I SA/Wr 1462/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku kuratora spadku r.pr. A. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2009 r. postanawia: oddalić wniosek kuratora spadku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej . Wyrokiem z dnia 5.08.2011 r. tut. Sąd oddalił skargę H. J. na oznaczoną w sentencji decyzję. W dniu 9.08.2011 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego (r.pr. M. P.) złożył wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Pismem z dnia 31.08. 2011 r. pełnomocnik poinformował Sąd, że skarżący zmarł w dniu 24.08.2011 r. Postanowieniem z dnia 7.08. 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w tej sprawie. Orzeczeniem z dnia 16.04.2012 r. tut. Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego w Wałbrzychu o ustanowienie kuratora spadku. Następnie postanowieniem z dnia 19.02.2013 r. sygn. akt I Ns 126/13 Sąd Rejonowy w Wałbrzychu Wydział I Cywilny ustanowił kuratora spadku po zmarłym skarżącym w osobie radcy prawnego. W dniu 30.08.2013 r. tut. Sąd postanowieniem podjął z urzędu zawieszone postępowanie. W wykonaniu zarządzenia z dnia 2.10.2013 r. odpis wyroku z dnia 5.08.2011 r. wraz uzasadnieniem doręczono w dniu 10.10.2013 r. kuratorowi spadku po zmarłym skarżącym. Pismem z dnia 12.11.2013 r. (data nadania) kurator spadku będący jednocześnie radcą prawnym złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w tej sprawie. W przedmiotowej opinii kurator zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – p.p.s.a.), wyznaczony w postępowaniu sądowoadministracyjnym profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Oznacza to, że adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony w ramach prawa pomocy (art. 244 § 2 p.p.s.a.) otrzymuje wynagrodzenie za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Do podjętych przez pełnomocnika czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej , w rozumieniu powołanego przepisu w istocie należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia nie z pełnomocnikiem procesowym ustanowionym przez Sąd Administracyjny w ramach prawa pomocy a z kuratorem spadku, który jest jednocześnie radcą prawnym. Przepisy p.p.s.a. nie dają sądom administracyjnym prawa do wyznaczania kuratorów spadku. W tym zakresie zgodnie z art. 128 § 2 p.p.s.a. sąd powinien zwrócić się do sądu spadku, który staje się niejako mocodawcą ustanowionego przez siebie kuratora. Brzmienie tego przepisu pozostaje w zgodzie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 628 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 43, poz. 296) do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). Uprawnienie do działania jako kurator spadku po zmarłym skarżącym radca prawny czerpie z postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu, Wydział I Cywilny, sygn. akt I Ns 126/13, który wyznaczył go na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i ten sąd pozostaje również właściwy do rozstrzygania wszelkich kwestii związanych z wynagrodzeniem kuratora spadku. Kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku, przy czym do sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości (art. 667 § 2 k.p.c.). W literaturze prezentowany jest pogląd, że kurator spadku to przedstawiciel ustawowy spadkobierców (K. Korzan, Stanowisko prawne syndyka masy upadłości i jego kwalifikacje, Przegląd Prawa Handlowego z 1998, nr 5, por. też wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 1956 r., sygn. akt III CR 566/56, w którym sąd uznał, że wyrok wydany przeciw kuratorowi jest skuteczny wobec spadkobierców). Przedstawicielstwo polega na podejmowaniu działań w imieniu reprezentowanego i na jego rachunek (art. 95 § 2 k.c.). Przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości regulują również kwestię wynagrodzenia zarządcy, wskazując w art. 939 § 1 k.p.c., że zarządca (a zatem również kurator) może żądać wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków, które w związku z zarządem poniósł z własnych funduszów. Wysokość wynagrodzenia sąd określa odpowiednio do nakładu pracy i dochodowości nieruchomości. Zatem odnosząc się do złożonego przez kuratora spadku wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, należy wyjaśnić, że kurator spadku nie jest zastępcą prawnym strony skarżącej, nie jest jej pełnomocnikiem, którego umocowanie do działania osadza się na treści przepisu art. 244 § 2 p.p.s.a. w rozumieniu art. 36 pkt 2 p.p.s.a i w zakresie określonym w art. 39 p.p.s.a.. Z tych względów nie może skutecznie wnosić o zasądzenie kosztów przez tut. Sąd w tym także nieopłaconej pomocy prawnej w trybie art. 250 p.p.s.a. Zatem tak jak wyżej wskazano, kurator spadku został ustanowiony na wniosek tutejszego Sądu, jednakże przez Sąd Rejonowy. Dlatego też w świetle powołanych przepisów, to Sąd Rejonowy w Wałbrzychu właściwy jest do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów wykonywania kurateli, z uwzględnieniem czynności podjętych przed tut. Sądem. Jednocześnie należy wskazać, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości przekazania wniosku r. pr. A. D. o przyznanie wynagrodzenia do sądu właściwego. Brak jest również podstaw do odrzucenia wniosku w trybie art. 63 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 cyt. ustawy, albowiem nie ma on zastosowania do wniosków zawierających żądanie rozstrzygnięcia zagadnień incydentalnych, jakie wyłonią się w toku rozpoznawania sprawy przed sądem administracyjnym. W świetle powyższych uwag, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora spadku, przy czym z uwagi na brzmienie art. 227 § 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zaskarżalne, co obligowało Sąd do sporządzenia uzasadnienia postanowienia.