I SA/Wr 1517/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju mineralnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym o zwolnienie od kosztów sądowych. Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, w treści skargi wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku na urzędowym formularzu wskazała, że aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wszystkie rubryki zostały zakreślone. Strona podała jako zobowiązania i stałe wydatki kwotę 1.000 zł stanowiące koszty utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te do chwili obecnej finansowała z bieżącej działalności gospodarczej. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] ani w P. przy ul. [...]. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego. Dodatkowo strona oświadczyła, że od sierpnia do października 2016 r. nie przeprowadzała żadnych operacji bankowych, a w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej z dniem 19 sierpnia 2016 r. nie ma możliwości wygenerowania wyciągu bankowego. Poinformowała, że nie posiada żadnych udziałów w [...] Sp. z o.o. Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. Do końca sierpnia 2016 r. jej przychód wyniósł 375.530,90 zł i odnotowana została strata na poziomie 21.003,75 zł. W maju strona dokonała dostawy towarów i usług na kwotę 24.266 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 31.317 zł, a czerwcu 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwotę 43.649 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 12.367 zł. W lipcu zadeklarowane zostały zerowe wartości dostaw i zakupy oraz nabycie towarów i usługi w kwocie 470 zł. Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za okres od marca do lipca 2016 r. wykorzystywane prywatnie i w działalności gospodarczej. Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w tutejszym Sądzie skarżąca jest stroną w 145 sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości ponad 30.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może zostać przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że w sierpniu 2016 r. skarżąca zawiesiła działalność gospodarczą, a także, będąc jedynym udziałowcem i jedynym członkiem zarządu [...] Sp. z o.o. pozbyła się udziałów i funkcji pełnionej w spółce, przejmując funkcję prokurenta samoistnego (co wynika z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego). Powołać w tym miejscu należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m.in. w postanowieniu z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 579/13, że osoba świadomie wyzbywająca się majątku nie może oczekiwać, aby Skarb Państwa ponosił koszty postępowania, które w pierwszej fazie postępowania ciążą na stronie skarżącej. Zasadne jest też powołanie poglądu Sądu Najwyższego, zawartego w postanowieniu z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87 (OSNC 1988/7-8/103), zgodnie z którym jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowego wniosku zwrócić należy uwagę, że podjęte przez stronę działania – zawieszenie działalności gospodarczej, pozbycie się udziałów i funkcji prezesa zarządu w spółce [...] – nie były z pewnością spowodowane złą kondycją finansową firm. Zgodnie z danymi wynikającymi z przedłożonych przez stronę dokumentów, z samej działalności prowadzonej jednoosobowo skarżąca uzyskiwała bardzo wysokie przychody. W 2015 r. było to ponad 6.000.000 zł, a do końca sierpnia 2016 r. ich wartość wyniosła ponad 370.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że strona jednocześnie odnotowała relatywnie niski dochód (ponad 70.000 zł), a w bieżącym roku stratę (stanowiącą około 2% przychodu). Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdza to okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie miała środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych. Poza tym, przy tak znacznych przychodach w latach 2015 i 2016, nie można dać wiary, że strona nie posiada oszczędności. Ponadto pomimo wezwań, skarżąca nie wyjaśniła, czy uzyskuje dochody w związku z pełnioną funkcją prokurenta samoistnego w spółce [...]. Okoliczności te uzasadniają odmowę przyznania prawa pomocy. Powyższe wskazuje, że skarżąca powinna posiadać środki pieniężne, które mogła przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych zwłaszcza, że o konieczności ich ponoszenia wiedziała już faktycznie wcześniej, aniżeli w dacie wniesienia skargi datowanej na 3 listopada 2016 r. Od lutego bieżącego roku są bowiem wydawane kolejne decyzje przez Dyrektora Izby Celnej jako organu II instancji, dotyczące tej samej w kwestii (podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych), które są przez stronę konsekwentnie skarżone do tutejszego Sądu. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt zawieszenia działalności gospodarczej w drugiej połowie sierpnia tego roku. Nie wszystkie oświadczeń złożone przez stronę można uznać za wiarygodne. Skarżąca podała bowiem, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, że jej miesięczne wydatki wynoszą około 1100 zł i obejmują opłaty 400 zł, leki 200 zł, żywność i środki higieny 500 zł oraz podała, że spłaca kredyt w wysokości 2000 zł. Jednakże podając te dane skarżąca nie wyjaśniła jakie konkretnie wydatki obejmują opłaty w kwocie 400 zł. We wniosku skarżąca podała także, że mieszka sama i nie posiada żadnych nieruchomości. Jednocześnie w zeznaniu podatkowym (raport dotyczący wyliczenia zaliczek) podała adres zamieszkania we W., przy ul. [...], natomiast w sprawie, w piśmie z dnia 18 stycznia 2017 r., podała inny adres zamieszkania, tj. w P. Wezwana do oświadczenia o tytułach prawnych do tych nieruchomości wskazała jedynie, iż nie jest ich właścicielem, ale oświadczenie to nie wyjaśnia, jakim innym tytułem prawny dysponuje do powyższych nieruchomości. Zauważyć przy tym trzeba, że strona oświadczyła, iż jej miesięczne opłaty wynoszą 400 zł, z czego wywieść należałoby, że nieruchomości te nie są wynajmowane. Wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącej potwierdza fakt, że na wydruku z rachunku bankowego za marzec 2016 r. znajduje się przelew na kwotę 1100 zł w tytule którego wpisano "[...]". Tytuł ten obejmuje nazwę miejscowości podaną w piśmie z dnia 18 stycznia 2017 r., w której znajduje się jedna z nieruchomości. Z kolei w historii jednego z rachunków bankowych odnotowana została operacja tytułem pierwszej raty polisy za pojazdy o numerach rejestracyjnych [...], na kwotę 1.046 zł i [...] 4555 zł (Mercedes CLS). Ponadto dodać trzeba, że skarżąca została wezwana do nadesłania wydruków z rachunków bankowych za okres od marca do listopada 2016 r., a nadesłała jedynie za okres od marca do lipca 2016 r. Wybiórcze udostępnieniu danych co do swojej sytuacji majątkowej nie uzasadnia przyznania skarżącej prawa pomocy zwłaszcza, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Dokumenty nadesłane przez stronę pozwalają jednak na przyjęcie, że skarżąca była w stanie zgromadzić środki na opłacenie kosztów sądowych, nawet przy uwzględnieniu takiego obowiązku w pozostałych sprawach. Potwierdzają to dane z wydruków z kont bankowych z których wynika m. in., że dnia 25 kwietnia 2016 r. zasilono konto na kwotę 83.300 zł (przelew własny z drugiego konta z dnia 22 kwietnia 2016 r.), 1 kwietnia 2016 r. wpłata własna wyniosła 2300 zł, a np. 11 lipca 2016 r. wpłata na konto wyniosła 10.110 zł, 9 marca wpłacono 6500 zł, zaś 21 marca wpłacono 5000 zł. Z tych względów należało odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji