I SA/Wr 149/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego za rok 2008 postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżąca K. P., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu podała, że samotnie wychowuje dwoje dzieci, ona oraz jej syn borykają się z poważnymi problemami zdrowotnymi, generującymi dodatkowe wydatki jej gospodarstwa domowego, na którego miesięczny dochód w łącznej kwocie 1.536 zł brutto, składają się alimenty otrzymywane na dzieci w kwocie 500 zł i 700 zł, zasiłek rodzinny oraz opiekuńczy w kwocie odpowiednio 183 zł i 153 zł. Nadto skarżąca wskazała, że od listopada 2014 r. nie otrzymuje alimentów na dzieci i korzysta z pomocy rodziny. Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2013 wnioskująca strona uzyskała dochód w kwocie 15.000 zł z prowadzonej działalności gospodarczej, wydatki jej gospodarstwa domowego zamykają się kwotą 2.232,13 zł i ponoszone są z uzyskiwanych zasiłków z pomocy Społecznej, alimentów oraz dzięki pomocy materialnej rodziny i organizacji dobroczynnych. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy procesowej). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wedle art. 246 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjny-mi adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego moż-na ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku praw-nym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (zd. 1). Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 zd.2 ustawy procesowej). Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że zatrudnianie lub pozostawanie przez stronę skarżącą, która wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, w stosunku prawnym z takim pełnomocnikiem (pochodzącym z wyboru adwokatem, radcą prawnym, doradcą podat-kowym lub rzecznikiem patentowym) stanowi przesłankę negatywną, wyłączającą przy-znanie jej prawa pomocy w tym zakresie. Mając na uwadze przywołane przepisy prawa i wynikające z nich zasady rządzą-ce instytucją ustanowienia dla strony adwokata z urzędu referendarz sądowy stwierdził, że K. P., jak wynika z akt sprawy, pozostaje w stosunku prawnym zlecenia z doradcę podatkowym oraz, że ten doradca podatkowy nie został wyznaczony dla skarżącej z urzędu, w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Na tej podstawie referendarz sądowy ustalił, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem procesowym pochodzącym z wyboru. Tym samym nie mógł przyznać wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Dla tej przyczyny referendarz sądowy postanowił, jak w punkcie 2. sentencji o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Przechodząc do rozważań na zasadnością przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należało wskazać, że regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, iż są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Uwzględniając powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy ocenił, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczą o tym wysokość dochodu gospodarstwa domowego skarżącej i brak majątku podlegającego spieniężeniu, sytuacja życiowa skarżącej, stan zdrowia skarżącej i jej dziecka oraz wynikające z nich wydatki na ich konieczne utrzymanie. Istotne jest również korzystanie przez stronę ze wsparcia z Pomocy Społecznej, na skutek dokonanej przez właściwe organy administracji publicznej oceny sytuacji materialnej i życiowej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2) i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.