I SA/Wr 1451/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Lidia Błystak, Sędziowie: Sędzia WSA - Katarzyna Borońska, Sędzia WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca), Protokolant: - Paulina Wódka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 3 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że postanowienie wymienione w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A sp. z o. o. w P. (dalej: spółka/strona/skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 3 października 2012 r. nr [...] pozostawiające zażalenie z dnia 26 lipca 2012 r. - wniesione z uchybieniem terminu - bez rozpatrzenia. W dniu 1 czerwca 2012 r. strona wniosła o zawieszenie postępowania sprawie podatku akcyzowego za listopad 2009 r. po myśli art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez WSA postanowieniem z dnia 5 grudnia 2011 r. w sprawie ISA/Wr 1184/11 "czy art. 89 ust. 16 w zw. z ust. 14 ustawy o podatku akcyzowym jest zgodny z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP", stanowiącego zagadnienie wstępne w nin. sprawie, mające wpływ na wynik sprawy. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za listopad 2009 r. uznając, że strona nie wykazała istnienia zagadnienia wstępnego mającego wpływ na wynik sprawy. Przedstawione pytanie prawne dotyczy innej sprawy, która nie ma związku ze sprawą podlegającą rozpatrzeniu, a kwestia badania zgodności przepisów ustawy z Konstytucją nie leży w gestii organu podatkowego. W dniu 30 lipca 2012 r. wpłynęło zażalenie na postanowienie, a w dniu 13 sierpnia 2012 r. pismo strony informujące, że zażalenie zostało złożone z zachowaniem terminu – t.j. dnia 26 lipca 2012 r., mimo zewnętrznych znamion przesyłki prowadzących do odmiennego wniosku, wyjaśniające, że umieszczenie na wysłanej przesyłce daty 27 lipca 2012 r. wynikało z błędu pracownika Agencji Pocztowej, z której usług korzysta pełnomocnik strony, zmieniając bowiem godzinę na datowniku z 16-tej na 17-tą pracownik Agencji zmienił przez nieuwagę cyfrę "7" w samej dacie – z 26 na 27 lipca. Do pisma dołączono pisemne wyjaśnienie Agencji. W wyniku powyższego organ II instancji zwrócił się z zapytaniem do Centrali Poczty Polskiej S.A. o podanie daty nadania przedmiotowej przesyłki, otrzymując odpowiedź, iż datą tą była data 27.07.2012 r. wraz z przeprosinami w związku z nieprawidłowym wskazaniem przez właściciela Agencji daty nadania przedmiotowego listu. Z ustaleń wynika zatem, że postanowienie z dnia 4 lipca 2012 r. wraz z pouczeniem doręczono stronie w dniu 19 lipca 2012 r., przesyłka z zażaleniem nadana została za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 27 lipca 2012 r., a więc skoro termin do złożenia zażalenia upłynął w dniu 26 lipca 2012 r., w czwartek, złożenie zażalenia w dniu 27 lipca 2012 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Przedstawił organ II instancji, w ww postanowieniu z dnia 3 października 2012 r., mające w sprawie zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej – art. 145 § 2, art. 148 § 1, art. 236 § 2 pkt 1, art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, reasumując, iż spóźnione zażalenie jest bezskuteczne i organ jest zobowiązany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Podkreślił organ, że zastosowany tryb nie zależy od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej i znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podniósł także, że strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W skardze od powyższego postanowienia strona skarżąca zarzucając naruszenie art. 288 § 1 pkt 2 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej przez ich bezpodstawne zastosowanie, co nastąpiło w związku z naruszeniem art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 180 § 1, art., 187 § 1 i art. 191 Ordynacji i niepełnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, naruszenie art. 3 pkt 8 oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe w zw. z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że do nadania przesyłki nie doszło w dniu 26 lipca 2012 r. lecz w dniu 27 lipca 2012 r. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podsumowując rozważania skarżąca stwierdziła, że nawet jeżeli ustalona przez Pocztę na podstawie kontroli zużycia nalepek data nadania przesyłki przypada na dzień 27 lipca 2012 r., to i tak na gruncie art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji dniem tym będzie zawsze ten, w którym strona nadała przesyłkę na poczcie tj. zawarła umowę o świadczenie usługi pocztowej polegającej na przyjęciu i doręczeniu przesyłki rejestrowanej, a w nin. sprawie nastąpiło to w dniu 26 lipca 2012 r., a zatem w terminie do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i argumentację z jego uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania wnosi się, zgodnie z treścią art. 236 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749), w terminie 7 dni od daty doręczenia stronie postanowienia. Nie budzi w sprawie wątpliwości, że postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania podatkowego zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 19 lipca 2012 r. Zatem zgodnie z wyżej cytowanym przepisem termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 26 lipca 2012 r. Jak wynika z ustaleń organu, a kwestionuje to strona skarżąca, podatnik złożył zażalenie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 27 lipca 2012 r., co świadczyłoby o uchybieniu terminu do jego złożenia (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy zażalenie na postanowienie zostało wniesione w wynikającym z przepisu prawa terminie, ma ustalenie czy w podlegającej kontroli sprawie organ odwoławczy miał podstawy do uznania naruszenia terminu. Przepisy art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej zobowiązują organ odwoławczy do badania terminowości wniesienia zażalenia i stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Jeżeli strona korzysta z usług Poczty Polskiej termin do wniesienia zażalenia będzie uznany za zachowany, jeżeli pismo zostanie nadane w placówce pocztowej przed upływem siedmiodniowego terminu, co z reguły możliwe jest do ustalenia na podstawie umieszczonych na przesyłce stempli pocztowych placówki nadawczej. Jak wynika z ustaleń niniejszej sprawy, w oparciu o które organ II instancji zajął stanowisko w zaskarżonym postanowieniu, przesyłka zawierająca zażalenie została nadana w Agencji Pocztowej w dniu 27 lipca 2012 r. Faktowi temu przeczy strona skarżąca powołując się na "Oświadczenie" Agencji Pocztowej prowadzonej przez firmę B z dnia 7 sierpnia 2012 r., wg której pełnomocnik strony "pozostawił w Agencji w dniu 26 lipca 2012 r. cztery listy polecone, które zostały w tym dniu wysłane, jedynie błąd pracownika agencji spowodował, że na datowniku widnieje data 27.07.2012 r. Pracownik omyłkowo zmieniając godzinę na datowniku z 16 na 17 zmienił przez nieuwagę cyfrę 7 w dacie z 26 na 27." Przeprowadzone w tym kierunku postępowanie organu odwoławczego polegające na zwróceniu się do Urzędu Pocztowego o udzielenie informacji w jakim dniu została nadana korespondencja kierowana do Urzędu Celnego (...) z firmy pełnomocnika strony, informując jednocześnie, o tym, że doradca podatkowy przedłożył oświadczenie właściciela Agencji pocztowej B , o którym mowa wyżej, skutkowało odpowiedzią Poczty Polskiej S.A. Centrala w piśmie z dnia 4 września 2012 r., w którym urząd ten poinformował, że "analiza stosownej dokumentacji nadawczej ponad wszelką wątpliwość wykazała, że omawiana przesyłka polecona nadana została w Agencji Pocztowej (..) w dniu 27.07.2012 r.", przepraszając jednocześnie za wszelkie kłopoty wynikające z nieprawidłowego wskazania przez właściciela ww Agencji Pocztowej daty nadania listu poleconego. Przypomnieć należy, że stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia zażalenia powinno być oparte na dowodach pozwalających na niewątpliwe stwierdzenie, że strona przekroczyła termin przewidziany do wniesienia zażalenia, określony w art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wymaga to dokonania ustaleń w toku przeprowadzenia wnikliwej i wszechstronnej oceny posiadanych przez organ i przedłożonych przez stronę dowodów dotyczących daty doręczenia stronie postanowienia oraz daty wniesienia zażalenia, a nie dochowanie tych warunków skutkuje naruszeniem przepisów postępowania. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia może być wydanie jedynie wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że strona zażalenie wniosła po terminie, gdy jest to oczywiste i niewątpliwe, bowiem rozstrzygnięcie takie niesie za sobą restrykcyjne skutki zamykające stronie możliwość dalszego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 10.06.2003 r. sygn. IIISA 1758/01; wyrok WSA z dnia 12.01.2007 r. sygn. III SA/Wa 2079/06). Zdaniem Sądu organ odwoławczy w nin. sprawie uznając za wiarygodne pismo Poczty Polskiej z dnia 4 września 2012 r. stwierdzające autorytatywnie o dacie nadania przez stronę przesyłki poleconej, zarazem wskazujące na analizę "stosownej dokumentacji" stanowiącej podstawę do zajęcia takiego stanowiska, nie wnikając jakie dokumenty o takim stanowisku Poczty zadecydowały, zbyt pochopnie uznał uchybienie terminu za potwierdzone. Jednocześnie nie zajął organ stanowiska w przedmiocie przedłożonego przez stronę oświadczenia, nie wskazał jakie dowody przemawiają za przyjęciem za prawidłowe wyjaśnienia Poczty, ani też nie wskazał co stanowiło podstawę uznania za niewiarygodne stanowisko skarżącego odnośnie daty nadania przesyłki z zażaleniem. Nie można z góry wykluczyć, że - jak twierdzi strona - przesyłkę nadała w dniu 26 lipca 2012 r., a tylko błąd pracownika Agencji Pocztowej spowodował umieszczenie na niej błędnej daty. Jeżeli bowiem twierdzenie strony, poparte oświadczeniem właściciela Agencji Pocztowej, miałoby zostać zakwestionowane w oparciu o odmienne twierdzenie Poczty Polskiej, to stanowisko Poczty musi być weryfikowalne. Niewystarczającym w tej mierze jest odwołanie się organu do arbitralnego sformułowania, zawartego w piśmie Poczty Polskiej, iż analiza stosowanej dokumentacji wykazała bez wątpliwości, że pismo nadano w dniu 27 lipca 2012 r. Powyższe twierdzenie w żaden sposób nie wskazuje dlaczego nieokreślona bliżej dokumentacja nie pozwala na przyjęcie, że mogło dojść do opisanego błędu w działaniu pracownika Agencji Pocztowej, skutkującego przybiciem pieczęci z datą nadania przesyłki późniejszą niż rzeczywisty dzień jej złożenia w placówce pocztowej. Uznając pismo Poczty Polskiej z dnia 4 września 2012 r. za wyjaśniające kwestię nadania (wniesienia) przesyłki poleconej z zażaleniem, zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie wyjaśnił zatem rzetelnie stanu faktycznego, nie ustalając jednoznacznie, w jakim dniu pełnomocnik skarżącego rzeczywiście złożył przedmiotową przesyłkę w Agencji Pocztowej, co czyni zaskarżone postanowienie naruszającym prawo, w szczególności przepisy art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji art. 191 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przeprowadzając ponownie postępowanie dotyczące ustalenia daty wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji winien organ w pierwszej kolejności wyjaśnić w korespondencji z Pocztą Polską, w oparciu o jakie dokumenty przeprowadzono analizę daty nadania przesyłki poleconej zawierającej zażalenie skarżącej, ze wskazaniem tych dokumentów, z odczytaniem znajdujących się przy przesyłkach wyszczególnionych w książce nadawczej Kancelarii pełnomocnika skarżącej zakodowanych informacji oraz ewentualnie wyjaśnieniem, dlaczego rodzaj i sposób prowadzenia tej dokumentacji stanowi dowód złożenia w placówce pocztowej przesyłki w takim, a nie innym dniu. Przeprowadzając te ustalenia, w zależności od ich wyniku, winien organ odwoławczy rozważyć ewentualne przesłuchanie w charakterze świadka pracownika Agencji Pocztowej przyjmującego przesyłki od pełnomocnika skarżącego, na okoliczność przyjęcia przesyłki i nadania jej dalszego biegu. Dopiero tak zgromadzony materiał dowodowy może podlegać ocenie przez organ odwoławczy pod kątem dochowania przez skarżącego terminu wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Należy przy dokonywaniu tej oceny mieć na względzie wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 19 lutego 2009 r. (sygn. II FSK 1631/07), które winny stanowić cenną wskazówkę dla organu przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza wyżej wskazane przepisy, a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że przedmiotowe zażalenie zostało złożone po upływie terminu do jego wniesienia, a to skutkuje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200, a o wykonalności przepis art. 152 powołanej ustawy.