I SA/Wr 152/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata W.S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie z wniosku Z. K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 932/09, zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 czerwca 2009 r. postanawia: 1. przyznać pełnomocnikowi adw. W. S. wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji, w kwocie 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23%VAT; 2. odmówić zasądzenia wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Pełnomocnik z urzędu, adw. W. S., który zastępował stronę skarżącą przed tutejszym Sądem, po odrzuceniu przez Sąd skargi o wznowienie postępowania wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w toku postępowania przez sądem pierwszej instancji oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do wniosku załączył kserokopię z ksiązki nadawczej z pozycją nadania przesyłki na adres skarżącego, Z. K. Na wezwanie do przedłożenia kopii wskazanej wyżej opinii, pod rygorem odmowy zasądzenia kosztów pomocy prawnej w tym zakresie, wnioskodawca zwrócił uwagę, że przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie obligują do przedkładania jej Sądowi. Poza tym, taka opinia może zawierać elementy nieprzeznaczone dla Sądu, w tym objęte tajemnicą adwokacką, w związku z tym istnieją wręcz przeciwwskazania do jej przedłożenia Sądowi. Pełnomocnik wskazał nadto, że adwokat wykonuje zawód zaufania publicznego i wykazanie faktu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej poprzez przedłożenie dowodu nadania przesyłki, w jego ocenie jest wystarczające. Z kolei Sąd, jeżeli uzna to za konieczne, może zwrócić się o nadesłanie przedmiotowej opinii do Okręgowej Rady Adwokackiej, której przedmiotowa opinia została doręczona. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wyznaczony profesjonalny pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynoszą: w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawka minimalna obliczona na podstawie § 6 (lit. a), za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 600 zł (lit. b), a w innych sprawach – 240 zł (lit. c). Natomiast za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje adwokatowi prowadzącemu sprawę w pierwszej instancji 50% stawki minimalnej, jednak nie mniej inż. 120 zł (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. b). Niniejsza sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania sądowego, a zatem stawkę minimalną wynagrodzenia określa § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i wynosi ona 240 zł. Kwota powyższego wynagrodzenia podlega podwyższeniu o wartość podatku od towarów i usług, to jest o 55,20 zł, na podstawie § 2 ust. 3 powoływanego rozporządzenia. Co do zakresu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to należy zwrócić uwagę, że Sąd/ Referendarz sądowy, rozpoznając wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, pełni rolę dysponenta środków Skarbu Państwa, a podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Jednocześnie jednak przedmiotowe koszty zasądzane są tylko i wyłącznie na wniosek pełnomocnika z urzędu. Co za tym idzie, to nie Sąd winien podejmować działania zmierzające do ustalenia czynności dokonanych przez pełnomocnika (np. zwracając się do Okręgowej Rady Adwokackiej), lecz sam wnioskodawca zobligowany jest wykazać, że czynności, za które żąda zasądzenia wynagrodzenia, zostały rzeczywiście dokonane. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą, pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu przysługuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (por. np. post. NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; post. NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08). Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jak sama już nazwa tego pisma wskazuje, wchodzi w miejsce tego środka zaskarżenia. Wywieść stąd należy, iż jest to pismo procesowe, które przede wszystkim powinno zawierać treści odnoszące się merytorycznie do sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w postanowieniu z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 106/11 i powtórzonym w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 711/11 (dostępne w internetowej Bazie Orzeczeń NSA), o przedmiotowej opinii o można mówić wówczas, jeżeli realnie występuje kwestia wniesienia albo niewniesienia skargi kasacyjnej, a adwokat zgodnie z najlepszą wiedzą dochodzi do wniosku, iż nie ma podstaw do kwestionowania orzeczenia Sądu I instancji, a więc nie ma podstaw do sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej. Taka analiza sprawy oraz przyjęte w wyniku tej analizy przez adwokata stanowisko, że nie ma podstaw do wnoszenia skargi kasacyjnej pozwala mu na uchylenie się od sporządzenia i wnoszenia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy w jego ocenie brak jest ku temu podstaw. Tak więc to rozwiązanie ma służyć także adwokatowi, który tą opinią przekonuje stronę, której jest pełnomocnikiem, iż wnoszenie skargi kasacyjnej nie ma podstaw. Powyższy wywód dotyczący charakteru i roli pisma stanowiącego opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma przede wszystkim na celu wykazać znaczenie przedłożenia opinii Sądowi w związku z wnioskiem o zasądzenie kosztów za jej sporządzenie. Zwłaszcza w kontekście uwag odnoszących się do źródła pokrywania tych kosztów oraz tego, że wynagrodzenie przysługuje pełnomocnikowi z urzędu tylko za czynności faktycznie podjęte. Rozpoznający wniosek o zasądzenie wynagrodzenia musi mieć zatem możliwość podjęcia oceny, czy pismo skierowane do strony skarżącej w istocie wypełnia wymogi przedmiotowej opinii. Przedstawione wyżej uwagi dają nadto podstawę do uznania za nieuzasadnione stanowisko wnioskodawcy, iż taka opinia może zawierać informacje nieprzeznaczone dla Sądu. Poza tym, udzielanie takich informacji winno się odbywać poza pismami o charakterze procesowym. Końcowo dodać wypada, iż za niezrozumiałe należy ocenić uchylanie się wnioskodawcy przed złożeniem przedmiotowej opinii Sądowi, do którego kieruje żądanie zapłaty wynagrodzenia za jej sporządzenie, sugerując przy tym, że może zawierać treści nie tylko nieprzeznaczone dla Sądu, ale dodatkowo objęte tajemnicą adwokacką, a jednocześnie nie widzi przeszkód, aby przedłożyć ją Okręgowej Radzie Adwokackiej. Wobec powyższego, zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek Referendarza sądowego, nie było podstaw do zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 ustawy procesowej.