I SA/Wr 1501/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 25 lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję dotyczącą odmowy określenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące: XII - 2000r., II-IV, VI-XII - 2001r. oraz I - 2002r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na skutek wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wezwaniem z dnia 5.10.2007 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany przez Sąd do usunięcia w terminie 7 dni braków skargi w postaci: opłacenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego oraz złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej – wyciąg z rejestru sądowego. Wezwanie to adresat otrzymał w dniu 10.10.2007 r. (adnotacja na potwierdzeniu odbioru przesyłki), zatem termin zawartego polecenia upływał 17.10.2007r. W wezwaniu zawarte zostało jednocześnie pouczenie o skutkach nieusunięcia braków formalnych. Pismem złożonym osobiście w siedzibie Sądu w dniu 24 października 2007r. pełnomocnik strony skarżącej zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu tej prośby wywiódł, że sporządzając skargę powoływał się na pełnomocnictwo złożone w postępowaniu podatkowym przed Dyrektorem Izby Skarbowej we W. obejmującym również umocowanie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Ponadto w złożonym wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż uchybienie terminowi określonemu w wezwaniu nastąpiło bez winy strony ponieważ powyższe wezwanie zostało odebrane w Kancelarii pełnomocnika skarżącego w czasie, w którym przebywał on poza granicami kraju w okresie od 7.10.2007r. do 22.10.2007r. W takim wypadku odebranie kolejnego pełnomocnictwa było możliwe po powrocie pełnomocnika do kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przepisy art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przewidują możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu, wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu i gdy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność, dla której termin był wyznaczony. Zarówno w literaturze prawniczej jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego choćby niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku, i że nie można za winę poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970 r., str. 136). Akcentuje się też, iż przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989 r. t. I, str. 274), a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwia wyręczenie przez inną osobę, powódź, pożar. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1676/99 POP 2002/6/148) stwierdził, iż nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób - w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika - wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1999 r. sygn. akt I PKN 76/99. Na uwzględnienie zasługuje również stanowisko, wedle którego to skarżącego obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zlecił pomoc prawną (zob. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1571/95), a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań - tak pozytywne, jak i negatywne - obciążają reprezentowanego (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1144/97 i wyrok NSA z dnia 25 lipca 1995 r., sygn. akt SA/Sz 1345/95). To bowiem strona skarżąca winna dochować przy doborze pełnomocnika staranności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 110/04 i FZ 133/04). W ocenie Sądu, biorąc powyższe rozważania pod uwagę, przedstawione przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności uchybienia terminu nie mogą być uznane za przesłanki uprawdopodabniające brak jego winy. Zwrócić należy uwagę na fakt, że strona i jej pełnomocnik mają obowiązek takiego zorganizowania pracy, która zapewniłaby sprawną obsługę toczącego się postępowania sądowego w razie choroby czy urlopu pełnomocnika. Zaniedbanie w tym zakresie świadczy o winie w uchybieniu terminu. Sąd dokonując oceny braku winy w wypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, brał pod uwagę działanie pełnomocnika oraz osób, którymi on się posługuje albowiem zaniechania tych osób obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one pełnomocnika od winy w niezachowaniu terminu. Ponadto okoliczność, że pełnomocnik strony skarżącej, w dacie doręczenia wezwania do uzupełnienia braków skargi, był nieobecny z powodu wyjazdu za granicę, nie zwalnia jego od obowiązku właściwego zorganizowania obsługi pism sądowych i nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu przewidzianego dla uzupełnienia braków skargi. W okolicznościach sprawy, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, że pismo odebrała M.P. pracownik sekretariatu Kancelarii Adwokackich w O., pod którym to adresem prowadzi swoją praktykę pełnomocnik strony skarżącej. Zdaniem Sadu, w tym stanie rzeczy brak było jakichkolwiek przeszkód aby tak zorganizować profesjonalną i rzetelną obsługę strony skarżącej aby nie narażać jej na ewentualne niekorzystne skutki wynikające z zaniedbań. Na marginesie należy jeszcze wskazać, że dla Sądu rzeczą trudną do wyobrażenia jest sytuacja, w której profesjonalny pełnomocnik, bez zorganizowania jakiegokolwiek zastępstwa m.in. w postaci ustanowienia substytucji, wyjeżdża za granicę pozostawiając swoich klientów bez należytej ochrony ich praw w toczącym się postępowaniu sądowym. Odnosząc się do wskazanej przez pełnomocnika okoliczności złożenia pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym, zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony i jej organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Zatem gdy pierwsza czynność w postępowaniu sądowoadministracyjnym polega na złożeniu skargi, wówczas należy do niej dołączyć pełnomocnictwo lub jego odpis. Poza tym należy zauważyć, iż oprócz powołanego przepisu art. 37 § 1 p.p.s.a., także przepis art. 46 § 3 omawianej ustawy przewiduje, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Powyższy pogląd znalazł aprobatę w wyroku NSA z dnia 21.04.2005r. (sygn. akt FSK 1551/04). W konsekwencji Sąd zobligowany był uznać, iż w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka określona w art. 87 § 2 ustawy procesowej, od której zaistnienia uzależnione jest uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z tych względów, na podstawie art. 86 § 1 zd. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.