I SA/Wr 1499/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant: Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi W. U. i R. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżoną (powołaną w sentencji) decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania małżonków W. U. i R. U. (dalej: strona, podatnicy, skarżący), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] stycznia 2013 r. ([...]) ustalającą stronie podatek od nieruchomości za 2013 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazało art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: o.p.). Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją Prezydent W. ustalił stronie podatek od nieruchomości za 2013 r. w wysokości [...] zł, uwzględniając jako przedmiot opodatkowania: grunty związane z działalnością gospodarczą, budynki (ich części) związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i budynki mieszkalne (ich części) zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Podstawę wymiaru podatku organ przyjął zgodnie ze złożoną przez podatników deklaracją (IN-1). W odwołaniu strona wskazała, że podatek winien być naliczony od powierzchni rzeczywiście użytkowanej w działalności gospodarczej. Stwierdziła, że na skutek inwestycji prowadzonej przez Gminę W. pn. [...] nie może korzystać z całej nieruchomości przy Placu W. [...] we W. Podała, że obecnie wykorzystywane jest 40% powierzchni budynku i od takiej właśnie powierzchni należy - według niej - wymierzyć podatek od nieruchomości. Strona dowodziła, że sporna nieruchomość przeznaczona jest na wynajem lokali użytkowych. Informowała, że od czasu rozpoczęcia ww. inwestycji (2010 r.) znacznemu zmniejszeniu - z przyczyn od niej niezależnych - uległy jej dochody z nieruchomości, co związane jest z niedogodnościami, jakie generuje pobliska budowa uniemożliwiając korzystanie z jedynej drogi dojazdowej, utrudniając parkowanie, powodując hałas (...). Dodała, że z tych powodów najemcy wypowiadają umowy najmu. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, skarżoną decyzją, SKO decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Zauważyło, że strona złożyła informację w sprawie podatku od nieruchomości, wykazując: grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni 1.944 m2, budynki (ich części) związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i budynki mieszkalne (ich części) zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o powierzchni 7.464,84 m2. Podkreśliło, że podatek od nieruchomości ustalono zgodnie z tą informacją. SKO stwierdziło, że o opodatkowaniu nieruchomości - według stawek właściwych dla działalności gospodarczej - decydował już sam fakt jej posiadania przez podatnika będącego przedsiębiorcą (prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A - R. U.). Wskazało, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm. - dalej: u.p.o.l.) za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uważa się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych (...), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wyłożyło, że wyłączone z opodatkowania są tylko te grunty i budynki, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Zauważyło, że względami technicznymi będą wady w zakresie konstrukcji i wykonania obiektu powodujące, że podatnik nie może z niego korzystać w prowadzonej działalności gospodarczej. Zdaniem organu, przy definiowaniu pojęcia "względy techniczne" trzeba wziąć wzgląd na zapis "nie jest i nie może być wykorzystywany", co oznacza, że niemożność wykorzystywania nieruchomości musi mieć charakter trwały a nie tylko przejściowy. Organ stwierdził, że za względy techniczne, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., nie można uznać chwilowej przeszkody w gospodarczym wykorzystaniu nieruchomości i że przesłanki takiej nie stanowi nieużyteczność wynikająca ze względów ekonomicznych, organizacyjnych i prawnych. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy SKO zważyło, że nie kwestionuje, że inwestycja polegająca na budowie [...] utrudnia stronie prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazało, że przeszkoda ta nie ma jednak charakteru trwałego, uniemożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wynajmu pomieszczeń znajdujących się w budynku sąsiadującym z tą inwestycją. Podało, że stan techniczny tego budynku umożliwia jego wykorzystywanie w działalności gospodarczej. Według Kolegium, realizowanie ww. inwestycji niewątpliwie może wpływać na efektywność ekonomiczną prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, jednak nie powoduje utraty przez nieruchomość przydatności dla działalności gospodarczej. Kolegium zauważyło, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jest dla celów działalności gospodarczej, zmniejszyła się tylko liczba najemców i wynajmowana powierzchnia, co jednak nie mieści się w zakresie pojęcia "względy techniczne" w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Biorąc pod uwagę powyższe SKO uznało, że w sprawie dokonano prawidłowego wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...] zł. W skardze, skarżący zarzucili decyzji SKO naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 187 § 1 o.p. przez niepodjęcie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego ustalenia okoliczności dotyczących możliwości wykonywania działalności gospodarczej w spornej nieruchomości; 2) art. 191 o.p. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, co doprowadziło do naruszenia interesu strony; 3) art. 121 § 1 o.p. przez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w szczególności przez wydanie decyzji, która nie uwzględnia wszystkich okoliczności sprawy. Strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (także zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego). W uzasadnieniu skarżący powołali argumentację przedstawioną w odwołaniu. Przyznali, że sporna nieruchomość budynkowa jest ich własnością, będąc związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wskazali, że od czasu rozpoczęcia przez Miasto W. (z początkiem 2010 r.) inwestycji polegającej na budowie [...] znacznemu zmniejszeniu uległy dochody z tej nieruchomości. Wskazali, że stan ten związany jest bezpośrednio z pobliską budową. Podkreślili, że budowa praktycznie uniemożliwia korzystanie z jedynej drogi dojazdowej do nieruchomości. Ponadto na terenie nieruchomości - od wczesnych godzin porannych do wieczora - rozlega się hałas związany z prowadzonymi pracami budowlanymi. Ponadto prace budowlane powodują innego rodzaju uciążliwości, jak kurz, nieprzyjemne zapachy etc. Skarżący podali, że należąca do nich nieruchomość stała się przez to mniej konkurencyjna. Zaznaczyli, że spadek zainteresowania najmem sięga aż 60%. Skarżący zaakcentowali, że inwestycję związaną z budową [...] rozpoczęto w I kwartale 2010 r. Planowo miała się ona zakończyć w II kwartale 2013 r., co - jak już wiadomo - nie nastąpi. Skarżący zauważyli, że to na organie podatkowym ciąży obowiązek wykazania wszelkimi środkami dowodowymi (art. 180 i art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p.), że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Spór dotyczy opodatkowania należącej do strony nieruchomości budynkowej stawkami przewidzianymi dla nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd uznał, że w sprawie dokonano prawidłowego wymiaru w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie [...] zł. Jako postawę wymiaru zasadnie przyjęto - niesporne - dane zawarte w złożonej przez skarżących informacji (IN-1). Przy wymiarze podatku zastosowano właściwe stawki podatkowe, określone uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2013 r. Dokonując wymiaru podatku prawidłowo ustalono również podstawę opodatkowania. Zdaniem Sądu, prowadząc - poprzedzające powyższy wymiar - postępowanie podatkowe uczyniono zadość wszelkim regułom procesowym, realizując m.in. zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.), zasady postępowania dowodowego wyrażone w art. 180 § 1, art. 181 i art. 187 § 1 o.p., zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.), zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Tym samym chybione są zarzuty skargi traktujące o naruszeniu przepisów postępowania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie podjęto niezbędne (czytaj: wystarczające) działania i zgromadzono odpowiedni materiał dowodowy celem ustalenia możliwości (pod względem technicznym) wykorzystywania spornej nieruchomości budynkowej (położonej przy Placu W. [...] we W.) do prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, polegającej na wynajmie znajdujących się w tej nieruchomości lokali. W sprawie niesporne jest, że ww. nieruchomość jest własnością skarżących i że jest to nieruchomość związana z prowadzaną przez nich działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej stanowią grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że do uznania danego obiektu za związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie jest konieczne wykorzystywanie nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, bowiem wystarczy sam fakt jej posiadania przez przedsiębiorcę. Pojęcie budynków "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" jest szersze od pojęcia "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej" i obejmuje także pośrednie związanie budynku lub jego części z działalnością gospodarczą (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II FSK 667/09; wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 sierpnia 2011 r., I SA/Bd 268/11; wyrok WSA w Lublinie z 22 września 2010 r., I SA/Lu 297/10, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie są uważane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jedynie takie przedmioty opodatkowania znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy, które do prowadzenia tej działalności nie są i nie mogą być wykorzystywane ze względów technicznych. Pojęcie "względów technicznych" nie obejmuje swoim zakresem technologicznych, ekonomicznych, jak również finansowych przyczyn braku możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do działalności gospodarczej. Ma ono normatywny kontekst determinowany kryteriami formalnymi właściwymi dla przepisów ustawy - Prawo budowlane. "Względy techniczne" w rozumieniu u.p.o.l. to takie, które mają tego rodzaju związek z nieruchomością gruntową lub budynkową, że ze swej natury nieruchomość ta nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia danej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, nie każda obiektywna przyczyna złego stanu technicznego budynku uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej lecz tylko taka, która prowadzi do oceny, że jest on w stanie katastrofalnym, grożącym jego zawaleniem (por. wyrok NSA z 29 marca 2012 r., II FSK 1860/10, dostępny jw.). "Względy techniczne" nie mogą być utożsamiane z przeszkodami o charakterze przejściowym. Względy techniczne w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oznaczają trwałą i obiektywną przeszkodę w wykorzystaniu gruntu, budynku bądź budowli do prowadzenia działalności gospodarczej. W sprawach dotyczących sporów na tle niemożności wykorzystywania przedmiotów opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych zasadnicze znaczenie mają okoliczności występujące w konkretnej sprawie. Istotna wskazówka co do kierunku interpretacji omawianego przepisu (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.) zawarta jest jednak w jego konstrukcji, opartej na zastosowaniu wyjątku od zasady (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 lipca 2013 r., I SA/Gl 109/13, publ.: LEX nr 1353020). Wyjątek ustawowy powinien być interpretowany ściśle, a więc wykładnia rozszerzająca tego wyjątku jest niedopuszczalna. Normatywna treść pojęcia "względy techniczne", jak również redakcja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.I., na gruncie którego ustawodawca posłużył się koniunkcją (dosłownie: "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany") wskazuje nie tylko na fakt nie wykorzystywania tego przedmiotu, ale również braku możliwości jego wykorzystywania. Zatem tylko i wyłącznie w sytuacji łącznego ziszczenia się stanów faktycznych objętych hipotezą tego przepisu nieruchomość będzie podlegała opodatkowaniu według innych stawek, niż związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że okoliczność prowadzenia inwestycji polegającej na budowie [...] i związane z tym utrudnienia w wykorzystywaniu, stanowiącej przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie, nieruchomości budynkowej, nie uzasadnia przyjęcia do podstawy opodatkowania, jako związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, jedynie części powierzchni nieruchomości przy Placu W. [...] we W., tj. wyłącznie tej, która zajęta jest na prowadzenie działalności gospodarczej (wynajęta została innym podmiotom). Brak jest przy tym podstaw do twierdzenia, że w przypadku wykorzystywania dla celów wykonywania działalności gospodarczej części budynku, opodatkowaniu podlega tylko ta część. Jedynie bowiem, gdy w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania będącego w posiadaniu przedsiębiorcy zaistnieje przesłanka względów technicznych, zachodzi podstawa do zastosowania niższej stawki podatku, określonej dla budynków pozostałych. Zdaniem Sądu, okoliczność budowy [...] w pobliżu nieruchomości należącej do skarżących nie prowadzi do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka względów technicznych. Wskazane przez skarżących fakty, jak: uniemożliwienie korzystania z jedynej drogi dojazdowej do nieruchomości z uwagi na znajdujący się na niej sprzęt budowlany, hałas związany z prowadzonymi pracami budowlanymi, kurz, nieprzyjemne zapachy, nie stanowią względów technicznych (w znaczeniu wyjaśnionym wyżej) uniemożliwiających wykorzystywanie nieruchomości przy Placu W. [...] do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wynajmie lokali użytkowych. Skoro w budynku nadal wynajmowane są pomieszczenia to znaczy, że z budynku można korzystać, a zatem nie zachodzą takie okoliczności techniczne, które uniemożliwiałyby wykorzystywanie budynku na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Stan techniczny budynku umożliwia tym samym jego użytkowanie w działalności gospodarczej. Z akt i ze skargi nie wynika, aby w budynku istniały inne niż ww. - obiektywne i trwałe - przeszkody techniczne, uniemożliwiające korzystanie z nieruchomości. Również takie okoliczności, jak: wypowiadanie umów najmu, zmniejszenie dochodów z tytułu najmu oraz spadek konkurencyjności nieruchomości, nie uzasadniają przyjęcia do opodatkowania stawkami wyższymi jedynie wynajętej części powierzchni użytkowej przedmiotowego budynku, gdyż nie stanowią one względów technicznych. Powyższe oznacza, że w rozpatrywanej sprawie dla całego budynku należało zastosować stawkę podatku określoną dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd, podobnie jak Kolegium, nie kwestionuje, że wskazana wyżej inwestycja utrudnia skarżącym prowadzenie działalności gospodarczej. Jak już jednak zaznaczono przeszkoda ta nie ma charakteru technicznego (w rozumieniu jw.), uniemożliwiającego prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wynajmu pomieszczeń znajdujących się w ww. budynku. Wbrew zarzutom skargi, organy podatkowe niewątpliwie wykazały, że w sytuacji skarżących nie zaistniała przesłanka względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.I. Fakt, że organy podatkowe wydały decyzje odpowiadające prawu nie podzielając przy tym stanowiska strony, nie może być traktowany w kategorii naruszenia zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.). Dokonana przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie narusza swobodnej oceny dowodów i znajduje oparcie w treści art. 191 O.p. Powyższe potwierdza, że nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 191 O.p. W związku z powyższym, brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.