I SA/Wr 1550/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta-Mróz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie, skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła sprzeciw od tego postanowienia. Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzasadnia trudną sytuacją materialną, podnosząc w szczególności, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza od kwietnia 2012 r. nie przynosi żadnych dochodów, a wobec niskiego uposażenia męża (1.500 zł brutto) jest ona jedynym żywicielem trzyosobowej rodziny (na utrzymaniu pozostaje jedenastoletni syn). Dodała nadto, że z mężem pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Odnośnie miesięcznych wydatków strona wskazała: czynsz w kwocie 750 zł, opłatę za prąd – 200 zł, opłatę za internet – 73,80 zł, abonament RTV – 132,70 zł, telefon – ok. 250 zł, wyżywienie – 2000 zł, środki higieny – ok. 150 zł, lekarstwa – ok. 100 zł, ratę kredytu odnawialnego – 300 zł i ratę kredytu mieszkaniowego – 5.800 zł. Podkreśliła, że w pokryciu tych wydatków (zwłaszcza obciążenia kredytowego) strona korzysta ze wsparcia finansowego rodziny. Dodała również, że obecnie poszukuje osoby, która "która przejęłaby lokal i pokrywała raty kredytowe". Na poparcie wniosku strona przedłożyła również liczne tytuły wykonawcze oraz zawiadomienia o zajęciach rachunków bankowych. W piśmie z dnia 17 stycznia 2013 r. wskazała również, że dokonane we wrześniu 2012 r. zajęcia rachunków bankowych zostały – na skutek interwencji strony – anulowane jako przedwczesne. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniosła także strona, że "bezprawne" zajęcia jej rachunków bankowych pozbawiły ją możliwości realizacji zamówień, co skutkowało utratą zaufania wśród kontrahentów. Z przedstawionych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie do akt sprawy dokumentów wynika, ponad wcześniej podane fakty, że w roku 2011 skarżąca uzyskała z działalności gospodarczej dochód w kwocie 350.544,76 zł (przy przychodzie w kwocie 6.816.147,63 zł), natomiast jej mąż – dochód ze stosunku pracy w kwocie 16.390,93 zł. W sierpniu, wrześniu i październiku 2012 r. skarżąca dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o łącznej wartości odpowiednio 0 zł, 9.000 zł i 0 zł oraz nabyła towary i usługi za kwotę odpowiednio 2.591 zł, 2.409 zł i 2.032 zł, w pierwszych dziesięciu miesiącach roku 2012 poniosła stratę w kwocie 13.271,29 zł (przy przychodach w kwocie 973.633,52 zł), oraz na dzień 31 października 2012 r. posiadała w kasie i na rachunkach środki pieniężne w kwocie 36.147,03 zł. Na rachunkach bankowych wnioskującej strony dokonywane były we wrześniu, październiku i listopadzie 2012 r. transakcje w tym wpłaty własne strony kwot od 120 zł do 7.300 zł oraz wpłaty kontrahentów strony z faktur w kwotach do 10.000 zł (wpłata z dnia 10 września 2012 r.). Z urzędu wskazać należy, że wymagany na obecnym etapie wpis od skargi wynosi 3.937 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.: dale – p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W sprawie, skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgłoszony przez nią sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego został wniesiony z zachowaniem terminu, a zatem ww. wniosek podlega obecnie, stosownie do dyspozycji art. 260 p.p.s.a., rozpoznaniu przez Sąd. Materialnoprawną podstawę do przyznanie stronie w postępowaniu sądowoadministracyjnym prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Oceniając pod tym kątem zasadność wniosku strony Sąd nie stwierdził przesłanek do przyznania stronie wnioskowanego prawa. Jak wynika z treści ww. przepisu, podstawą prawną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest konstatacja, że uiszczenie przez wnioskodawcę wymaganych kosztów sądowych narazi go na uszczerbek utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Kwestia relacji ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów utrzymania w stosunku do wysokości wymaganych w danym postępowaniu opłat sądowych jest zatem okolicznością istotną z punktu widzenia oceny zasadności wniosku. Mając na uwadze etap postępowania sądowego, finansowa dolegliwość kosztów sądowych jakie obowiązana jest ponieść skarżąca celem przeprowadzenia przez Sąd kontroli legalności objętej zarzutami skargi decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. sprowadza się do wysokości wymaganego wpisu od skargi, który w sprawie wynosi 3.937 zł. Wprawdzie, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, miesięczne uposażenie męża skarżącej nie jest wysokie bo wynosi kwotę 1.500 zł brutto, a skarżąca ponosi w przeważającej części ciężar utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego (na utrzymaniu pozostaje także jedenastoletni syn), niemniej, zarówno akcentowana przez stronę okoliczność, że skarżąca jest praktycznie jedynym żywicielem rodziny, jak i to, że prowadzona przez nią działalność przez pierwsze dziesięć miesięcy 2012 r. przyniosła stratę, nie uzasadniają w sprawie przyznania prawa pomocy. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że prawo pomocy jest instytucją, która ma chronić prawo do Sądu, ale tylko w stosunku do ludzi ubogich, dla których poniesienie kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe, lub utrudnione w stopniu zagrażającym potrzebie zapewnienia niezbędnych potrzeb życiowych. Analiza sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie uzasadniała – w przekonaniu Sądu – stwierdzenia, że skarżąca do takich osób należy. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza w 2011 r. przyniosła wysoki dochód bo w kwocie 350.544,76 zł, przy przychodzie w wysokości 6.816.147,63 zł. Wysokie przychody z działalności gospodarczej skarżąca odnotowała także w okresie od 1 stycznia do 31 października 2012 r. (973.633,52 zł). Podnoszona przez stronę okoliczność, że w pierwszych miesiącach 2012 r. działalność ta przyniosła stratę w wysokości 13.271,29 zł nie jest zatem wynikiem braku rentowności, lecz faktu ponoszenia przez skarżącą wysokich kosztów tej działalności, co oznacza jednocześnie, że w tym okresie skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi. Wynikająca z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2012 r. okoliczność pogorszenia wyników działalności gospodarczej w tych miesiącach związana jest z podjętymi w stosunku do strony zajęciami egzekucyjnymi w postaci zajęcia rachunków bankowych, co przyznała sama skarżąca w treści sprzeciwu. Przyznała również, że na skutek podjętej interwencji, zajęcia te - jako przedwczesne – zostały anulowane. Dokonując zestawienia wysokości wymaganego wpisu od skargi (w kwocie 3.937 zł) z przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci obawy, że uiszczenie niezbędnych kosztów sądowych narazi wnioskodawcę na uszczerbek koniecznego utrzymania siebie i rodziny Sąd stwierdza, że wysokość dotychczas ponoszonych przez stronę wydatków z których koszty niezbędnego utrzymania wynoszą ok. 3.663 zł, zaś obciążenia kredytowe aż ok. 6.100 zł (5.800 zł kredytu mieszkaniowego i 300 zł kredytu odnawialnego) nie uzasadnia stwierdzenia, że odmowa zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie narazi wnioskodawcę na uszczerbek niezbędnego utrzymania. Po pierwsze wymaga podkreślenia, że zobowiązania cywilnoprawne wnioskodawcy nie mogą korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (a do takich należy zaliczyć koszty sądowe; por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 83/06; dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Z tego też powodu, okoliczność, że skarżąca spłaca wysoką ratę kredytu hipotecznego nie może stanowić argumentu za przyznaniem jej wnioskowanego prawa. Po drugie, przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nie ma wątpliwości co do tego, że strona istotnie nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Dokonując zestawienia deklarowanych przez stronę wydatków z jej oświadczeniem co do możliwości płatniczych Sąd takiej pewności nie powziął. Wątpliwości Sądu wzbudza nie tylko niekonsekwencja oświadczeń samej strony, która raz twierdzi, że jest głównym żywicielem rodziny, innym razem, że prowadzona przez nią działalność nie przynosi żadnych dochodów, ale przede wszystkim skala wydatków (strona spłaca kredyt hipoteczny w kwocie 5.800 zł). Wprawdzie z oświadczenia strony wynika, że kredyt hipoteczny strona spłaca przy pomocy rodziny, niemniej, nie przedkłada żadnych dowodów na potwierdzenie tego faktu. W szczególności, strona nie przedłożyła na poparcie tego twierdzenia pisemnych oświadczeń osób wspomagających ją finansowo (ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stopnia pokrewieństwa), jak również, nie okazała bankowych dowodów przepływu gotówki od takich osób. Odnosząc się końcowo do kwestii prowadzonego w stosunku do strony postępowania egzekucyjnego należy podkreślić, że zgodnie z oświadczeniem strony (pismo z dnia 17 stycznia 2013 r.), dokonane we wrześniu 2012 r. zajęcia rachunków bankowych zostały anulowane (jako przedwczesne), a pełnomocnik strony nie udzielił informacji odnośnie tego, czy środki egzekucyjne zostały ponownie wdrożone. Uzupełniająco należy podkreślić, że złożone do akt sprawy tytuły wykonawcze nie stanowią dowodu na to, że w stosunku do strony podjęte zostały czynności egzekucyjne. Sama okoliczność wystawienia tytułu wykonawczego nie przesądza bowiem faktu, że organ egzekucyjny przystąpił do czynności egzekucyjnych. Z tych wszystkich powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.