożył oświadczenie o wyborze zwolnienia. Wprawdzie skarżący twierdzi, że złożył takie oświadczenie w urzędzie skarbowym w formie ustnej, lecz nie przedstawił żadnego dowodu, iż w ogóle dopełnił tego obowiązku i uczynił to przed upływem terminu określonego w przepisie art. 48 ustawy o VAT. Jeżeli bowiem skarżący zamierza wywodzić skutki prawne powołując się na określone fakty, obciąża go ciężar udowodnienia tych okoliczności. Dlatego też ustawodawca - dla celów dowodowych - w przepisie art. 14 ust. 2 ustawy o VAT nałożył obowiązek złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT według ustalonego wzoru, co jednoznacznie określa formę pisemną takiego oświadczenia. Wskutek braku zachowania tej formy skarżący pozbawił się możliwości udowodnienia organom podatkowym, że sporne oświadczenie zostało przez niego złożone i to w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy nie można organowi odwoławczemu skutecznie zarzucić naruszenie w zaskarżonej decyzji prawa, które dałoby podstawę do uwzględnienia skargi. Z tego powodu na podstawie art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o NSA - Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło